GÜNEŞ - DİL Teorisinin ana hatları Tezine bağlı grafikler ve analizler
Tezi yazan: İ. N. DİLMEN
-
1. ANA KÖK VE PRENSİP AL KÖKLER
Anakök:
v. + s
Birinci derece Prensipal kökler:
V. + (y, g, k, h) (v, b, m, p, f)
İkinci derece Prensipal kökler:
V. + (t, d, n, 1, r) (s, ş, c, ç, z, j)
»S
ay, ag, ak, ah, av, ab, am, ap, af
at, ad, an, al, ar, as, aş, ac, aç, az, aj
o?
°y> °g> °k, oh, ov, ob, om, op, of
ot, od, on, ol, or, os, oş, oc, oç, oz, oj
uy, ug, uk, uh, uy, ub, um, up, uf
ut, ud, un, ul, ur, us, uş, uc, uç, uz, uj
>S
ly, ıg, ık, ıh, ıv, ıb, ım, ıp, ıf
ıt, ıd, ın, ıl, ır, ıs, ış, ıc, ıç, ız, ıj
e?
ey, eg, ek, eh, ev, eb, em, ep, ef
et, ed, en, el, er, es, eş, ec, eç, ez, ej
ö£
öy, ög, ök, öh, öv, öb, öm, öp, öf
öt, öd, ön, ol, Ör, ds, oş, öc, öç, öz, öj
“S
üy, üg, ük, üh, üv, üb, üm, üp, üf
....... a
üt, üd, ün, ül, ür, üs, üş, üc, üç, üz, üj
»S
iy, ig, ik, ih, iv, İb, im, ip, if
.......... 1
it, id, in, il, ir, is, iş, ic, iç, iz, ij 1
-
2. BİRİNCİ DERECE PRENSİP AL KÖKLERİN TEŞEKKÜL ŞEMALARI
-
I. Tebadül yolıyle
A.) G = Y:g = k = h olarak:
-
- (V. +ğ) = (V. +y) = (V. +g) = (V. +k) = (V. +h) : ağ = ay= ag = ak = ah ... gibi.
B.) G + v: b = m = p = f olarak:
(V. + ğ) = (V. + v) = (V. + b) = (V. + m) = (V. + p)=(V. + f): ağ = av = ab = am = ap = af... gibi.
-
II. Kaynaşma yolıyle:
(V. + ğ) + (V. + ğ) = (V.+ğ): ağ
(V. + ğ) + (V. + y) = (V.+y): ay
(V. + ğ) + (V. + g) = (V.+g): ag
(V. + ğ) + (V. + k) = (V.+k): ak
(V. + ğ) + (V. + h) = (V.+h): ah
(V. + ğ) + (V. + v) = (V.+v): av
(V. + ğ) + (V. + b) = (V.+b): ab
(V. + ğ) + (V.+m)=(V.+m):am
(V. + ğ) + (V. + p) = (V.+p): ap
(V. + ğ) + (V. + f) = (V.+ f): af
(V.+ğ) + (V.+ t)=(V.+ t): at
(V. + ğ) t- (V. + d) = (V.+d): ad
(V. + ğ) + (V. + n)- (V.+n):an
(V. + » + (V. + 1) = (V.+ 1): al
(V. + ğ) + (V. + r) = (V.+ r): ar
(V.+ö + (V. + s) =(V,+ s): as
(V. + ğ) + (V. + 5)=(V.+ s): as
(V. + ğ) + (V. + c) = (V.+ c): ac
(V. + ğ) + (V. + ç) = (V-+ ç): aç
(V. + ğ) + (V. + z) = (V.+ z): az
(V.+ğ) + (V. + j) = (V.+j): aj
Tip: I.
Ka, ba, ta, sa... tipindeki monosilâplar:
ağ 4- ak + ağ = ağakağ = ka [ 1 ]
ağ + ab + ağ = ağabağ = ba
ağ + at + ağ = ağa t ağ = ta
ağ -[- as + ağ = ağa s a ğ = sa
Tip: II.
Kap, bal, tas, sal... tipindeki monosilâplar:
ağ 4- ak 4- ap = ağakap = kap
ağ 4- ab 4- al = ağabal = bal
ağ 4- at 4- as = ağatas = tas
ağ 4- as 4" al = ağasal = sal
Tip: III.
Kla, bra, tra, spa... tipindeki monosilâplar:
ağ 4- ak 4- al 4- ağ = ağakalağ = kla
ağ 4“ ab 4- ar 4- ağ = ağabarağ = bra
ağ 4- at 4~ ar -i- ağ = ağatarağ = tra
ağ 4- as 4- ap + ağ = ağasapağ = spa
Tip: IV.
Klan, Plan, Span, Frak... tipindeki monosilâplar:
ağ 4~ ak 4- al 4~ an = ağakalan=klan
ağ 4- ap 4- al 4~ an=ağapalan=plan
ağ 4~ as 4- ap4~ an = ağasapan= span
ağ 4~ af 4~ ar 4~ ak —ağaiarak =frak
Tip: V.
Kalk, Senk, Fark, Terk... tipindeki monosiläplar: ag 4~ ak 4- al 4- ak = agakalak= kalk eg 4- es 4- en4- ek = e^esenek =senk ag 4- af 4- ar 4~ ak = agafarak =fark eg 4- et 4- er 4- ek = egeterek = terk
Tip: VI.
Fraök, Bronz... tipindeki monosilâplar: ağ 4- af -r ar 4- an 4~ ak = ağafaranak = frank oğ 4" ob 4“ or 4“ on 4~ oz = oğoboronoz = bronz
[1] İtalik dizilen harfler, düşmüş olan vokal ve konsonları gösterir,
-
1. g, V» g, k, h.
-
2. v, b, m, p, f.
-
3. t, d, n, 1, r.
-
4. s, ş, c, ç, z, j.
-
I. Kategorik değişmeler:
-
1« ğ = y = g = k = h.
-
2. v = b = m = p = f.
-
3. t = d.
-
4. s = ş = c = ç = z = j.
-
II. Arsıkategorik değişmeler:
-
1- ğ, V» g, k, h = V, b, m, p, f.
-
2. g, y, g, k, h = s, $, c, ç, z, j.
-
3. v, b, m, p, f = s, §, c, ç, z, j.
-
4. ğ = nğ = n.
-
5. ğ, y, g, k, h = t, d.
-
6. t, d = s, ş, c, ç, zt j.
-
7. ^ = 1.
-
8. ğ = r.
-
1 — A: İlk insanın bulunduğu mıntaka; buradan kendisini saran haricî âlemdeki (obje) leri temaşa ve tetkik ediyor.
-
2 — G: Güneştir; ilk insanların bütün dikkat ve alâkasını üzerine çeken güneş oluyor.
-
3 — Haricî âlemi teşkil eden (obje) 1er, insanın bulunduğu yere göre büyüklük veya küçüklük, parlaklık veya sönüklük, yakınlık veya uzaklık itibarile farklı bulunurlar. Başka başka dairelerdeki noktalar onları gösterir.
|
Güneş Ay |
Işık Aydınlık |
Sıcaklık Ateş |
Hareket Imtidat |
Renk Su |
Ses Söz |
|
Yıldız |
Parlaklık |
Duygu |
Zaman |
||
|
Yıldırım |
Zekâ |
Heyecan |
Mesafe |
||
|
Esas |
Güzellik |
Sevgi |
Buut |
||
|
Sahip |
Sevimlilik |
Yer ♦ |
|||
|
Allah |
Koku |
Kara |
|||
|
Efendi |
Toprak |
||||
|
Benlik |
Gıda |
||||
|
Kuvvet |
Hayat |
||||
|
Kudret |
Faaliyet |
||||
|
Yükseklik |
Ruh |
||||
|
Büyüklük |
|||||
|
Çokluk |
|||||
|
Çoğalma |
Büyüme
-
1 — İnsan haricî âlemdeki (obje) lerin farklarını ve herbirinin bulunduğu sahayı, bu sahaların biribirleriyle ve kendi ile olan münasebetlerini gösterebilmek gayreti neticesinde türlü vokalleri ve kon-sonları icat ediyor.
-
2 — I. Vokaller asıl anlamı göstermezler.
-
II. (G, y, g, k, h, m, b, p, v, f) konsonları, ( süje ) nin veya (obje) nin tam kendini, içini gösterirler.
-
III. (N) konsonu, (süje) veya (obje) nin en yakın sahasını, kendine bitişik olan sahayı gösterir.
-
IV. (Z) konsonu, oldukça geniş bir sahayı gösterir; (s) ve (ş) sahaları (z) sahası içindedir; (ş) sahası (n) sahasına en yakın dar bir mıntakayı gösterir, (c, ç, j) konsonları esas olarak (z) sahasında(ş, s, z) gibidir.
-
V. (L) konsonu, en uzak mıntakalara kadar, her sahadaki (obje) leri ve hareketleri gösterir.
-
VI. (R) konsonu (süje) veya (obje) nin gayet muayyen, müspet ve kat’î bir sahada tekarrür ve temerküz etmiş olduğunu gösterir.
-
VII. (T-d) konsonları, çok kuvvetli yapıcı ve yaptırıcı hâkim unsurdur.
-
VIII. (K, ğ, g, y, h, v, m, b, p, f) konsonları kelimenin manasını tamamlamağa, tayin ve ifadeye, kelimeyi isimlendirmeye yarar.
-
(1) V. 4- ğ (ağ, oğ, uğ, ığ, eğ, öğ, üğ, iğ):
-
1. Güneş, kuvvet, kudret, sahiplik, efendilik, büyüklük, Allah; II. Zaman; III. Aydınlık, parlaklık, zekâ, IV. Ses, söz; V. Ateş, sıcaklık; VI. Hareket, VII. İmtidat, VIII. Su.
-
(2) I. (V. 4- ğ, y, g, k, h) : Ana kök anlamını üzerine alarak tecelli ettiren birinci derece prensipal eleman :
(!) (2)
ağ 4* ağ = ağa
eğ 4- eğ = eğe (kraliçe)
iğ 4-eğ = iğe (sahip)
oğ 4~ ağ(n) = oğan (Allah)
-
II. (V. 4- d, t) : Ana kök anlamını sahiplik, yapıcılık, yaptırıcılık, yapılmış olmaklık anlamlariyle üzerine alan ikinci derece prensipal eleman:
(D <2)
iğ 4-it = iğit (kahraman)
iğ 4~ id = id (eda)
oğ 4* ot= ot (ateş, ot)
öğ 4" üt— öğüt (nasihat)
ağ 4~ ıt = ağıt (mersiye)
-
III. (V. 4~ s, ş, c, ç, z, j)î ana kök anlamını geniş bir saha üzerinde temessül ettiren ikinci derece prensipal eleman:
(D (2)
ağ 4" as = as (baş, asma)
eğ 4- es = es (his, esme)
ığ 4- ıs = ıs (sıcaklık)
uğ 4~ us = us (akıl, zekâ)
üğ 4~ üs — üs (esas, üst)
ağ 4- aş = aş (yemek, aşma)
uğ 4- uş = uş (işte)
ığ +ış =13 (ışık)
eğ 4- eş = eş (çift, arkadaş)
iğ 4-İŞ =İŞ (faaliyet)
öğ 4- üş = öğüş (çok = üş «üşmek»)
ağ 4- aç = ağaç
ağ 4-aç = aç (açma, açlık)
uğ 4- uç = uç (uçma)
— io —
iğ + iç = iç (derun, içme)
ağ + az = az (azlık, azma)
oğ + uz = oğuz (guz, uz)
ağ 4“ ız = ağız
öğ + öz = öz
üğH-üzj=üz (üzme)
(3): I. (V. +& y, g, k, h; v, b, m, p, f ) :
-
1) kelimenin anlamını tamamlar, tayin ve ifade eder, kelimeyi isimlendirir:
(D (2) (3)
ağ + at + ağ = ata
eğ + ed + ağ = eda
iğ 4 id 4~ iğ = idi (sahip)
iğ + it + iğ = iti »
eğ + et + eğ = ete »
eğ -J- ed + eğ = ede = dede
ığ 4- ı§ 4- ık = ışık
ığ + ıs 4- ığ = ısı (sahip, sıcak)
iğ 4" iz 4“ iğ = izi (sahip)
eğ 4~ ec4~ eğ = ece (kraliçe)
ağ 4-ak4- ağ= aka (hâkim)
Öğ4-ök4~ eğ = öke (dahi)
iğ 4- ik 4- eğ= ike (sahip)
İğ4-iy 4-eğ=iye »
oğ4~ ok4~ uğ= ku (ses)
oğ4~ ok4- uğ= oku (okuma)
-
2) Ana kök anlamının taallûk ettiği süje veya objeyi gösterir:
-
(1) (2) (3) (4)
ağ 4- ad4-am 4“ •*= adam
eğ 4- et 4- ep 4~ • = tep (sıtma)
eğ 4~ et 4* ef 4- ♦ = tef (hararet)
oğ 4~ ot 4~ op 4" • — top
eğ 4“ et 4- em 4" ek = etmek
iğ 4- it 4" im 4- ek = iğitmek (terbiye etmek)
iğ 4- it 4~ im 4~ ek = itmek.
öğ +öd4- em 4~ ek = ödemek
eğ 4~ ed4- ev 4“ am= devam
eğ 4~ ed 4" ev 4" ir = devir
iğ 4- id 4~ eğ 4" eğ = idée (fikir)
iğ + id 4- eğ + ağ = idea (fikir)
eğ 4- et 4- eğ 4~ os(ğ)= Teos (Allah)
eğ 4~ ed4- eğ 4~ us(ğ) = Deus (Allah)
iğ 4- id 4- iğ 4~ öğ = Dieu (Allah)
ağ 4-ad4~ av 4~ ağ = dav (ziya)
ığ 4 ız 4" ıy 4- ağ = ziya
eğ 4~ ez 4~ ev 4~ is(ğ) = Zevs
İğ 4-İz 4- • 4İs(ğ) = İzİS
-
IL (V. 4-1): Ana kök anlamının tekarrür ve temerküzünü gösterir:
|
(1) (2) |
(3) |
(4) (5) |
|
|
eğ 4- ed - |
F er 4" |
eğ4- . = |
deve |
|
eğ 4- ed 4" er 4~ ey 4- ağ = |
derya |
||
|
iğ 4- id - |
F ir 4 |
• 4- • = |
iğdir |
|
iğ 4" 1k - |
F ır 4- |
eğ 4 ♦ = |
ikre (oku) |
|
ığ 4 ık - |
F ır 4- |
ağ 4 at = |
kıraat |
|
ağ 4“ ak - |
4-ar 4- |
iğ 4- ♦ = |
kari (okur) |
|
ağ 4~ ak 4 ar 4 |
- eğ 4- eğ = |
karee (okudu) |
|
|
eğ 4- ed - |
F er 4- |
- ek 4~ • — |
derk (anlama) |
|
iğ 4- id - |
4 ir 4- |
• ak 4 ♦ = |
idrâk (anlama) |
|
üğ 4~ üd - |
Für 4-eğ 4-eğ = |
durée (imtidat) |
|
üğ4~ üs 4ür 4üm4~ek = sürmek (devam)
oğ 4- oz 4" ir 4“ ♦ 4~ is = Oziris
-
III . (V. 4- t, d): Kelime anlamının yapıcısını, yaptırıcısını, yahut yapılmış olduğunu gösterir:
ağ 4- ay 4- ıt 4~ ım 4~ ak = ayıtmak (söylemek) eğ 4- ey 4" it 4- im 4“ ek = eyitmek (söylemek) ağ 4- ay 4- et 4~ . 4- ♦ ” âyet (söz)
ağ 4- ay 4“ ıt 4- • 4 ♦ = ayıt (söz) uğ4-uk4-ut4- . 4 . = kut (baht, tali) oğ4-og4-ot4- . 4- . = got, good uğ4uk4ud4-ay 4" ♦ = Kuday (Allah) uğ4uh+ud4ağ 4- • = Huda (Allah) eğ 4- eh 4-ad4~(eğ)4- * = ehad (bir, tek) ığ 4- ıs + ıt 4~ ım + ağ = sıtma oğ4-ov4-od4~ • 4~ ağ = voda (su) iğ 4- İg 4 it 4 im 4 ek = gitmek
-
I. Allah anlamlı kelimeler:
-
(1) (2) (3) (4) (5)
Oğan : oğ 4- an (ğ)+ . + . + •
Kut : ug + uk Got : og + og Good : og + og Huda : ug+uh Kuday: ug + uk Ehat : eg 4- eh Zevs : eg 4~ ez Izis : ig + iz Oziris : og 4~ oz
Yupiter: ug 4- uy Jupiter: ug + uj Teos : eg + et Deus : eg 4- ed Dieu : ig 4- id
-
4- ut 4- . + • 4- ot 4- • + • 4- od 4- . 4- • + ud 4- ag 4- • 4- ud 4- ay -f- .
-
-4~ at 4“ • 4" • 4- ev +is (ğ)+ .
-
4- . +is (ğ)+ .
-
4- ir 4-is (g)4~ • + up + it 4~ er 4" up + it 4- er + eğ+us(ğ)+ . + eğ+us(ğ)4- .
-
4- iğ 4- ög + .
-
II. Sahip, Hâkim, Hükümdar anlamlı kelimeler:
(D (2) (3)
Ağa : ağ 4- ağ + .
Eğe : eğ 4-eğ 4- •
İğe : iğ 4- eğ 4- .
Aka : ağ + ak 4“ ağ
îke : iğ 4- ik 4- eğ
İye : iğ 4“ iy + eğ
İdi : iğ + id 4~ iğ
İti : iğ + it 4- iğ
Ete : eğ + et 4- eğ
İzi : iğ 4- iz 4~ iğ
Ece : eğ 4* ec 4- eğ
Is : ığ 4~ ıs 4- •
Ata : ağ 4- at + ağ
Dede: eğ 4- ed 4- eğ
-
III. Konkre olarak ışık anlamlı kelimeler:
-
(1) (2) (3) (4)
Işık : ığ 4- ış + ık + ,
Dav,: ağ +ad+ av 4- ağ Zıya: ığ 4~ ız 4- ly 4 ağ
İdrak : iğ 4 id 4“ ir + ak 4"•
Dirayet: iğ 4~ id 4“ ir 4“ ay 4“ et Zekâ : eğ 4“ ez 4~ ek 4- ağ 4" •
-
V. Hararet ve ateş anlamlı kelimeler:
Sıcak: iğ 4“ ıs 4ıc(ğ)4 ak 4" • Sıtma: ığ 4 ıs 4 ıt 4 ım 4 ağ Ateş : ağ 4 at 4 eş — . 4•
-
VI. Zaman anlamlı kelimeler:
. (D (2) (3)
İdi : iy 4~ id 4~ iğ
Di : iğ 4- id 4- iğ
-
VII. Hareket ve imtidat anlamlı kelimeler:
-
(1) (2) (3) (3) (4) (5) İd :iğ + id+ .4.4.4. Eda : eğ 4 ed 4 ağ 4 • 4.4 ♦ Devir : eğ 4\ed 4 ev 4- ir 4 • + . İdare : iğ 4 id 4 ar 4 eg 4 . 4 • Ödemek: öğ 4 öd 4 em 4 ek 4 • 4 . Etmek : eğ 4 et 4 im 4 ek 4 ♦ 4 . İtmek : iğ 4 it 4 im 4 ek 4 ♦ 4 • Gitmek : iğ 4 ig 4 it 4 im 4 ek 4 • Getirmek: eğ 4 eg 4 et 4 ir 4 im 4 ek
— 14 —
Götürmek: öğ + ög + öt + ür + üm 4 ek Devam : eğ + ed 4- ev 4- am4" • + • Sürmek : üğ 4" üs + ür 4" üm4" ek 4" ♦ Duree : üğ 4~ üd4" ür 4“ eğ 4" eg 4“ •
-
VIII. Ses anlamlı kelimeler:
ihOsey^ ?lkta§'
^ ; î a p i a r ı
No
|
1 |
(D (2) |
(3) |
(4) |
(5) |
|
Ku : |
uğ 4- uk |
4-uğ |
-|- ♦ |
4- . |
|
Okumak: |
oğ 4~ ok 4“ um |
4- ak |
—|— # |
|
|
Kıraat : |
ığ 4- ık |
4-« |
+ ağ |
4- at |
|
Kari : |
ağ 4-ak |
4- ar |
4-iğ |
4" ♦ |
|
Ikre : |
ığ 4-ık |
4- ır |
4-eğ |
4- . |
|
Karee : |
ağ 4- ak |
4-ar |
4-eğ |
4- eğ |
|
Ayıtmak: |
ağ 4- ay |
4-ıt |
4- ım |
4~ ak |
|
Eğitmek : |
eğ 4-ey |
4-it |
+ im |
4- ek |
|
Ayıt : |
ağ 4-ay |
4" ıt |
—I- * |
4- • |
|
Ayet : |
ağ 4- ay 4- et |
| • |
4- . |
|
|
Demek : |
ğ + • |
+ ed |
+ im |
4- ek |
|
Dire : |
ığ + • |
+ id |
+ ir |
4- eğ |
IX. Su anlamlı kelimeler:
(1) (2) (3) (4) (5) Su : uğ 4- us 4- uğ +|. 4- . Voda: oğ 4~ ov + od + ağ 4- ♦ Aqua: ağ 4-ak 4- uv 4 ağ 4- ♦ Avva: ağ 4“ ağ + av 4~ ağ 4“ . Eau : eğ 4-ağ 4-oğ 4- . 4- .
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder