SÜHEYL ÜNVER'İN OBJEKTİFİNDEN -1-
NAKKAŞ TEZYİNİ SANATLAR MERKEZİ
NAKKAŞ TEZYİNİ SANATLAR MERKEZİ YAYINLARI
Yayına Hazırlayan
H. Necdet İşli
Genel Yayın Yönetmeni
M. Semih İrteş
Dijital Kayıt
Bahadır Taşkın, Yüksel Yücel
Görsel Yönetmen
Yüksel Yücel
İstanbul 2015
Sertifika No:
23509
Yayın No: 03
ISBN: 978-605-87246-2-4
Baskı Ve Cilt — • -■...........
Karist Baskı Çözümleri Ltd. Şti.
Yeşilköy Mah. Atatürk Havalimanı Cad.
B2 Blok, No: 8/20 Bakırköy/İstanbul
Tel.: 0212 465 Ö2 48 Sertifika No: 22827
NAKKAŞ TEZYİNİ SANATLAR MERKEZİ
Valide-i Atik Mh. Tekke Önü Sk. Nq; 1 Üsküdar/İstanbul
Tel.: 0216 495 09 00 Faks: 0216 495 09 08
SÜHEYL ÜNVER'İN OBJEKTİFİNDEN
Bu albüm Sayın Gülbün Mesara Hanımefendi’nin teşvikleri ve katkıları ile oluşmuştur.
ÖNSÖZ
Yaşamı boyunca güzelliklerin, ilim ve kültürün her oluşumuyla ilgilenmiş olan rahmetli Ord. Profesör Dr. A. Süheyl Ünver, ömrü boyunca tarihi eserlerin tümüne büyük alaka duymuştu. Dünya insanlığının hizmetine sunduğu arşivine ve yayınlanan eserlerindeki resimlerine bakıldığında, kendisinin genç yaşlarda başlayıp sonrasında da çekmeye devam ettiği fotoğrafları özellikle günümüzde yok olan mimari eserler açısından önemli arşiv vesikalarıdır.
Süheyl Ünver, bir parçasından yola çıkarak bütünü elde olmayan bir kompozisyonun tamamını doğru çözebilen bir tezyini sanatlar dehası idi. Âşığı olduğu İstanbul’un özellikle yedinci tepesi ile fevkalade bağı vardı. Zira bu mıntıka doğup büyüdüğü, gençlik hatıralarıyla dolu olduğu ve karış karış bildiği bir bölge idi. Bu bölgeyi taş be taş fotoğraflamıştı. Bu bölgeye ait notlarından biri şöyledir:
“İşte bu tarafların tarihini tespit ettiğim zamana rastlayan, bu resmimdeki o heyecanımın bir kısmını bu namem ortaya koyabilirse ne mutlu bana” ... Süheyl
Süheyl Ünver’in objektifinden geçen fotoğraflara dikkatle bakıldığında ve düşünüldüğünde onun fotoğraflarını tüm benliğiyle, bir fotoğraf sanatçısı gibi o konuya hedeflenerek çekmiş olduğu anlaşılıyor. Çoğu belgesel nitelikli fotoğraflar bu görüşün ispatıdır. Bir duvar kalıntısından bütünü bulmak, bir panoramadan şehrin tamamını keşfetmek Süheyl Bey’in fotoğraflarıyla mümkündür. Kitapta yer alan fotoğrafların altındaki Osmanlıca notlar Süheyl Ünver Hoca’nın fotoğraflarının arkalarına düştüğü el yazısı notlardır.
Buyurunuz Süheyl Ünver Bey ile yıllar öncesi İstanbul gezisine...
Müzehher Ünver, Süheyl Ünver.
Tezyini Saadet Tekkesi.
Tezyini Saadet Tekkesi, Zıbını Şerif Tekkesi, Nurettin Efendi Tekkesi de denilen bu tarihi yapı 1955 yılında Millet caddesine katıldı ve yıktırıldı. Günümüzde eserden hiçbir iz kalmamıştır.
NakşîTekkesi. Haseki'den Taşkasaba inerken Haseki Hastahanesi altında Tezyin-i Saadet Tekkesi.
Haydar Kahya Mescidi.
Mimarisi çok değişmiş bir halde Cerrahpaşa Caddesi üzerinde mevcuttur. Hastahane sahasına dâhildir.
Çavuşzade Camii ve Muvakkithanesi.
Dellâk Dede.
Taş Kasap Camii ve semti.
Taş Kasap Camii.
Topkapı tramvay caddesinde Taşkasap Camii.
Lütuf Paşa Camii.
Lütuf Paşa Camii.
Çapa'da Lütuf Paşa Camii harabesi ve haziresi, 1931.
İstanbul Fethi Şehidi.
İstanbul Fethi Şehidi.
İstanbul Fethi Şehidi.
İstanbul Fethi Şehidi.
yusuf Paşa'da maksem.
Aksaray'da Yusufpaşa’da Sofulara giderken sokağın hemen içinde ve sağ tarafında böyle bir çeşme haznesi ve su maksemi ve önünde ufak ve kitabeli çeşme. 1931.
Mücevvezeli kabir.
Takkeci Camii karşısında Arakiyeci İbrahim Çavuş kardeşi türbesi. Karşıya içeri alındı.
Bu mezar, resimdeki yerinden kaldırılıp Takyeci Sebili yanındaki hazireye nakledilmiş ve resimdeki mezarlık üzerinden otoban geçmiştir.
Çeşme
Şehremini’nde Baruthane yokuşunda Pertevniyal Çeşmesi. 1931.
Beşir Ağa Medresesi.
Eyüp Sultanda Beşir Ağa Medresesi harabesi. Burada ilk Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmaniye kurulmuştur.
Çalak Tekke Haziresi.
Cağaloğlu'nda Şeref Sokağı ile Türk Ocağı arasında çeşme yanındaki hazire. Taşlar çatlamıştır.
Cerrahpaşa Camii-
Camiinin, Seyit Yakup Han Sokak üst başından görünüşü. 1931.
Erdi Baba Tekkesi.
[Haseki'de Hocanın (Süheyl Bey) doğduğu evin yanındaki tekke.]
Erdi Baba. Uçuruk, Hezarfen Agâh Tekkesi isimleriyle de tanınmış, şimdi mevcut olmayan tekke.
Keyci Hatun Mescidi.
Haseki'de Taştekneler Mektebi karşısında Keyci Hatun Mescidi, aynı zamanda tekke.
Koç Dibek Mektebi.
Kocamustafapaşa'da Hacı Evhad’ın yaptırdığı ilk mekteb binası. 1931.
yedikule'de Hacı Evhad Camii esas kapısı.
Kapı üstünde kitabe var. 1931.
Bıyıklı Hüsrev Camii.
Davutpaşa'da Bıyıklı Hüsrev Camii kabristanı.
HadîkatüTCevâmi cilt 1, s. 51.
Tamamen Cerrahpaşa Hastanesi sahasına dahil edilerek yok edilmiştir.
bediimle Hacı Evhad Camii kitabesi.
Yedikule'de Hacı Evhad Camii önünde Hacı Evhad merhumun kitabesi. 1931.
Yedikule'de Hacı Evhad Camii avlusundaki tekkenin altındaki bostandan görünüşü. Burası Rufai tekkesi idi. 1931.
Hacı Evhad Camii.
Yedikule'de muhterik Hacı Evhad Camii. 1931.
Yedikule'de muhterik Hacı Evhad Camii mihrabı. 1931.
Yanmış camiinin içten çekilmiş mihrab fotoğrafı.
Cami günümüzde mamur ve ibadete açıktır.
Hacı Evhad mezarı.
Yedikule'de Hacı Evhad Camii bahçesinde Hacı Evhad'ın kitabesiz seng-i kabri. 1931.
Hoca Mi Rıza Efendi ve Dr. Rifat Osman Bey.
İHoca, Müderris, Dersaadet'te Dârü'l-Hilâfeti'i-Aliyye ve Dârulfünûn hocalarından olup Hasekilidir.]
Mem Bey Camit
Valide Camii karşısında Aksaray'da yola munkalib olan Alem Bey Mescidi minaresi. Münhedimdir.
Günümüzde hiçbir iz bulunmayan bu mescidin fotoğraftaki minaresinin de yıkılmış olduğu kaydedilmiş.
Çeşme.
Silivrikapı haricinde Seyyid Nizam karşısında bir çeşme ve Cemal'im. 1930.
«
Çakır Ağa Camii, Aksaray.
istimlâk edilerek yok edilmiştir. Mezarlığı da Muratpaşa Camiine nakledilmiştir.
Şahügeda Camii.
Langa’da Nazperver Kadın Mektebi karşısında bir cami. 1931.
Cami mevcut ve ibadete açıktır.
«
¿¿J? t^S C^C,,',
w ^:^-
Mezartaşı.
Davutpaşa Mahallesi'nde Haseki Camii ile Bostan Hamamı arasında tekkeye ait. 1931.
Şeydi ¡Seyyid) Baba Tekkesine ait mezarlık duvarında mezartaşı.
Cellat Çeşmesi.
Aksaray'dan Langa'ya doğru giderken Cellat Çeşmesi.
»
Ebubekirağa Çeşmesi
Aksaray'da tramvay ahırları sol tarafında yol üstüne gelen müsadif çeşme.
Fatih'in Kayıp Çeşmeleri kitabı s. 46'da yayınlanmış^-
Çavuşzade Camii.
Cerrahpaşa'da Çavuşzade Camii. 1931.
Silivrikapı'da İbrahim Paşa Camii, önünde Eyüplü Cemal Efendi. 1930.
Haseki Hülliyesi'nden.
Darüşşifa bahçesi tarafında Mimar Sinan kemeri.
Davutpaşa’ya bakış.
İlkokul ve uzaktan panoramik görünüş.
Muhtemelen Hocanın (Süheyl Bey) evinin penceresinden çekim.
»
Mi Rıza Efendi.
Ulemadan Davutpaşa Mektebi ve sonra Dârü'l-Hilâfeti'l-Aliyye Medresesi sahn kısmı müdürü Bayrampaşa sebili önünde. 1930.
Haseki külliyesi'rıden.
» yusufpaşa Mektebi Yusufpaşa Sıbyan Mektebi'nin kapısı ve kitabesi. Yapı ve kitabe halen mevcuttur.
Uyku Dede Türbesi.
Kocamustafapaşa'daki türbe.
İbrahim Çavuş Camii-
İbrahim Çavuş Camii, 1931. Yayla'da.
HadîkatüTCevâmi 1/^-
Salih Zeki Bey Çeşmesi.
Halıcılar da 1326 H. tarihli çeşme ve Softa Sinan Mescidi dış duvarları.
I. H. Tanışık, İstanbul Çeşmeleri s. 504 sıra 532.
Halıcılar-Sülüklü Çeşme yakınında Salih Zeki Bey Çeşmesi.
»
Vahya Efendi Çeşmesi.
Cerrahpaşa Hastahanesi inkişaf alanında yok edilen çeşme.
i. H. Tanışık. İstanbul Çeşmeleri s. 150 sıra 151 Çeşme 1148 H. tarihli idi.
Süheyl Ünver'in Objektifinden -1-
Konak
Cerrahpaşa Camii karşısında ev.
Cerrahi Konağı. Sunullah Efendi Konağı gibi isimlerle adlandırılmış bu tarihi konak, 1999 Mart ayında yıktırıldı.
Fotoğraf 1930 öncesi çekimdir. Zira yolda hiç araç yoktur.
»
Aynalı Çeşme Mescidi Minaresi.
Aynalı Çeşme Mescidi. Derkürbü Halıcılar Köşkü 1931. Diğer adı Dividdar Mescidi.
Hadîkatul-Cevâmi, c. 1. s- ^
Karaağaç Camii.
Melek Hatun (Karaağaç) Camii, Mevlevihanekapı’da, 1931.
Hadikatul-Cevâmi. c. 1. s. 161.
Kasap İlyas Camii.
Kasap ilyas Camü'nin girişi.
Mtımermer-Volgeçen Camii minaresi ve çeşme.
Minare ve çeşmesi.
Mezartaşları.
Yedikule haricindeki kabristanda Alemdar Mustafa Paşa ile beraber şehit olan iki zatın mezarları. 1931.
Hazire.
Meşhur alimlerden Ahmet Kaza Bâdî'nin Sineklibakkal'daki kabri. 1931.
Gebze'de Çoban Mustafa Paşa Külliyesi.
[Geçen zaman içinde 1930’dan bugüne kadar bir çok kez restorasyona maruz kalan külliye pek çok mimari özelliğini yitirmiş, fotoğraflar kâr kalmıştır.]
Gebze’de Çoban Mustafa Paşa KüUiyesi.
«
Gebze'de
Çoban Mustafa Paşa Külliyesi.
Gebze’de Çoban Mustafa Paşa Külliyesi.
Gebze’de Çoban Mustafa Paşa Külliyesi.
Gebze'den.
Gebze, Eski evler.
Halid Efendi Mektebi ve Sebili Çeşmesi.
[Yedikule yolu üzerindeki bu küçük yapılar topluluğu tanınmaz haldedir. Sıbyan Mektebi ve altındaki sebil yok edilmiş. Arkadaki tekke Uşşaki camii haline çevrilmiş, Karahisari'nin hattını havi çeşme de mahvedilmiştir.]
Cami.
Yedikule tramvay merkezine giden yolun solunda caddede bir cami. Esaslı tamir yapılıyor. 1931.
Mimar Acem Camii
Şehremini'nden Mevlevihane'ye giderken sag^
Mimar Acem Ali Mescidi. Avludan görünüş 1
Seydi Bey Camii.
Çapa’da, Fındıkzade sokağında Şeydi Bey Camii harabesi.
HadîkatüTCevâmi c. 1, s. 126. Bu cami şimdi yoktur.
Gazi Ahmet Paşa Türbesi.
Topkapı'da Ahmet Paşa Türbesi
Gazi Kara Ahmet Paşa olarak da anılır. Küçük bir külliy^ hâlâ mamurdur.
Açık Türbe.
Silivrikapı’da İbrahim Paşa Camii banisi İbrahim Paşanın türbesi. 1931.
Hacı Piri.
Yedikule'de Hacı Piri Camii harabesi minaresi. 1931.
Hadikatul-Cevâmi. c. 1. s. 190. "Leylek Yuvası Mescidi.
Çini pano.
Haseki Medresesi dershane kapısı fevkindeki kitabe 1930.
Haseki Kadın Külliyesi'ne ait çok değerli bu çini pano kitabe Süheyl Ünver Bey'in müze müdürü Halil Edhem Bey'i ikazı üzerine Çinili Köşk'e kaldırılmıştır.
Minareden medrese.
Haseki Medresesi
Haseki Kadın Camii minaresinden külliyeye bakış, tarihsiz, muhtemelen 1931.
Çeşme.
1161 tarihli Odabaşı civarında El-Hac Mustafa Ağa Çeşmesi.
Cerrahpaşa Hamamı.
Cerrahpaşa Hamamı (Cerrahpaşa Camii) minaresinden.
Süheyl Ünver Bey, bu hamamın yıktınlmaması için maddi ve manevi pek çok gayret sarf etmiş, yayın yapmış, fakat yıkımını engelleyememiş tir.
Cerrahpaşa Şehla Ahmet Paşa Sıbyan Mektebi.
Cerrahpaşa'da Yokuş Çeşme Sokağı’nda, Yokuş Çeşme karşısında ilk mektep yanında büyük ve mühim bir kabristan ve kapı yanında güzel ve mühim bir kitabe. 1931.
Cerrahpaşa Hamamı kubbesi.
Cerrahpaşa Hamamının orta göbek kubbesi, içten görünüş.
Cerrahpaşa Hamamı.
Cerrahpaşa Hamamı dâhili. 1933.
Çeşme.
Kocamustafapaşa'da mezarlıkta yeni çeşme civarında Ali Veli Çeşmesi. Kitabesini yazdım.
i. H. Tanışık. İstanbul Çeşmeleri s. 286. sıra 306.1292 H. tarihli Veli Efendizade Çeşmesi.
»
Gevrekzo.de kabirtaş^
Eyüb Bostan iskelesindedir. Kabir ve taşı halen mevcuttur.
Gevrekzade Kabirtaşı Kitabesi.
Eyüb Sultan'da Bostan iskelesinde Hekimbaşı Gevrekzade'nin duvardaki dış kitabesi.
Resimdeki mezar kitabesi. Şeyhülislam Şerifzade Mehmed Efendiye ait.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder