1770 Çeşme Deniz Savaşı - 2

EÖLUMIII

CHAPTER III

• 3.1 Kronştadt - Çeşme

Akdeniz seferinin hazırlıklarını başından beri bizzat kontrolü altına alan İmparatoriçe Katerina, Kont Orlov’un planladığı bu Büyük Operasyon’un başarı ile sonuçlanmasının, Balkanların çeşitli bölgelerinde eş zamanlı çıkacak isyanlar ile Rus Donanması’nın koordineli faaliyetlerine bağlı olduğunu çok iyi biliyordu.

Ancak Kont Orlov’un planlarında Rus Donanması’nın Mora’ya intikalinin bu kadar çok vakit alacağı öngörülmemişti. Gemilerin, o devir için oldukça uzun ve tehlikeli olan bu harekata hazırlanmaları oldukça yavaş devam ediyordu. Bu Akdeniz Harekatı fikri Rus amirallerinin aklına pek yatmamıştı. I. Petro zamanında unutulmaz başarılara imza atan Rus Donanması, gittikçe personel ve materyal yönünden gerilemiş, hakikaten acınacak bir hale gelmişti.

1765 yılında Kronstadt’ta Rus Donanması’nı ziyaret eden Katerina, “ Rusya’nın ne donanması ne de denizcisi kaldı.” ifadesini kullanmıştı.

• 3.1    Departure of the Russian Fleet Krostadt - Cesme

Empress Catherine who took over the control of the Mediterranean Campaign from the start, knew very well that a successfull completion of the Grand Operation as planned by Count Orlov depended on the concurrent uprisings that were to be started in various sections of the Balkans, as well as the actions of the Russian Fleet in coordination.

But the plans of Count Orlov could not foresee that the transition of the Russian Fleet to the Peloponnese Peninsula could last that long. The preparation of the vessels for such a long and dangerous mission was too slow. The Mediterranean Operation concept was not very logical according to the Russian admirals. The Russian Navy which achieved many successfull campaigns during Peter I, declined increasingly in terms of personnel and supplies and became very pathetic.

Catherine who payed a visit to the Russian Navy in Kronstadt in 1765, said: “Russia does not have a navy or mariners anymore”.

Rus Donanması Kronstadt Deniz Üssü / Russian Fleet, Kronstadt Naval Base

Kronştadt, Hall, 1807, Londra / Kronstadt, Hall, 1807, London

Katerina gibi oldukça hırslı bir İmparatoriçe’nin böyle bir değerlendirme yapması iki nedenden dolayı oldukça ilginçtir. Böyle bir yorum yapabilmesi için her şeyden önce o meslekten çok iyi anlaması gerekir.

Katerina’nın denizcilikten bu kadar iyi anlaması ihtimal dahilinde olamayacağına göre danışmanlarından biri tarafından yönlendirilmiş olması olasılığı ağır basmaktadır.

Ancak asıl önemli olan, o anda motive etmesi gereken Donanmasını neden bu derece ağır bir itham ile suçladığıdır. Çünkü bu derecede suçlanan bir komuta heyetinin ivedilikle değiştirilmesi, eğitim sisteminin komple gözden geçirilmesi gerekmektedir.

Doğal olarak, o tarihten sonra geçen üç yılda bu durumun düzeltilmesi pek mümkün olmamıştı. Gemiler hatalı inşa ediliyor ve donatılıyor, personel ise denizciliğe aşina olmayan Rusya merkez bölgelerindeki köylülerden alınıyordu. Gemiler yanlarına “Akdeniz ve Ege Denizi Seyir Kılavuzları” almadan seyre çıkıyordu. Öyle ki; Katerina, harekatın başlamasına iki ay kala Londra Büyükelçisi İ.G. Çernişov’dan, İngilizlerden gizlice bir “Akdeniz ve Ege Denizi Haritası” bulmasını bizzat rica etmişti.

Bütün bunlara rağmen, Katerina’nm inancı ve hırsı mevcut tüm olumsuzları ve yoklukları aşıyor, bu derecede riskli bir harekata kuşku ile yaklaşanları zafere inandırıyordu. “Korkusuzca ilerleyin, kararsızlık zeka geriliğinin belirtisidir.” sözü, o günlerde İmparatoriçe’nin en sevdiği sözdü.

It was very interesting for Catherine to make such a comment since she was very ambitious. To make such comments she first had to be very knowledgeable on the subject. Since it was out of question that she possessed a thorough knowledge on seamanship a manipulation by one of her advisors was more likely.

But it was actually more important that she blamed the navy instead of motivating when they needed it. Because since the Command Staff were to blame so heavily they definitely needed to be replaced, and the training system had to be renewed.

Obviously the situation had not become any better during the following three years. The ships were built, and furnished faulty, personnel were hired among the paesants in the central regions of Russia, where people did not have a clue on navigation. The ships sailed on without the “Guides for Aegean and Mediterranean Seas”. The problem became so obvious that Catherine personally asked her Ambassador in London, I.G. Chernisov to procure a “Map of Mediterranean, and Aegean”.

Although the consequences were harsh the willpower and ambition of Catherine overcame all the possible obstacles, and made the ones who had a rather negative approach against such a risky operation believe in this victory. The word “Advance without fear, indecision is the sign of stupidity” was one of the often said, favourite words of the Empress during those days.

Rus Filosu Kronstadt Önünde / Russian Fleet at Kronstadt

Başlangıçta iki filonun hazırlanmasına karar verilmişti. Birinci Filo’nun kumandasına, 1769 Haziran başında Amirallik makamına getirilen tecrübeli denizci Grigoriy Andreyeviç Spiridov tayin edildi. Bu Filo toplam yedi kalyon, bir firkateyn, bir bombardıman gemisi, dört nakliye gemisi ve iki hizmet gemisinden ibaretti. Spiridov’un ana görevi, Mora’da savaş başladığında Alexis Orlov’a denizden destek vermekti. Spiridov’un filosunda, Alexis Orlov’a katılacak kara askerleri dahil 4.709 subay ve asker bulunuyordu.

Primarily the number of fleets to be prepared were two. The commander of the Fleet One was the experienced seaman who became Admiral in early June 1769 Grigoriy Andreyevich Spiridov. This fleet consisted solely of a total of four galleons, one frigate, one bomb vessel, four freight vessels, and two auxiliary ships. The main duty of Spiridov was to support Aleksey Orlov at sea when battle started in Peloponnes. Spiridov’s fleet contained 4709 officers and troops including the ones to join Aleksey Orlov’s fleet.

Gemi İsmi	Top
Yanuariy	66
Tri Sviatitelia	66
Tri İerarha	66
Evropa	66
Rostislav	66
Yevsta fiy	66
Svyatoslav	66
St Nicolai	36
Afrika	32
Grom	12

Name of Vessel	Number of Cannons
Yanuariy	66
Tri Sviatitelia	66
Tri İerarha	66
Evropa	66
Rostislav	66
Yevsta fiy	66
Svyatoslav	66
St Nicolai	36
Afrika	32
Grom	12

Komutanlığına tayin edildiğinde 56 yaşında olan Amiral Spiridov, sağlık sorunlarını ve güçsüzlüğünü bahane ederek oldukça isteksiz bir şekilde komutanlığı kabul etmişti.

As he was appointed for the Commander position in the Navy, Fleet Admiral Spiridov was 56 years old, he actually was very unwilling to accept the position with an excuse of health problems, and lack of energy.

Filonun mevcut durumunun acınacak halde olduğunu biliyor ve harekatın başarılı olacağına inanmıyordu. Ayrıca, 35 senelik yorucu hizmetinden sonra ulaşmış olduğu Kronştadt Filosu Komutanlığı gibi rahat bir görevden ayrılmak istememesi, harekatın riskleri ve gemiler ile personele güvenmemesinin böyle bir göreve soğuk bakmasına neden olduğu kıymetlendirilmektedir. Haziran 1769 sonunda İmparatoriçe’nin huzuruna kabul edildiğinde, Spiridov neredeyse gözü yaşlı halde Filo Komutanlığını reddetmeye kalkmıştı.

“Sana güçlü bir tılsım vereceğim.” diyen Katerina, Şavaşçı İkonunu duvardan alır ve Spiridov’un anavatan hizmetini kutsar. Artık Amiralin başka bir şansı kalmamıştır. Filosunun başına geçecek ve en kısa zamanda personelini bu harekata hazır hale getirecektir

Nihayet 29 Temmuz 1769 günü Spiridov Filosu harekata hazır olarak Kronştadt Limanı’nda toplanmıştı. İmparatorluk bayraklı yat, öğleden sonra saat altıya doğru “Yevstafiy” adlı amiral gemisine yanaşır, Katerina ile Grandük Pavel Petroviç güverteye çıkar ve subaylar el öpmeye kabul edilirler.

He knew about the pitiful condition of the fleet and did not believe that the operation would be successfull. In addition he did not want to quit his position as the Kronstadt Fleet Commander after 35 years of service in the Navy which was another reason for him to consider this operation risky, and his mistrust the personnel. When he was an audience by the Empress in late June 1769, Spiridov almost with tear in his eyes, tried hopelessly to reject his appointment as the Fleet Commander.

Catherine said “I am going to give you a powerful wand”, grabbed the Warrior icon off the wall and consecrated Spiridov’s homeland service. Then the Admiral had no more choices. He had to be the leader of the fleet and make sure his personnel was ready before the operation.

Finally on 29 July 1769 the Spiridov Fleet gathered in Kronstadt Harbor ready for departure. The yacht carrying the Empire’s flag neared the admiral ship “Yevstafly” in the afternoon around six o’clock, Catherine and the Grand Duke Pavel Petrovic climbed aboard and gave the officers the honor of kissing their hands.

Kronştadt, www.sosantikvarium.hu

1855 Kronştadt / 1855 Kronstadt

Katerina, Amiral Spiridov’u Alexandr Nevskiy Nişanı, Kaptan Greig ve Kaptan Barsch’ı Komodor ( Tuğamiral ) unvanı ile ödüllendirir. Askerlere de bir aylık maaş ikramiye olarak verilir. Yedi kalyon ve sekiz değişik tip olmak üzere on beş parça gemiden oluşan Filo o gece Kronştadt Limanı’ndan çıkar, uzun ve tehlikeli harekat böylece başlamıştır.

Filo uygun rüzgarlara rağmen çok ağır ilerliyordu. Kopenhag’a ancak Ağustos sonunda varırlar. Danimarka sahillerinde on gün kalınır ve özellikle eksilen yiyecek stokları tamamlanır. Ayrıca seyir süresince edinilen tecrübe ve yapılan gözlemlerden yeni inşa edilmiş olan “Svyatoslav” adlı kalyonun kış şartlarına uygun olmadığı değerlendirilir ve Kronstadt’a dönüş yolunda olan başka bir Rus Filosu’na ait “Rostislav” adlı kalyon ile değiştirilir.

Danimarka’nın başkenti olan Kopenhag, gemiler için çok müsait bir liman olması, seyir içinihtiyaçduyulanhertürlümalzeme veyiyecek ve içeceğin rahatlıkla temin edilebilmesinden dolayı denizciler tarafından çok tercih edilirdi. İşte bundan dolayı Rus subayları Kopenhag Limanı’ndan çok hoşlanırlardı. Hatta bazıları Kopenhag’a bütünüyle gönül vererek ülkelerine ve İmparatoriçelerine karşı olan görevlerini unuttular. Bu güzel şehirden ayrılmak istemeyen Rus denizciler aslında kışı burada geçirmek istiyorlar ve bu yüzden kendilerine verilen görevleri yapmıyorlar ve gemilerin limandan hareketini geciktirebilecek her türlü yolu deniyorlardı.

Catherine awarded Admiral Spiridov the Alexandr Nevsky Medal, Captain Greig and Captain Barsch were upgraded to Commodore level. The troops received a month’s salary as bonus.

That night the fleet which consisted of seven galleons and eight vessels of various kinds left the Kronstadt Harbor, a long lasting and dangerous operation started. Although the winds were in the appropriate direction and speed the fleet could advance very slow. They barely reached Copenhagen in August. The decreasing food stocks were replenished during their ten days on the coasts of Denmark. In the mean time, upon an evaluation made on the newly built “Svyatoslav” based on its performance on the way to Denmark, it was replaced with another galleon called “Rostislav” which was on its way back to Kronstadt.

Copenhagen was a favourite harbor among the sailors due to its convenience, and ease at procurement of every kind of material, food, and drinks. Russian officers especially liked this harbor. Some even fell in love in Copenhagen and completely forgot their duties to their country and Empress. The Russian sailors who did could not leave this beautiful city actually wanted to spend the winter there, therefore they were neglecting their duties, and they were trying every possible way to delay the departure of their ship.

Rusların Kopenhag Büyükelçisi Filosofov, Rus subayların yapılacak harekat için oldukça isteksiz olduklarını ve Kopenhag’da kalmak istediklerini Amiral Spiridov’dan öğrenince doğrudan devreye girmek zorunda kalır ve gemilerin bir an önce hazırlıklarını tamamlayarak limandan ayrılmalarını sağlar. Büyükelçi, müteakiben İmparatoriçe Katerina’ya yazdığı mektupta durumu şu ifadelerle özetliyordu:

Maalesef bizim denizcilerimiz bu kadar kötü eğitimli ve disiplinsiz olduğu için; Amiral, onların şikayet, öfke ve sürekli olarak düzeni bahane etmeleri nedeniyle zor durumda kalmakta, ancak, gemilerindeki sorunlarından bahsetmelerinin esas nedeninin, denizcilerin bu zor harekat için çok ihtiyaç duydukları ümidi yitirmelerinden kaynaklandığını bilmekte ve subayların çoğunun seyre devam etmek yerine dönmeye taraftar olduklarını üzülerek görmektedir.

Filo üç ay sonra Ekim ortasına doğru İngiltere’ye ulaşır ve Hull Limanı’nda onarıma girer. Amiral SPIRIDOV Londra’daki Büyükelçi Çernişev’e “Şimdi de geride kalan gemileri bekliyormuş gibi yapıp, Hull Kasabası’ndan taze et, yeşillik ve su almak için gayret edeceğim...” diye yazıyordu.

Birinci filonun yavaş ilerlemesi, denizden destek olmadan Rum ve Balkan isyanlarının başarılı olmasının imkansız olduğunu çok iyi bilen Katerina’yı oldukça üzüyordu. Amiral Spiridov’a yazdığı mektubunda :

“Size verilen görevin başarısının tamamen hızlı davranmamıza bağlı olmasına rağmen, size emanet edilen ^lo ile ne kadar ağır ilerlediğinizi ve çeşitli yerlerde oyalandığınızı son derece üzülerek görmekteyim. Bana yazmıyor olsanız da, çok sayıda hasta bulundurduğunuzdan haberdarım; bu durumun o kadar oyalanmanızdan ötürü olup olmadığını bir düşünün! Yolda iken iaşe sıkıntısı başladığında ve insanların yarısı öldüğünde, bu sefer, sizin ve benim en büyük rezaletimize ve şerefsizliğimize dönüşecektir. Bense arzu ettiğim başarımızı hızlandırmak için gereken ve düşünebildiğim her türlü levazım, emek verip elimden geleni yaptım. Tanrı adına, sizden gücünüzü toplamanızı ve dünyaya karşı rezil bir duruma düşmenize izin vermemenizi rica ediyorum. Tüm Avrupa size ve bu harekata bakmaktadır...Tanrı rızasına, durmayın ve size belirtilen yerden başka bir yerde kışlamayı aklınızdan bile geçirmeyin.”

When Filosofov, the Russian Ambassador in Copenhagen, found out from Admiral Spiridov, that the Russian Officers were unwilling for the operation they were about to start, he directly got involved in this situation by assisting the ships to complete their preparations and leave the harbor. The Ambassador later wrote to Catherine in a letter and explained the situation:

Unfortunately our seamen are very badly trained, and undisciplined, and this makes the Admiral look bad when they constantly complain, get mad, and make excuses, but, the actual reason for them to be nagging about the problems of their ships, is the hope they had lost when needed, therefore they would rather return home than continue the campaign.

The fleet arrived England three months later in mid October, and the repair jobs were done in Hull Harbor. Admiral Spiridov wrote to the Ambassador Chernisev in London: “Now I shall act like I have been waiting for the rest of the fleet to arrive, and in the mean time I will get some fresh meat, verdure and water at Hull town...”. Catherine was disappointed about the slow advance by the First Fleet, and she also felt that the uprising of the Greeks in the Peloponnes peninsula and the Balkans were going to fail. She wrote in a letter to Admiral Spiridov :

“Notwithstanding the fact that the success of your mission depends highly on the speed of your actions, I keep on observing very sadly the sluggishness in the movement of the ^eet which is under your responsibility, and how your crew keeps on waisting time. You keep on not writing to me, but still I know very well, that there are a number of sick personnel; you should consider whether this condition has to do with the time waisting you were involved in! This may turn to our common failure when the supply shortages begin during the campaign, and half of the crew passes away. On the other hand I did everything on my behalf to accelerate our success, provided the supplies, and spent all my efforts. For God’s sake I beg you please to pull yourself together and not to fail in front of the eyes of the whole world. The entire European continent is watching you and this operation... In the name of God do not stop and do not spend the winter at another location than previously planned.”

1742 Kronştadt / 1742 Kronstadt

Spiridov Filosu’nun ağır ilerlemesi beraberinde bir çok sorunu da yanında getiriyordu. Gemilerde taze et, meyve sebze ve su stoklama imkanı çok kısıtlı idi. Dolayısıyla seyrin uzaması halinde personelin taze yiyecek yeme imkanı kalmıyor ve sadece tuzlanmış et ve peksimetten oluşan mönülerle yetinmek zorunda kalıyorlardı. Bunun sonucunda da gerekli vitaminler alınamamakta, iskorbüt hastalığı baş göstermektedir. Buna birde tatlı suyun azalması sonucu personele verilen günlük su hakkının azalması da eklenince sıkıntılar daha da artmakta, gemide hijyenik bir ortam sağlamak imkansız hale gelmektedir.

“Yevstafiy” adlı amiral gemisi Cebelitarık Boğazı’nı ancak Ekim sonunda geçti ve 29 Ekim 1769 tarihinde İngiltere’ye ait olan Minorka adasındaki Mahon Limanı’nda demir attı. 13 Aralık 1769’ta “Tri İyerarha” ve “Tri Sviatitelia” adlı kalyonlar ile “Salambal” adlı nakliye gemileri de ona katılmışlardı. Kronştadt’tan çıkan yedi harp gemisi ve çeşitli sekiz gemiden oluşan filodan 13 Aralık 1769’ta Minorka adası sularında sadece toplam dört kalyon, bir firkateyn ve irili ufaklı dört gemi toplanmıştı. Diğer altı gemi geri dönmüş, bir limanda oyalanmış, arıza yapmış veya hala intikalde idiler. Bununla birlikte, Mahon Limanı’nda olan bu gemilerde 332 ölü ve 313 hasta vardı. Bunların büyük çoğunluğu iskorbüt hastalığına yakalanmıştı.

The sluggishness of the fleet of Spiridov brought along other problems as well. The preservation of fresh meat, fruits, vegetables, and water was very problematic, and limited. Therefore in the case of a longer trip the personnel were no longer able to eat fresh food, and instead had to make do with salted meat and crackers alone. As a result of this, the necessary vitamins were not taken, and the scurvy disease was seen among the crew. The situation had gotten even worse when the water share per head decreased, and providing a hygienic condition on the ship became impossible.

The admiral ship called “Yevstafly” navigated through the Gibraltar Channel in late October, and moored at Mahon Harbor of Minorca which was British soil on October 29, 1769. On December 13, 1769 the galleons “Tri Iyerarha” and “Tri Sviatitelia” additionally the freight vessel “Salambal” joined those. Out of seven war vessels, and the additional eight vessels that took off from Kronstadt, only four galleons, one frigate, and four other vessels in different sizes could make it to Minorca island until December 13, 1769. The remaining six vessels either returned, waisted time in a harbor, had to go through some repair, or they were on their way to join the fleet. In the mean time the ships at Mahon Harbor contained 332 dead bodies, and 313 ill. Most of these caught scurvy.

ISA

i _Battle Of Cesme _{p De}niz Savaşı / B

_A 770 Çeşme De

Katerina artık öfkeden kendini kaybediyordu. 19 ocak 1770’te Katerina, Orlov’a “Cebelitarık Boğazı bizimkilere dünyanın öbür ucu gibi geliyor!” diyerek sitem ediyor, Kont Orlov ise cevabında “Umarım bütün aksilikler geride kalacak ve bundan sonra her şey yolunda olacaktır.” diye yazıyordu.

Katerina’nın rahatlaması için aslında bu kadarı yeterliydi. Orlov devamla, “Neyse ki bundan sonra daha akıllı olacaklar. Dünyada bu seferden başka hiçbir şey donanmamıza bu kadar yarayamaz. Tüm rehavet ve çürümüşlükten arınacak ve zamanla kusursuz hale gelecektir.” diyordu.

Amiral Spiridov komutasındaki öncü filo, Ruslar tarafından bu harekat için oldukça yetersiz görüldüğünden, Haziran 1769’da Rus Donanması’nda göreve alınmış İngiliz Tümamiral John Elphinstone komutasında Kronstadt’ta ikinci bir filo hazırlanmaya çalışılıyordu.

Elphinstone gemilerde ve Kronstadt Deniz Üssü’nde yaptığı incelemeler sonucunda İmparatoriçe Katerina’ya iletilmek üzere bir mektup yazar ve Filosunda görmeyi arzu ettiği gemileri ve nitelikleri şu şekilde sıralar.

İmparatoriçe Katerina Çanakkale Boğazı’nın abluka altına alınmasını sağlamak maksadıyla bir filonun bir an önce hazırlanarak yola çıkarılmasını arzu etmektedirler. Bu görevin layıkıyla yapılabilmesi için aşağıdaki gemi ve imkanların temin edilmesi gerekli görülmektedir:

* 10 - 12 adet Kalyon

* 2 adet Humbara Gemisi

* 2 veya daha fazla Ateş Gemisi

* Eğer Humbara Gemilerinde mevcut değil ise her bir kalyona 6-7 inch namlu çapında ikişer adet obüs konulmalıdır

* Bu gemilerin 1 Ağustosa kadar hazır olmaları gereklidir.

* Personelin sağlığı için bir Hastane Gemisi temin edilmelidir. Bunların gerektiğinde Ateş Gemisi olarak ta kullanılabilmesi maksadıyla bir plan yapılmalıdır.

* Adalardaki Yunanlıları silahlandırabilmek maksadıyla 10.000 adet silah yüklenmelidir.

Aslında görevin riskleri ve zorluğu ile seyrin uzunluğu dikkate alındığında Elphinstone tarafından talep edilenler oldukça mantıklıdır.

Catherine nearly lost her temper. She reproved Orlov on January 19, 1770 by saying: “Gibraltar Channel is the other side of the world for my people!”, Count Orlov wrote her in return “I hope all the obstacles shall be eliminated and everything will work out fine” in his letter.

This actually was enough for Catherine to relax a little. Orlov continued, “Fortunately they will be smarter from now on. Nothing will ever be as profitable for our Armada as this campaign. It will eventually get rid of its sluggishness, and decay, and become fiawless”.

Since the pioneer■ fieet under Admiral Spiridov’s command was considered insufficient for this operation by the Russians, a second fieet under the Rear Admiral John Elphinstone was getting prepared in June 1769 at Kronstadt.

As a result of the researches done by Elphinstone on the ships and in the Kronstadt Maritime Base he wrote a letter to be sent to Empress Catherine and he defined the characteristics of the ships he wanted to have in his fieet.

Empress Catherine wished that a fieet had to be prepared immediately and launched to siege the Dardanelles. In order to accomplish this duty properly the following vessels, and resources should be provided:

* 10 - 12 Galleons

* 2 Bomb Vessels

* 2 or more Fire Ships

* 2 howitzers with 6-7 inches of barrels in each galleon should be installed if these were not available in the Bomb Vessels

* These vessels had to be prepared by August 1

* A Hospital Ship should be provided for the sanitary services of the personnel. There should be a plan so that these vessels could also be used as Fire Ships if and when necessary.

* 10.000 ri^es should be shipped to the Greek Islands to arm the Greeks on the Islands.

Elphinstone’s requests are logical considering the risks, and challenge involved in the duty and the length of the trip. There were many obstacles in front of the preparation of the fieet and its armament, therefore tardiness was unavoidable.

St. Petersburg Limanı / St. Petersburg Harbor

Bu filonun hazırlanması. donatılması birçok güçlüklere uğruyor ve geç kalınıyordu. Çünkü Amiral Spiridov malzemenin çoğu ile subayların en iyilerini kendisi ile beraber alıp gitmişti. Ayrıca Elphinstone tarafından talep edilen 15 – 17 parça geminin temin edilmesi o andaki şartlarda mümkün görülmüyordu.

Elphinstone’na tahsis edilen gemiler nihayet 4 Ağustos 1769’da belirlenmiştir. Filosuna kavuşan Komutan, ilk emrini çıkarır ve gemilerin bir an önce seyre hazırlanabilmesi maksadıyla personelin tüm gün özverili bir şekilde çalışarak eksikliklerin giderilmesini ister. Bu müddet süresince personele sadece kahvaltı için bir saat, akşam yemeği için ise iki saat izin verilebilecektir.

Emrin yayımlanmasını takip eden günün sabahında Elphinstone tüm gemi komutanlarını karşısında bulur. Komutanlar kış öncesi seyre çıkmalarının imkansız olduğunu ve bu kadar kısa zaman içinde hazırlanmalarını mümkün olmadığını ileri sürerek verilen emri tatbik edemeyeceklerini, belirtirler ve gerekirse durumu İmparatoriçe Katerina’ya ileteceklerini beyan ederler.

Bu tepki karşısında Elphinstone oldukça şaşırmıştır. ÇünküİngilizKraliyetDonanması’nda böyle bir durumla hiç karşılaşmamıştır. Hiddetli bir şekilde cevap verir ;

Ben meslek hayatımda böyle bir şey ile hiç karşılaşmadım. Astlar verilen emirleri icra eder karşı çıkmaz. Verdiğim emirde uygulanamayacak bir hususu göremiyorum. Sizler durumu İmparatoriçe’ye bildirmezseniz bile merak etmeyim ben derhal bu durumu ileteceğim.

The loss of time mostly derived of Admiral Spiridov, when he took along the most of the supplies, and the best of the personnel. Additionally it looked impossible to have ready 15 – 17 vessels requested by Elphinstone when the conditions of that period were considered.

The ships allocated for Elphinstone gotfinally ready on August 4, 1769. The commander’s dream of having his own fleet finally came true. He first commanded his personnel to work in a self-sacrificing way, for the replenishment of missing supplies, and to get ready within the same day. During this period the personnel was only allowed one hour for breakfast, and two hours for dinner.

The following morning after the announcement of the command Elphinstone found all the captains of the vessels, all together, in front of him. The captains asserted how impossible it was to take off for a campaign before the winter and the preparation for such a campaign was not possible within such a short period of time, meaning that they will not be obeying that command, and report to Empress Catherine if necessary.

Elphinstone was astonished to experience such resistance by the captains. This was not common at all in the Royal British Navy, and he hollered ;

“I have never seen anything like this in all my career. Subordinates only obey, and they do not resist the orders. I can not see why the orders I have given were not obeyed. Even if you do not report this situation to the Empress, believe me, I will.”

Bu konuşma sonrası Elphinstone derhal bir mektupla Kont Panin’e durumu özetler ve Rus subayların dikkatinin çekilmesini talep eder.

Bu güçlüklerden başka Amiral Elphinstone daha birçok törene, formalitelere katlanmak zorundaydı. Rusya’da bunların en basitleri bile çok uzun ve zahmetliydi. İmparatoriçe Katerina daha hızlı davranmanın gerekli olduğunu anladığından bu güçlükleri ortadan kaldırmak için tüm gücünü ve yetkisini kullandı ve Tümamiral Elphinstone’ a şimdiye kadar hiçbir komutana verilmemiş olan yetkileri verdi.

Tam zamanında gösterilmiş olan bu önem ve güven bu amiralin gücüne güç katmıştı. Artık her iş istenilen gibi yürümeye başlar ve filonun hazırlıkları hızlanır. Bu filoya denizcilerden başka 600 kara askeri de alınır.

Elphinstone bu arada personelin ve de özellikle de üst rütbeli subaylarını kendine daha da yaklaştırmak ve teşvik etmek maksadıyla her türlü gayreti gösterir. Yakın zamanda evlenen iki Gemi Komutanı’na 1.000 Ruble ikramiye ödenmesini sağlar. Ayrıca tüm gemi personelinin maaşlarını tam zamanında almalarını temin eder ki bu husus, genellikle maaşların geç ödendiği Rus Donanması’nda çok önemlidir. Bunlar personelin komutanlarına daha çok güvenmeleri ve saymalarında önemli bir rol oynar..

Tümamiral Elphinstone’a İmparatoriçe Katerina tarafından tanınan ayrıcalıklar ve verilen komuta yetkileri, daha sonraları önemli

Elphinstone made a brief explanation in the letter and he immediately sent to Count Panin after this speech. And requested the Russian officers to be warned.

In addition to all the obstacles he faced Admiral Elphinstone had to participate in many ceremonies, and formalities. Even the shortest of those was too long and tiresome. Since the Empress Catherine perceived that it was better to act faster she used all of her efforts to eliminate these problems and gave the Rear Admiral the authority which she had never given to any other commander.

This show of care and trust gave the Admiral even more power. Everything had started to work out fine and the preparations were accelerated. 600 army troops were recruited for this fleet.

Elphinstone had spent extra effort to bond with the ranking officers and to encourage them. He saw that 1000 Rubles were paid in bonus for each two Captains who got married in the near past. In the mean time he ensured that the entire fleet personnel received their salaries on time, which was of extreme importance in the Russian Fleet where the salaries were always paid late. These played important roles for the personnel to trust their commanders and respect them.

The privileges, and command authority granted to Rear Admiral Elphinstone by Empress Catherine ‘later became the cause of problematic

Porstmouth Limanı , George Chambers 1835 / Porstmouth Harbor, George Chambers 1835

sıkıntılara neden olacak ve Spiridov Filosu ile aralarında bir çok anlaşmazlık çıkacaktı.

Ana görevi, Osmanlı Devleti’nin, tahıl ambarı Mısır’dan İstanbul’a buğday ulaştırmasına engel olmak üzere Çanakkale Boğazı’nı abluka altına almak olan Elphinstone Filosu, 21 Ekim 1769 tarihinde Kronstadt’tan hareket eden üç Kalyon, iki Firkateyn ve irili ufaklı üç gemiden ibaretti. Kısacası Elphinstone İmparatoriçe’den talep ettiği gemilerin sadece yarısına razı olmak durumundaydı.

vgünü Kronstadt Limanından hareket eden Elphinstone Filosu :

Gemi İsmi	Komutanı	Top	Prsnl.
Saratov	Kapt. Bezanchov	66	512
Ne tron	Kapt.	66	512
menya	Trinitiffsky
Tiver	Kapt. Ignatiev	66	512
Nadezhda	Kapt. Polivanov	32	512
Afrika	Kapt. Cleopin	32	220
Tchichagov	-	14	60
Saint Paul	Kapt. Sink (Tahıl Gemisi)	6	25
Providence	İngiliz Nakliye Gemisi

Gemilerin hareketinden kısa bir süre sonra Elphinstone Tiver Kalyonu’nun halen yelkenlerini fora etmediğini görür ve derhal bir subayını vasıta ile bu gemiye gönderir ve çok açık bir emir verir.

Eğer gemiye intikalinden sonra yirmi dakika içinde gemi yelken basmaz ise Gemi Komutanı görevden alınacak ve vasıtayla Tiver Kalyonu’na gönderilen subay komutayı alacaktı. Bu emir karşısında gereken tepkinin alınması gecikmez ve Tiver Kalyonu da yelken basarak yol almaya başlar.

Danimarka açıklarına geldiklerinde başta Elphinstone’un sancak gemisi Ne tron menya olmak üzere tüm gemilerin su aldıkları doğrultusunda raporlar gelmeye başlar. Sancak Gemisi’nde sintinede biriken su 2 metreye ulaşmıştır ki bu çok tehlikeli bir durumdu. Derhal tulumbalar personelle donatıldı ve su tahliyesine başlanarak su seviyesi düşürüldü. Suyun nereden geldiğini tespit için yapılan kontrollerde, alt güvertede açık unutulan veya kasten açılmış bir lombar kapağı bulunduğu tespit edilir.

issues between him and Spiridov’s staff.

The actual mission of Elphinstone’s Fleet was to blockade the Dardanelles to stop the Ottomans transporting their supply of grains from the granary in Egypt, to Istanbul harbor. This fleet which took off from Kronstadt on October 21, 1769 consisted three galleons, two frigates, and three other vessels in different sizes. Namely Elphinstone had to make do with half of the vessels he had requested from the Empress.

Elphinstone’s fleet which was launched from Kronstadt Harbor on October 21, 1769:

Ship’s Name	Captain’s Name	Number of Cannons	Number of the Personnel
Saratov	Capt. Bezanchov	66	512
Ne tron menya	Capt. Trinitiffsky	66	512
Tiver	Capt. Ignatiev	66	512
Nadezhda	Capt. Polivanov	32	512
Afrika	Capt. Cleopin	32	220
Tchichagov	-	14	60
Saint Paul	Capt. Sink (Grain Ship)	6	25
Providence	British Freight

Following the departure of the vessels Elphinstone noticed that Tiver Galleon had not unfurled its sails yet, and sent an officer to that vessel to convey a very clear command.

If the ship’s sails were not trimmed within twenty minutes after the officer climbed aboard, the Captain of the ship shall be replaced by the officer who was sent to Tiver. Upon the receipt of the command the expected reaction takes place and the galleon of Tiver sails on.

As they approached Denmark coasts reports started coming stating that all vessels including Elphinstone’s flag ship Ne tron menya had flooding problems through the bilge waters. This bilge water flooding reached to a 2 m height in the Flag Ship, which actually meant alarm bells. Suddenly all the bilge pumps were manned to discharge the accumulated water, and the level of water was decreased. As a result of the inspections it was found that a port lid was left open either on purpose or by negligence.

Diğer gemilerle birlikte Danimarka sahillerine demir atılır ve gemilerin sızdırmazlık kontrolleri yapılır. Kontrollerin tamamlanmasını müteakip gemi imkanlarıyla bu sorunları giderilemeyeceği değerlendirilerek Danimarka yetkililerinden kendilerine kalafatçı gönderilmesi talep edilir.

Bu arada Rusya’nın Danimarka Büyükelçisi gelerek Elphinstone’u ziyaret eder ve Danimarka Kralı’nın kendisini davet ettiğini iletir. Bunun üzerine Elphinstone gemideki iki oğlunu da alarak Büyükelçi ile birlikte Kopenhag’a gider. Burada Kral tarafından huzura kabul edilir ve akşam Kral ile birlikte yemek yeme onuruna sahip olur.

Danimarka sahillerindeki demir yerine gelmelerinden bu yana iki hafta geçmiştir ancak, filonun iki gemisi halen ortalarda yoktur. Son fırtınada oldukça gerilerde kalmış ve gözden kaybolmuşlardır. Bu gemiler başından beri zaten isteksiz olarak bu harekata iştirak eden Tiver Kalyonu ile Tchichagov gemisiydi. Şimdiden iki kayıp verilmişti ve henüz İngiltereye dahi ulaşamamışlardı. Ayrıca Elphinstone’a Spiridov Filosu’ndan geri dönen Syvatoslav Kalyonunun da yolda kendilerine katılacağı söylenmişti ama bu Kalyon da henüz ortalıkta görünmüyordu.

Daha sonraları Tiver Kalyonu’nun Kronstadt’a geri döndüğü, Tchichagov gemisinin ise Finlandiya Körfezi’nde çıkan fırtınada battığı anlaşılacaktı.

After mooring on the coast of Denmark all ships started inspection for leakages. The inspections showed that leakage problems could not be handled without any assistance from outside, and the Danish authorities were asked to send a caulker.

In the mean time Danish Ambassador in Russia visited Elphinstone, handing him an invitation from the King of Denmark. So Elphinstone and his two sons in the ship went to Copenhagen with the Ambassador. Upon his admittance they had the honor of having dinner with the King.

Two weeks had passed after they moored in Danish waters, but two ships of the fleet still had not arrived. They were already way behind during the last storm and then they were lost. One of these vessels were the galleon of Tiver which was already unwilling to participate in the campaign, and the other was Tchichagov. There were already two losses and they hadn’t even made it to Britain yet. Elphinstone was also told that the galleon named Syvatoslav was supposed to be joining them after separating from the Spiridov Fleet but that galleon had not arrived either.

Later on it was found that Tiver returned to Kronstadt, Tchichagov on the other hand was sunken in the Gulf of Finland due to a storm. After the repairs Elphinstone commanded to depart on December 2, 1769. This time Commodore Barsch had not reacted.

Rus Filosu İntikalde,Philip Hackert Peterhof Sarayı / Russian Fleet underway, Philip Hackert, Peterhof Palace

But Elphinstone knew very well to communicate with his personnel. He said to Commodore Barsch, that his ship would be “... fired at with the two bronze cannons on his forecastle until it sails away ”.

Commodore Barsch’s vessel soon heaved up anchor saluted Kronenberg Castle, and departed for Britain.

Each ship of the Russian Fleet contained pilots who were hired in England. Confiicts between Russian officers and the pilots particularly increased during navigation. Russian officers did not care about the requests of the pilots, and this ended up constantly endangering the navigation safety.

All the British pilots had come aboard the Admiral Ship as soon as they had moored for the first time and complained to Elphinstone about how the Russian officers overheard what they said. Russians should have a sanction for their acts, otherwise the pilots would not be held liable for any possible accident or in case a negative event took place.

According to the Russians this was acceptable within their concept of discipline. When the Russian Officers were on duty could not even make the slightest change related to the rigging without consulting the second Captain. The second Captain would then explain the problem and ask the First Captain for permission, and if this took place during the night, when the Captain was resting then the request for such a permission should be communicated via a written document to the Captain. This inflexibility in the hierarchic order and the lack of taking initiatives on behalf of the other■ officers could be very risky considering the limited time when such a decision is very critical in the maritime conditions, and this could cause loss of the vessel, or deaths.

Upon this event Elphinstone ordered each Captain of the fleet, that it was crucial to follow the instructions of the pilots immediately, based on the nature of the campaign they were in, therefore they should be obeying these instructions duly, and completely, that the pilots were responsible for the safety of the ships, and in case of an accident they would be taking all the responsibility, but in case of disobedience on behalf of the captains pilots could no longer be held liable, and that the captains should understand that, and act accordingly.

Onarımların tamamlanmasını müteakip 2 Aralık 1769 ‘da Elphinstone demir alınması emrini verir. Bu seferde Tuğamiral Barsch bu emre reaksiyon göstermez. Ancak, Elphinstone personelinin hangi lisandan anladığını artık çok iyi biliyordu. Tuğamiral Barsch’a; “Gemisi demir almaya başlayana kadar, Baş Kasarasındaki iki bronz top ile kendisine ateş edileceğini ” bildirir.

Tuğamiral Barsch’ın gemisi de demir almakta gecikmez Kronenberg Kalesi’ni selamlayarak İngiltere’ye doğru yola çıkarlar.

Rus Filosu’nun her gemisinde İngiltere’de kiralanan kılavuz kaptanlar bulunuyordu. Seyir esnasında özellikle kılavuz kaptanlar ile Rus subayları arasındaki sürtüşmeler giderek artmaya başlamıştı. Kılavuzların isteklerine Rus Subayları aldırış etmiyor ve gemilerin seyir emniyeti sürekli tehlikeye düşüyordu.

İlk demir yerinde tüm İngiliz kılavuz kaptanlar Amiral gemisine gelerek Elphinstone’a Rus subayların seyir esnasında karşılaşılan önemli hususlarda dahi kendilerini pek önemsememelerinden dolayı şikayette bulunurlar. Rusların bu tutumunun değişmesi için bir yaptırım uygulanmaz ise onlar da gemilerin yetkisini almayarak, oluşabilecek bir kaza veya kötü olayın mesuliyetini kabul edemeyeceklerdi.

Bu Rusların disiplin kavramı içerisinde kabul ediliyordu. Vardiyada görevli Rus Subayları, geminin ve personelinin yaşamsal bir tehlikede olması halinde bile, II nci Komutana danışmadan yelken donanımı ile ilgili en ufak bir değişiklik yapamıyorlardı. II Komutan da bu durumda derhal Gemi Komutanına çıkarak sorunu anlatıyor ve müsaade istiyor, eğer bu husus Komutanın istirahatta olduğu gece saatlerine denk geliyor ise müsaadenin yazılı olarak Komutana iletilmesi zorunluluğu doğuyordu. Hiyerarşik düzendeki bu katılık ve diğer subayların inisiyatif kullanma yetkilerinin olmaması o anda kritik durumda olan ve her saniyenin çok değerli olduğu deniz ortamında belki de geminin ve personelin kaybına yol açabiliyordu.

Bunun üzerine Elphinstone, filosundaki bütün komutanlara işaretle; İştirak ettikleri seyrin doğası gereği, kılavuz kaptanların isteklerinin ivedilikle ve tam olarak uygulanması konusunda ciddi bir hassasiyet gösterilmesini, kılavuzların gemilerden sorumlu olduğunu ve kaza halinde tüm suçu üzerlerine alacaklarını,

Rus Filosu Demirde, Tuval üzerine yağlıboya Philip, Hackert, Peterof Sarayı / Russian Fleet at anchor, Oil on canvas, Philip Hackert, Peterhof Palace

ancak yolculuk esnasında isteklerinin hemen yerine getirilmemesi durumunda sorumluluk kabul etmeyeceklerinin bilinerek buna göre davranılmasını emreder.

6/7 Aralık 1769 sabahı Elphinstone Filosu demir alarak o an itibariyle lehlerine olan akıntı ve esen hafif bir meltemle seyre çıkar. Ancak, Svyatoslav’u beklemeleri için emir aldıklarından hava kararana kadar oyalanırlar. Elphinstone iki firkateyni ile St.Paul gemisini pruvasında ve baş omuzluklarda fenerleri gözetlemeleri için görevlendirir.

Sabahleyin saat altı sularında hava aydınlandığında, rüzgar tamamen kalmıştı, bu durum beş gün süreyle böyle devam etti. Gerek havanın kalmış olması ve uygun rüzgarların olmaması, gerekse Svyatoslav’ın kendilerine yetişememesi nedenleriyle Filo pek mesafe kaydedememişti.

Elphinstone bu duruma çok sinirlenmiş ve diğer gemilerdeki bazı komodor ve kaptanların Akdeniz’e inmek yerine kışı Norveç’te geçirmek için özellikle daha süratli gitmek istemediğini ve bu yüzden oyalandıklarını değerlendirmiştir.

Elphinstone belirli aralıklarla tüm filoya daha fazla yelkenin fora edilmesini ve daha çok sürat yapılmasını emretmekte, ancak, bu emirlere yeteri derecede uyulmamaktadır. İngiliz Amiral artık rutin emirlerin yetersiz kaldığını görünce çok sinirlenir ve uygun bir rüzgarı yakaladığında şu emri verir :

“ Tüm gemiler derhal pruvamda mevki alsın, müteakiben yavaşlayan ve geride kalan tüm gemilere tarafımdan ateş açılacaktır ”

Bu emir, o devrin kurallarını ve donanmanın ananelerine aşina olmayanlar için oldukça şaşırtıcıdır. Nasıl olurdu da bir savaş gemisi kendi filosundaki diğer bir gemiye ateş açabilirdi ?

Ancak, amirallerin, emirlerine uymayan gemileri cezalandırma ve ikaz etme yöntemlerinin başında doğrudan gemisine ateş edilmesi gelmekteydi.

Burada akla gelen diğer bir soruda, telsiz, telefon veya diğer modern haberleşme imkanlarının olmadığı bu yüzyılda bu kadar uzun emirlerin kullanılan işaret sancaklarıyla nasıl verilebildiğidir. Denizcilik Bölümü’nde bu husus detaylarıyla anlatılacaktır. Ancak Osmanlıdan vereceğimiz bir örnek konunun yeterince anlaşılmasını sağlayacaktır.

On December 6/7, 1769 Elphinstone’s fleet heaved up anchor and sailed on thanks to the stream, and the breeze which were to their advantage. But then they received an order to expect Svyatoslav, therefore they had to spend some time until dusk. Elphinstone assigned two frigates, and St.Paul for nightwatch with lanterns on their bows.

At the break of dawn around six o’clock, the winds stopped completely, and this continued for another five days. On one side there was the lack of the wind conditions, on the other there was Svyatoslav who could not make it on time, which both resulted in the delay of the entire fleet.

All these made Elphinstone very nervous and evaluated this situation as the unwillingness of some commodores, and captains to sail to Mediterranean Sea, instead they wanted to spend the winter in Norway, that was why they actually did not want to navigate faster, but waste time.

Elphinstone ordered the whole fleet to unfurl more and more sails, and accelerate their navigation speed in equal intervals, but there was a lack of obediance in general. British Admiral had gotten really unnerved when he felt that his orders were overheard, and he gave the following order as soon as he believed the wind they were getting was stong enough :

“ All the ships to be stationed at the fore of my ship all the ones that slow down, or stay behind after this shall be subject to my fire ”

This order might be somewhat unacceptable for the ones who do not know the rules of the Navy or not familiar with traditions of the period. How come could a battle ship open fire to another ship which is in the same fleet ?

But one of the primary methods for the Admirals to punish ships in disobediance was to directly open fire to that ship.

The other question that could be asked in a situation like this is; how can such long orders could be communicated with plain signal flags during these centuries, where there were no modern means of communications such as radios or phones. A sample from the Ottomans will help you understand this matter easily.

Bir Osmanlı Amirali benzer bir durumla karşılaştığında yani emir verdiği halde diğer gemilerin yelken basmayıp geride kalmaları halinde, gemisinin direklerine ilk ikaz olarak şu sancakları çekerdi :

Bu işaretlerin anlamı ise :

When an Admiral of the Ottoman Navy confronted a situation like that, when other ships keep staying behind regardless of the order given, the first signal fiag would be the one below :

The meaning of this signal :

“Behey yezid, niçin yelken vermiyorsunuz?”

Bu Amiral tarafından verilen ilk uyarı işaretlerinden birisidir. Gemiler halen geride kalmaya devam ederlerse, ikinci işaretin Amiral Gemisi’nden verilmesi uzun sürmez.

“You devils, why don’t you keep your sails full?”

This is one of the first warning messages sent by the Admiral. If the ships are still behind, the second sign is given from the Admiral’s ship.

“ İşaret keşide eylediğim vakit niçin dikkat olunmuyor, tehir ediyorsunuz, Hüda hakkı için fena muamele ederim ”

Gemiler bu ikazlara rağmen, halen amiralin istediği sürate erişememişler ise, gemi kaptanlarının ehil olmadığı gündeme gelecektir ve bunun karşılığında aşağıdaki sancaklar toka edilecektir.

“ Doesn’t anyone care when I am signing at you, you have belated, for the name of God and his justice I shall treat them badly !”

In case the ships still fail to navigate at a speed high enough for the Admiral, the case will be defined as the lack of qualification on behalf of those captains, and the signal flags below shall be hoisted.

“ Bir kapudan yelken vermeyip cenge yetişmez ise mülazim süvaridir ”

Bu çok ağır bir emirdir ve gemi kaptanının görevden alınması aşamasına gelinmiş demektir.

“ If a captain can not make it to the battle by failing to ^ll his sails he is rather a lieutenant”

This is a very humiliating order and it actually points at the process of dismissal.

Tüm bu ikazların da fayda etmemesi halinde ise artık fazla bir seçenek kalmamıştır. Amiral gemisinde en sonunda, bir işaret daha çekilmiştir.

Bu sancakların çekildiğini gören diğer gemilerin kaptanlarını bir telaş alır ve gerekli reaksiyonu göstermek için vakit kaybetmeksizin emirler yağdırmaya başlarlar. Çünkü ellerinde mevcut Görünür Muhabere Kod Kitabı’nda, Amiral Gemisi’nde çekilen sancakların karşılığı olarak şu ifade yer almaktadır.

In case none of the warnings worked out there is no other choice. A last call is to be made from the Admiral’s Ship.

The other captains of the vessels usually panic when they see such signal flags hoisted at the Admiral’s Ship and lose no time to react accordingly, and start giving orders constantly. Because the following explanation is written in their handbook of battle signal flags in their hands:

“ Bir kapudan yelken vermeyip cenge varmaz ise padişah başı için katli aşikardır. ”

“ If a captain won’t ^ll his sails and don’t make it to the battle in the name of the Sultan he deserves to die. “

Filo artık yol almaya başlamıştır. Bu seferde sert bir fırtına ile karşılaşırlar ve gemiler birbirinden ayrılır. 21 Aralık 1769 sabahı Elphinstone İngiliz kıyılarına ulaşmıştır. Spithead açıklarına demir atarlar. Filonun diğer gemileri ise İngiltere sahillerine dağılmışlardır. Ertesi sabah erken saatlerde bir İngiliz kaptan gemiye gelerek amirallerinin şehirde bulunmadığını, ancak Rus Filosu’na tıpkı kendi savaş gemileri gibi davranmaları konusunda emir aldıklarını bildirir.

Ruslar on üç pare top atışıyla İngiliz Tümamiral’in forsunu selamlar ve akabinde İngilizler de Elphinstone’u rütbesinin karşılığı olan on bir pare top atışı ile cevap verir.

Karaya çıkar çıkmaz Elphinstone Londra’daki Rus Büyükelçisi M. Pouschkin’e geldiğini bildiren bir mektup yazarak intikalde yaşananları özetler ve Rus personelin emirlerine karşı takındığı itaatsiz tavırdan dolayı üzüntü duyduğunu bildirerek, gemilerdeki hasta personelin İngiliz hastanelerine gönderilmeleri için izin ister.

The fleet began sailing. This time they confronted a tough storm and the vessels separated from each other. In the morning of December 21, 1769 Elphinstone arrived British waters. They moored offshore near Spithead. The other vessels of the fleet moored at several other spots at British coasts. The next day early in the morning, a British Admiral came aboard the ship to tell them their admiral was not in the city, but he was ordered to treat the Russian ships as if these were their own.

The Russians hailed the Commodore by firing 13 salvos. The British hailed back by 11 salvos which is the number equivalent to the ranking of Elphinstone.

As soon as Elphinstone set his foot on land he wrote a letter to the Russian Ambassador in London M. Pouschkin and explained in detail what he had to go through during this trip. He wrote he felt sorry due to the disobedience of the Russian personnel and he asked for permission to send the sick personnel to the British hospitals.

Gemilerdeki yaşam şartları, en son yakalandıkları fırtına ve uzun seyir süresi, özellikle kara askerlerini oldukça yıpratmıştı, ayrıca gemilerde onarım çalışmaları da yapılacağından, fazla personelin ortada bulunmaması gerekmekteydi. Bu yüzden İngilizler ile anlaşılarak kara askerleri için sahilde kışla binası temin edilir ve buralara yerleştirilirler.

Üç gün sonra Rusya’dan gelen bir kurye, Rusya Dışişleri Bakanı Kont Panin tarafından Elphinstone’a yazılan 1 Aralık 1769 tarihli bir mektup getirir. Mektup da özetle, Petersburg İmparatoriçesi’nin Elphinstone’a çok güvendiği ve intikal esnasında Amiral Spiridov’un filosundan geri dönenlere rastlayacak olursa kendi komutası altına alabileceği konusunda yetkilendirildiği ifade edilmektedir.

Elphinstone daha sonra İngiliz yetkililerle birlikte gemilere yapılabilecek tadilat ve onarımları görüşür, gemilerin ihtiyacı olan malzemelerin listesini çıkarır ve bunların temin edilmesi gerektiğini Rus Büyükelçisi’ne iletir. Ayrıca Kont Panin’ e bir mektup yazarak gelişmeler hakkında bilgi verir. Elphinstone bu Harekat süresince Petersburg ile yazışmalarını Kont Panin vasıtasıyla yapmıştır. Kont Panin mektuplarını Fransızca olarak yazmış, gemide bulunan Elphinstone’un tercümanı John Newman tarafından ise İngilizce’ye çevrilmiştir.

The crew was especially worn down due to the quality of life in the ships, the last storm they have been through, and the long lasting period of navigation, in the mean time the repairs did not allow many people to be around at the same time. Therefore the Russians reached an agreement with the British authorities to provide barracks on the coast for their troops to stay.

A dispatcher who arrived from Russia in three days brought a letter dated December 1, 1769 from Count Panin who was the Minister of Foreign Affairs to Elphinstone. Briefly the letter include a statement of the Empress in St. Petersburg explaining her trust toward Elphinstone, and her authorisation for having the Russian soldiers under his command in case those decide to leave Admiral Spiridov’s fleet during the campaign and try to return home.

Later on Elphinstone negotiated with the British authorities on the possible modifications and repairs on the vessels, made a list of the supplies of the ships, and told the Russian Ambassador, that these needed to be procured. He also wrote a letter to Count Panin and informed him on the developments. Elphinstone made all his correspondence during these operations over Count Panin. Count Panin wrote his letters in French, and John Newman who was the interpreter of Elphinstone aboard the ship, translated those to English.

Portsmouth Limanı ve Denizciler, Thomas Rowlandson, www.wikipedia.org /

Portsmouth Harbor and Sailors, Thomas Rowlandson, www.wikipedia.org /

^ tron menya - SyitkeacC

22 Ocak 1770

diyliinstone’dan Kont-Panide

Yyian sörflerde _Svg_Mm[av ^^ _{tüm gmi(erin} ^^ Tl'lJ^ ^ ^ST^m[aV'^{in ix} »^ dengesinin ^M^r matsadtyla güvertesi _{saym br aMna(l}^ ^ ^ _fer guvertes, tesdecehir aneat. _gemi L ^ ^_{wma ita[M a} ^^

konuda garantí veririm.

, ^^¿^ TT^ ^ ^ ^ fi,, « na, í_aíy_mCam ^_ztí_{íat£ynílri WflrM ó} ^     ^

belirlendi.

’Wfe^®«^^     w

ham-hary gemíkrimíe tuííamían tuíumíaíar^an siyariş verdim ^J¹^    ™t™^ ^ _{10 tm su sac(ece 14 bşi {(e hr}

dakikada boşaltan iliyor.

^ayegonehmie ise ingiid 1>_onmma ^_astaneii.„_e ^^ _w hr ^ ^yer. gerdek tora Meri içinde tir hda _te_min edildi, ym _{re (K} -Kanat) gemisinin taylan, öldü ve ingidder tarafindan rütbesine uygun oiarat yaydan asberi bir törenle gömüldü.                     j

The iron menya - Syithead

January 22 1770

A surveys cAuoted by Liyhinstone far Count -Panin determined that ail the ships Atutía dry doched. except Svyatoslav. Svyatoslav on tA Ar And must be modified for a batana pro Am correction, by decreasing _tA number of decís. One of its decís hit be cut off for tins purpose but. tie sky wilt stdl Ave three decís foi tie cannons. 1 guarantee tiat.

as a resuit of tie insyection on tie bilge pumps. it was seen that they were aii constructed with afauity design, addfrally the gabions were not even as big as the British frigates.

1 made an order of bilgeyumys recently invented 6y the British Lieutenant Sontich and which is being usedin aii tie Titish shiys. TAnhs to theseyumys to tons of water accumulated inside the bdges can be discharged in one minute Witfl the hef of 14 ywfr-

^heyersonndwho had gotten iff are icing treated witfi syeciafcare at the British ^avy Odosyitaf ‘There is aíso a barrad suyyfiedfor the army trooys in the vessels. Sverni Orels (-Art Arn Logie) caytain died and was buried in accordance with his rani by the ‘British sofdiers.

Rus Filosu Midilli Adası’nda, 11 Kasım 1771 / Russian Fleet at Lesbos Island, November 11, 1771

5 Şubat 1770 tarihinde Elphinstone Admiralty’den filosunun onarımlarının yapılmasına onay verildiğini bildiren bir mektup alır ve derhal Londra’ya gider.

Burada ihtiyacı olan nakliye gemileri, doktorlar ve kılavuz kaptanlar ile kontrat imzalar, filosunun ihtiyacı olan diğer malzeme ve yiyeceği temin eder. Temininde en çok güçlük çektikleri malzeme ise su fıçıları olmuştur. Elde mevcut ve eski su fıçıları ise demir çemberlerle kaplanmıştır.

20 Mart 1770 ‘e kadar tüm filonun Spithead‘e intikali tamamlanmıştır. Elphinstone, filonun materyal olarak hazır olduğuna inandıktan sonra personelin moralini yükseltmek ve teşvik etmek için çareler aramaya başlar. Bunlardan birisi de, İngiliz Donanması’nda uygulanan ve savaşta ele geçirilen ganimet ile hükümet tarafından verilen ödüllerin personel arasında belli bir oran dahilinde paylaştırılmasıdır.

Rusya’ya bir mektup yazarak bu niyetini bildirir ve İmparatoriçe Katerina’nın iznini alınca aşağıdaki listeyi yaparak tüm filo personeline ilan eder.

On February 5, 1770 Elphinstone received a letter from Admiralty authorising the repair of the ships in his fleet, and immediately went to London.

The freight ships signed contracts with doctors, or pilots to fulfill their necessities, to replenish their supplies, and food. The hardest part was to supply barrels for the drinking water. The ones that were already available were girdl

The deployment of the entire fleet to Spithead ended by March 20, 1770. As soon as Elphinstone believed that the fleet was ready in terms of supplies, he started searching remedies to raise moral among the crew and to stimulate them. One of these remedies was to share the booty among the staff to a degree, which was a common practice in the British Navy.

He wrote a letter to Russia to let them know about his decision and as he received the approval of Empress Catherine he announced the following list to the entire fleet personnel.

Portsmouth Limanı,

24 Mart 1770

Portsmouth Harbor,

March 24 1770

Rus İmparatorluk Gemisi Svyatoslav

İmparatoriçe tarafından bana verilen yetki ve güç çerçevesinde, Harekat süresince alınacak tüm ödüller veya düşmandan ele geçirilecek ganimet aşağıda belirtilen oranlar dahilinde personel arasında pay edilecektir.

• *    Amiral 1/8 Gemi komutanları, silahendaz komutanları

• *    2/8 II. Komutanlar,şalopa ve silahlı tekne kaptanları

• *    Bölüm amirleri (Yüzbaşılar) silahendaz 1/8 bölük komutanları, rahipler, doktorlar ve kılavuz kaptanlar

• *    Üsteğmenler, ve silahendaz subaylar 1/8

• *    Porsunlar, teğmenler, marangozlar, astsubaylar 1/8 çavuşlar ve onbaşılar

• *    Diğer tüm denizciler, silahendaz ve hizmetkarlar 2/8

Buna ilave olarak eğer bir düşman gemisi ele geçirilir, batırılır, yakılır veya tahrip edilirse bunu yapan geminin tüm personeline ayrıca adam başı 20 ruble ödenecektir.

Bu emir tüm gemi personeline okunacak ve geminin görünen bir yerine asılacaktır.

Tümamiral Elphinstone

Gizli Bir Harekat İçin Tahsis Edilmiş

Olan İmparatorluk Gemilerinin Komutanı

Bu emirdeki en ilgi çekici nokta Elphinstone‘un kendi makamı için kullandığı ifadedir. “ Gizli bir Harekat “ ibaresi, personelin halen rotalarını ve hedeflerini bilmedikleri anlamına gelmektedir.

Artık Filo seyre çıkmaya hazır hale gelmiştir. Elphinstone kiraladığı 3 Nakliye gemisine Kont Panin, Kont Çerniçev ve Kont Orlov adlarını verir. Ayrıca tersane işçilerine de mesai saatleri dışında çalışarak onarımları bir an önce tamamlamaları maksadıyla ilave para verir.

Svyatoslav Ship of Imperial Russia

All the prizes or the booty to be taken from the enemy during this operation shall be distributed within my authority and power granted by the Empress, according to the following rates;

Admiralb 1/8 , Captains, army troops 2/8

Second Captains, captains of sloops and armed vessels Department Heads (Lieutenants) 1/8

Company Commanders, Priests, Doctors and Pilots, Junior Grade Lieutenants, armed of^cer 1/8

Boatswains, Junior Grade Lieutenants, Carpenters, Non-commissioned of^cers 1/8

Sergeants, Corporals All other seamen, armed and service troops 2/8

In addition to those if an enemy vessel gets seized, sunken, burnt, or destroyed the crew of the ^eet which did this shall be rewarded with 20 rubles per head.

This order shall be read to all ship personnel and be posted in the ship in a visible way.

Commodore Elphinstone

Commander of the Empire’s Ships,

Assigned For A Secret Operation

The most interesting part of the order was the words used by Elphinstone to describe his own post. These are“ A Secret Operation“, which really means the personnel did not know at that stage anything about their itinerary, or target.

The fleet was ready to sail off. Elphinstone named the three Freight Ships after Count Panin, Count Chernichev, and Count Orlov. In addition to this he paid extra money to the dock workers who finished their work earlier than planned. The workers worked double time and the repair works were completed.

Bunun karşılığında da işçiler normalin iki misli çalışır ve gemilerin onarım işleri tamamlanır.

Yolda hasta olan ve İngiltere’ye vardıklarında tedavi maksadıyla hastaneye kaldırılan personele de çok iyi bakılması üzerine, hastane doktorları ve idarecilerine 100 pound verir. Ayrıca sağlık ve temizlik için tüm denizcilere ve silahendaza yeni üniforma dağıtılır.

66 toplu Severni Orel Kalyonunun ise yapılan sörveyinde İngiliz uzmanlar tarafından; dizaynında problemler olduğu, mevcut 66 topun geminin stabilitesini menfi yönde etkilediği ve devrilme tehlikesinin yüksek olduğu, bu hali ile hatt-ı harp gemisi olarak kullanılamayacağı değerlendirilerek Rusya’ya geri gönderilmesi gerektiği bildirilir. Elphinstone ise her türlü gemiye ihtiyacı olduğunu ve bir geminin dahi görevini olumsuz etkileyeceğini düşünüyordu. Bu yüzden geminin denge problemini aşabilmek maksadıyla geminin 34 topunu çıkararak, Severni Orel’i 32 topu bir hastane gemisi haline dönüştürür.

13 Nisan 1770 günü filo hazırdır. Sabah sekizde seyre kalkılır. Gemilerin isimleri ve komutanları şu şekildedir:

He also paid the doctors and the managers of the hospital an additional 100 pounds so that they gave the best treatment for the personnel who got sick on the way to Britain. New uniforms were given to all the seamen and armed personnel for sanitation and health.

The survey of Severni Orel (66 cannons) by the British experts also revealed some design problems, which negatively effected the stability of the 66 cannons, and that this risked tilting highly. The evaluation stated that the vessel could not be used as a battle ship, and it should be sent back to Britain. Elphinstone thought he needed all the vessels he could get his hands on and even one ship could negatively effect his assignment. Therefore in order to overcome the balance problem of the ship, he had 34 cannons of it removed, leaving Severni Orel with 32 cannons, and turning it into a hospital ship.

The fleet was ready to depart on April 13 1770. The campaign started at eight in the morning. The names of the ships and the captains are listed below:

Gemi ismi Ship’s Name	Komutanı Captain’s Name	Top Number of cannons	Personel Number of Pers.
Svyatoslav	Tuğa. Elphinstone / Commo. Elphinstone	84	700
	Alb. Jimetossky       / Cptn Jimetossky
Saratov	Komodor Barsh       / Commodore Barsh	66	512
Ne tron menya	Kapt. Bezanchov      / Cptn Bezanchov	66	512
Nadezhda	Kapt. Polivanov       / Cptn Polivanov	32	512
Afrika	Kapt. Cleopin         / Cptn Cleopin	32	220
Severni Orel	Kapt. Sernchefnicov / Cptn Sernchefnicov	32	300
Saint Paul	Kapt. Sink (Tahıl Gem.) / Cptn Sink(Grain Ship)	14
Kont Panin	Kapt. Bodie (Nakliye) / Cptn Bodie (Freight)		16
Kont Orlov	Kapt. Arnold (Nakliye) / Cptn Arnold (Freight)	16	500
Kont Çerniçev	Kapt. Dishington (Nakliye) / Cptn Dishington (Freight)	22

20 Nisan Cuma günü İngiltere’nin en güney noktası olan Lizard Burnu Güneydoğusu 51 mil mesafede iken, Filo sert

bir fırtına ile karşılaşır. Severni Orel gemisinin yeni yapılmış çalparalı tulumbalarından biri kırılır. Bunun üzerine yardım istemek için toplar atıldı. Amiral Elphinstone bu gemiye işaret çektiyse de cevap alamadı ve Filonun Hastane Gemisi sadece pruva ve grandi gabya yelkenlerini açarak İngiltere’ye doğru seyretmeye başladı.

30 Nisan 1770 günü Elphinstone Filosu Lizbon’u geçer ve 4 Mayıs 1770 günü Cebelitarık Boğazı’ndan içeri girer. Lizbon açıklarından geçerken Rus subayları sahile çıkmak, en azından portakal almak için müsaade isterler, ancak Elphinstone tarafından izin verilmez ve yola devam ederler.

Ocak 1770’te Katerina, Tümamiral Arf kumandasında olan üçüncü bir filonun hazırlık girişimlerini başlatmıştı. Preobrajenskiy alayından 500 asker dahil toplam 2.500 kara askeri bulunduran bu filo, 11 Temmuz 1770’te Akdeniz’e doğru demir alacaktı. Petersburg Ege Harekatı için hiçbir fedakarlıktan kaçınmıyordu. Sadece 1769-1770 yıllarında bu işe 2 milyon ruble harcanmıştı. Ancak Tümamiral Arf’ın filosu Akdeniz sularına ulaştığı zaman en önemli muharebeler geride kalmış olacaktı.

1768-1774 Osmanlı/Rus Harbine İştirak Eden Rus Filoları

29 Temmuz 1769

Birinci filonun Rus Amiral Spiridov komutasında Kronstadt’tan hareket etmesi.

20 Ekim 1769

İkinci filonun   İngiliz Amiral Elphinstone

komutasında Kronstadt’tan hareket etmesi.

11 Temmuz 1770

Üçüncü filonun   Danimarkalı Amiral Arf

komutasında Revel’den hareket etmesi.

17 Mayıs 1772

Dördüncü filonun Revel’den hareket etmesi.

1 Kasım 1773

Beşinci filonun Kronştadt’tan hareket etmesi

On Friday April 20th the fleet confronted a tough storm 51 miles southeast of Lizard Peninsula which is the southernmost point of Britain.

One of the new chain pumps of Severni Orel broke. Cannons were fired upon this event to demand assistance. Admiral Elphinstone’s signal to that ship was left unanswered, and the Hospital Ship of the fleet sailed towards Britain with the help of its main and fore topsails only.

On April 30, 1770 Elphinstone’s fleet sailed by Lisbon and on May 4, 1770 passed through the Gibraltar Channel. Russian officers asked for permission to go ashore around Lisbon just to have some oranges, but Elphinstone did not allow them and they sailed on.

In January 1770 Catherine started preparations for a third fleet under the command of Rear Admiral (Upper Half) Arf. This fleet contained 2500 soldiers including the 500 soldiers from Preobrajenskiy’s regiment, and they planned the departure date as July 11 1770 towards Mediterranean. Petersburg devoted each and every resource for the Aegean operation. Between 1769-1770 alone the amount of expenses reached 2 million roubles. But as the Commodore Arf’s fleet arrived in the Mediterranean Sea most of the important battles were already behind them.

Russian Fleets Participated in the Ottoman – Russian War of 1768 - 1774

July 29, 1769

Departure of the fi rst fleet under the command of Russian Admiral Spiridov from Kronstadt.

October 20, 1769

Departure of the second fleet under the command of English Admiral Elphinstone from Kronstadt .

July 11, 1770

Departure of the third fleet under the command of Danish Admiral Arf from Revel.

May 17, 1772

Departure of the fourth fleet from Revel.

November 1, 1773

Departure of the fifth fleet from Kronstadt

• 3.2    Mora Ayaklanmaları

İmparatoriçe Katerina Kırım ve Karadeniz kuzeyindeki bölgeleri ele geçirmek niyetindeydi. Doğu Akdeniz’de ise Venediklilerin zayıfiaması bu bölgede bir kuvvet boşluğu meydana getirmekteydi. Doğu Akdeniz’de önemli bir rakibi olmayan Osmanlı, Katerina’nın Kuzey Karadeniz’deki bölgelere karşı girişeceği bir harekata önemli oranda kuvvet ve özellikle de donanmasını tahsis edebilirdi. Bu yüzden Osmanlının dikkatinin öncelikle başka bir yöne çekilmesi gerekiyordu. Balkanlarda ve de özellikle de Mora Yarımadasında bir ayaklanma çıkarılması halinde Osmanlı Donanması’nın buraya angaje olacağını İmparatoriçe çok iyi biliyordu.

Bu amaçla Katerina Balkanlarla Mora’daki Ortodoks mezhebinde olan halkı isyan ettirmek üzere harekete geçti ve bu amaçla Rus Ordusu’nda görev yapan Yunan asıllı Papazolis’ı Mora’ya gönderir. Mora’da Papazolis bu bölgenin köylerinde yaşayan, mücadeleci ve muhafazakar kimlikleri ile tanınan Manyatlar ile temasa geçer.

• 3.2    Uprising of the Morean Greeks (peloponnes uprising)

Empress Catherine’s intention was to seize the northern sections of the Black Sea, and Crimea. Weakened Venice constituted a serious lack of power in the Eastern Mediterranean. Ottomans who were second to none in the Eastern Mediterranean had the power to allocate a serious amount of troops and especially their Navy to wherever Catherine possibly wanted to start a campaign in the Northern Black Sea region. Therefore she should try first to draw their attention to some other location. In case of an uprising took place in the Balkans, particularly in the Peloponnes Peninsula, the Empress knew very well that the Ottoman Navy would specifically be engaged in that region.

With that in mind Catherine acted to provoke the Orthodox communities in the Balkans, and Peloponnes to start an uprising, and sent Papazolis of Greek descent who worked for the Russian Army to Peloponnes. Papazolis contacted the Mainotes in Peloponnes, who were the paesants of that region, who were known to be conservative combatants.

Moralı İsyancılar / Peloponnesian Insurgents

Manyatlara Rusların gemilerle büyük bir kara gücü göndereceğini bu gemilerle birlikte ayrıca gerekli silah ve cephanenin geleceği vaat edilir. Osmanlı’dan oldukça çekinen ve Rusların daha sonra kendilerini yalnız bırakmasından çekinen Manyatlar önceleri bu teliflere pek sıcak bakmaz. Ancak daha sonra Osmanlılar tarafından da saygı gören yaşlı yöneticileri de kandırılır ve isyan planlarını kabul ederler.

Bu arada Osmanlı Hükümeti halen gelişmeler karşısında yeterli istihbaratı elde edememekte veya gerekli reaksiyonları göstermemektedir. Fransa hükümeti İstanbul’daki Fransa Büyükelçisi Kont de Saint-Priest aracılığıyla iki Rus Filosu’nun Baltık Denizi’nden hareket edip Osmanlı üzerine gelmekte olduğunu bildirmesine rağmen, Mora’daki ayaklanma hazırlıklarından habersiz olan Osmanlı Hükümeti, Rusların Akdeniz’de güvenli bir dayanak noktasının bulunmadığını ileri sürerek Fransa’nın bu uyarısını dikkate almamıştır.

Ayrıca Cezayir Beylerbeyi’nin; “27 gemiden oluşan bir Rus Filosu’nun Minorka Adası’nda Port Mahon Limanı’na ulaştığını”, Cezayirli Hasan Bey aracılığıyla bildirmesine rağmen, kaynağı itibarıyla hatalı olmaması gereken bu ikazın da ciddiye alınmaması hakikaten çok ilginçtir.

Mainotes were given the promise of sending Russian army troops, and also weaponry via ships. At first Mainotes who were afraid of Ottomans and were also afraid that Russians could leave them on their own, without any support, did not have the tendency to accept that offer. But later on their elderly governor and other administrators who were also respected by Ottomans, were manipulated and they accepted the uprising plan.

In the mean time the Ottoman government still did not have the intelligence on the developments and could not react. Although France informed Ottomans via its Ambassador in İstanbul Count de Saint-Priest that two Russian fleets departed from Baltic Sea to attack them. The Ottomans did not care much for the warning based on the lack of a base for the support of Russians in the Mediterranean.

Additionally the Governor of Algeria informed the Ottomans via Cezayirli Gazi Hasan Pasha that a Russian fleet consisting of 27 ships arrived to the island of Minorca, and moored at Port Mahon, but interestingly it still was not taken seriously although the information was from a dependable source.

Dekoulou Manastırı / Dekoulou Monastery

Vakanüvis bu tuhaf meseleyi şöyle anlatır ;

“O vaktin rical-ü-kibarı bu key^yeti mağlataya hami ve adem-i tas dik ile Petergburgs’dan Akdenize Moskovlu’nun donan ma ihracını bir vecile mütalaalarına tatbik idemeyüp umür-ı müstahiden add ve muaraza idenlerin delaini mükabere-i mahz ile redd eylediler.”

Bu sözlerden o zamanki Osmanlı Devleti’ni idare edenlerin özellikle Coğrafya, Uluslar arası İlişkiler ve stratejik konularda oldukça yetersiz olduğunu değerlendirmek mümkündür.

Osmanlı’nın durumunu aslında en güzel o zamanki padişah III. Mustafa’nın sözleri özetlemektedir.

Şimdi ebvab-ı saddetde gezen hep hazale

İşimiz kaldı heman merhamet-i Lem-yezel’e

Bu güne kadar çeşitli tarihçiler ve araştırmacılar tarafından Osmanlı’nın Rusların Akdeniz’e geldiğini haber almama nedenleri veya gelen haberlere inanmadıkları yönünde yazılar yapılmış ve nedenleri üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. Ancak Rusların bu faaliyetini öğrenmek için gizli casuslara veya çok ciddi çalışmalara ve araştırmalara girmeye aslında pek gerek yoktu. Tek yapılması gereken şey sadece gazete haberlerini takip etmekten ibaretti.

İngiltere’de yayımlanan 8 Mart 1770 Perşembe tarihli Berrow’s Worcester Journal gazetesini birlikte okuyalım:

The analist explained this event as follows ;

“The Great Civil Functionaries of the time rejected this fallacious circumstance, did not accept that the Russians could mobilize their navy from Petersburg to the Mediterranean and did not want to study this absurd matter, and the evidences brought by the owners of the argument were refuted with clear superiority.”

Based on these words it may be said that the administrative staff of the Ottoman State at the time had a very insufficient knowledge on the issues such as geography, international relations and strategy.

The best quotation to defi ne the status of Ottomans would be of Sultan Mustapha the 3rd;

Now that the rogue prospered

We can only hope for divine justice

Many historians and researchers tried to evaluate how the Ottomans did not have the means to receive information on the Mediterranean campaign of the Russians, or if they did receive this information how was it possible that they did not pay any attention to these. Actually neither secret agents, nor serious researches were needed to fi nd out about this action of Russians. Even reading the daily news regularly inside the newspapers alone would be enough to find out what was about to happen.

For instance the following abstract is from the Berrow’s Worcester Journal published in Britain on Thursday March 8, 1770:

“Portsmouth’daki İngiliz çavuşlar, Amiral Elphinstone’nun ^losundaki Rus askerleri ve deniz piyadelerine, Kraliyet Donanma gemilerinde uygulanan atış eğitimlerini ve talimlerini öğretmekte büyük bir ilerleme kaydetmişlerdir. Bu çavuşların bazılarının da gönüllü olarak Ruslarla birlikte Akdeniz’e gideceği öğrenilmiştir.”

Açık olarak bir gazetede yer alan bu haberden sonra, Osmanlının istihbarat sistemi veya işleyişi hakkında her halde yapılacak fazla bir yorum kalmayacaktır.

Spiridov Filosu’nun gemileri Balear Takımadaları’ndan Minorka’nın Mahon Limanı’ndan 23 Ocak 1770’te çıktı. İki haftalık bir seyirden sonra 7-10 Şubat 1770 arası Rus gemileri Mora Yarımadası Manya Burnu’nda Vitula Limanı’nda demirlediler. Yerli halk Rus gemilerinin gelmesine çok sevinmişti. Sahilde kalabalık bir şekilde toplanıp Rusları havaya ateş açarak selamladılar.

Limeni şehrinden Mavromichalis ailesi, Kalamata’lı Benaki ve diğer mahalli liderler Kont Orlov ile Dekoulou Manastırında buluşurlar. Burada müşterek olarak kuzeye Kalamata Koron istikametinde saldırılması planlanır. Manyatlar aslında bir maceraya girmektedirler.

“The British sergeants at Portsmouth made serious advancements in the ^ring training of Russian troops, and marines of Admiral Elphinstone’s ^eet, which was realized in accordance with the Royal Navy’s instructions. It was found, that some of these sergeants shall volunteer for accompanying Russians in their Mediterranean campaign.”

There is no need for any further explanation after reading this newspaper article on the intelligence service system of the Ottomans, or on how it worked.

The ships of Spiridov’s Fleet left from the Mahon Harbor of Minorca of the Balearic Islands on January 23 1770. After two weeks of navigation they moored at Vitula Harbor in Manya Peninsula of Peloponnes. The locals were very cheerful to see the Russian ships arrive. A huge crowd gathered at the shore to salute them by opening fire into the air.

Mavromichalis family from Limeni village, Benaki from Kalamata and other local leaders met with Count Orlov in Dekoulou Monastery. They decide to attack together in the direction of Kalamata Coron. Mainotes actually were taking a serious risk.

Modon Kalesi / Modon Fortress

Modon Kalesi ve Limanı, 1680, Kudüs Yahudi Üniversitesi Kütüphanesi /

Modon Fortress and Harbor, 1680, Hebrew University of Jerusalem, The Jewish National & Unversity Library

Rusların yanında sadece 500 kara askeri mevcuttur, birlikler önemli oranda Manyatlardan oluşacaktı. Laconia bölgesinde Mystras’da Antonios Psaros, Elea’da ise Nikolaos Fortounis isyancıları örgütlemekteydi. Değişik kaynaklarda bu dönemde 50.000 ila 70.000 arası Manyat’ın isyan ettiği yazmaktadır.

Gemilerdeki kara askerleri ve ağırlıkları sahile çıkarıldı. Doğu ve Batı olmak üzere iki tümen kuruldu. Birinci tümene Yüzbaşı Barkov, ikincisine ise Binbaşı Piotr Dolgorukiy komuta edecekti. Barkov komutasındaki 8 bin kişiden oluşan Tümen vaktiyle eski Sparta’nın başkenti olan Mezestre’yi önemli bir mukavemetle karşılaşmadan alır. Osmanlı Garnizonu mücadele etmeden şehri teslim etmişti ancak hürriyetlerini ellerinden alan Osmanlılar’a karşı nefretle dolu Manyotlar bir günde binden fazla Türkü öldürmüşlerdi.

Kalamata ve Kalamata ve Endurusa kasabalarındaki Müslümanlar çarpışarak Koron ve Modon Kalelerine sığındılar. Ruslar da 4.000 isyancı ile birlikte 28 Şubat günü karadan ve denizden Koron Kalesi’ni kuşatırlar.

The number of Russian troops was no more than 500, the land units consisted mainly of Mainotes. Insurgents were organized by Antonios Psaros in Mystras, of Laconia region, and by Nikolaos Fortounis in Elea. According to various sources the amount of insurgents in Maina differ between 50.000 and 70.000.

The army troops in the ships and their equipment were transported to the land. Two divisions were constituted as East, and West. Lieutenant Barkov was the commander of the East Division, Major Piotr Dolgorukiy of the West. The division under the command of Barkov consisted of 8 thousand soldiers, and they seized Mezestre, the ancient capital of Sparta without having to face any serious resistance. The Ottoman garrison surrendered the city without fighting, but the Mainotes who hated Ottomans for having to live under their hegemony killed over 1000 Turks in one day.

The muslim communities in Kalamata and Endurusa fought back, and took refuge in the Coron and Modon fortresses. Russians sieged the Coron fortress from land and sea with 4000 insurgents on February 28.

Toplam 400 askerden oluşan kale muhafızları Müslüman halkında desteğiyle iki ay büyük bir direniş göstermişler ve Kaleyi Ruslara vermemişlerdir.

Mora’nın merkezin de bulunan Karitanya, Londar, ve fener kasabalarında yaşayan Müslüman ahalide isyancılar ile mücadele ederek Tirepoliçe Kalesine sığınmışlardır.

“Moskovlunun Bahr-ı-Sefit’e donanma ihracını müstahil addedenler” bir anda büyük bir şaşkınlık içine girer. Derhal eski Vezir-i azamlardan Muhsinzade Mehmet Paşa, Mora Seraskerliği’ne tayin edilip İskenderiye Sancakbeyi Mehmet Paşa, Rodos Beyi Cafer Bey ve Selanik Mutasarrıfı Vezir Ali Paşa da maiyetine memur edilir.

Kazanılan zaferlerden güç alan isyancılar Koron, Modon, Navarin, Patras, Anabolu, Tripolice, Kalamata ve Mezestre’de binlerce Osmanlıyı öldürmüşlerdi. Bu sebeple, Barkov bir sonraki kale Tripolice’de şiddetli bir mukavemet ile karşılaştı.

Mora Seraskeri Muhsinzade Mehmet Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu 9 Nisan 1770 tarihinde isyancıları büyük bir bozguna uğratır.

The 400 wardens of the fortress resisted with the help of the muslim inhabitants for two months and did not surrender the fortress to the Russians.

Muslim communities that lived in central Peloponnes towns such as Karitania, Londar, and Fener fought the insurgents and took refuge inside the Tripoli fortress.

The ones who could not foresee Russians sending fleets to the Mediterranean were suddenly shocked. One of the former Grand Viziers Mehmet Pasha of Muhsinzade family was immediately appointed to the Minister of War position at Peloponnes. The Governor of Alexandria Mehmet Pasha, Rodos Governor Cafer Beigh and Thessaloniki Governor Vezir Ali Pasha became his officers.

The insurgents killed thousands of Ottomans after their victorious attacks in Coron, Modon, Navarin, Patras, Anapoli, Tripoli, Kalamata and Mezestre. Therefore Barkov encountered a serious resistance at the next fortress in Tripoli.

Ottoman army under the command of Peloponnes War Minister Muhsinzade Mehmet Pasha defeated the insurgentes on April 9, 1770.

Koron Kalesi, Coronelli, 1685, Kudüs Yahudi Üniversitesi Kütüphanesi /

Fort Coron, Coronelli, 1685, Hebrew University of Jerusalem, The Jewish National & University Library

Rus Donanması Koron Limanında, Voyoge Pittirosque, Paris 1809 /

Russian Fleet at Koron Harbor, Voyage Pittoresque Paris 1809

Harp disiplinine alışık olmayan Manyatlar Rus askerlerinin de kendilerini terk etmesiyle savaş alanından kaçarlar. Barkov tümenindeki askerlerden sadece dört kişi kurtulmuş, bu askerler, ağır yaralı olan Barkov’u, Mezestre’ye getirmişlerdi. Bu zaferden sonra Muhsinzade Mehmet Paşa Mora Fatihi diye anılmaya başlanmıştır,

Bu sırada, Piotr Dolgorukiy Arkadya eyaletinde ilerliyordu. Navarin Kalesi’nden çıkıp Osmanlılar’ın esas savunma noktasına varmıştı. 10 Nisan 1770’te dedesi Hannibal’in kumanda ettiği bombardımanın sonucunda Navarin alınmış ve Navarin Limanı’nda bütün Rus filosu ile A.G. Orlov komutasındaki mevcut kara kuvvetleri toplanmıştı.

Bu arada Patras’da da büyük bir mukavemet gösteren Müslüman ahali çevreden gelenlerle birleşiyordu. Sonunda 13 Nisan 1770 tarihinde 5.000 kişilik bir güce erişen buradaki kuvvetler de civardaki Gastun, Kalavrita ve Vestice gibi yerleşim birimlerindeki Rusları ve isyancıları kılıçtan geçirmeye başlar.

Tirepoliçe ve Patras’ta kazanılan galibiyetler ve Manyatların Osmanlı tarafından bozguna uğratılması karşısında iki aydan beri Koron Kalesi’ni kuşatma altında tutan Ruslar ve isyancılar geri çekilmek zorunda kalır ve Navarin Kalesi’nde Siklet Merkezi oluştururlar. 11 gün süren şiddetli bir savaştan sonra Navarin Kalesi Rusların eline düşer.

Maniotes who did not have the military discipline escaped the battle field after the Russian soldiers left them alone. Only four survived of the Barkov division, these soldiers brought Barkov who was badly wounded to Mezestre. Muhsinzade Mehmet Pasha was known as the Conqueror of Peloponnes after this war.

In the mean time Piotr Dolgorukiy advanced inside the state of Arcadia. He had left Navarin Fortress and arrived in the actual Ottoman defense location. Navarin was taken on April 10 1770, following a bombardment led by his grand father Hannibal and all the land troops under A.G. Orlov and the Russian fleet in Navarin Harbor were gathered.

The muslim community on the other hand which showed great resistance against insurgents in Patras united with the newcomers. Finally on April 13, 1770 the forces reached a group of 5.000 people, and started killing the Russians and the insurgents in the region, and namely in the settlements of Gastun, Kalavrita and Vestice.

Russians and insurgentes keeping the Coron fortress under siege for two months had to retreat after the victories of Ottomans at Tirepoli and Patras and the defeat of the Maniotes They formed the Center of Gravity at the Navarin fortress. After 11 days of violent battles Navarin fortress fell into the hands of Russians.

Navarin Kalesi, Frederick De Wit, 1680, Kudüs Yahudi Üniversitesi Kütüphanesi / Navarin Fortress, Frederick

De Wit, 1680, The Hebrew University of Jerusalem & The Jewish National &University Library

Katerina ile Kont Orlov’a göre Navarin, Mora ve Balkanlardaki savaşlarda kullanılacak mükemmel bir üs idi. Ancak, Navarin’deki yerleşimi emniyete almak için yakınlarda bulunan Modon kalesini de almak şarttı. 36 top ve 1.000 Rus askeri ile takviye edilen isyancılar civar adalardan gelenlerle birlikte 30.000 kişilik bir güce ulaşmıştı.

Modon Kalesi’nde ise 800 muhafız bulunmaktaydı. İsyancıların saldırıya geçmesi karşısında kuvvetli bir direniş gösterirler.

İsyancılara kolaylıkla teslim olmayacaklarını ilk günden belli ederler ve bu kahraman direnişlerini Mayıs sonuna kadar sürdürürler.

Muhsinzade Mehmet Paşa ise Tirepoliçe’deki askerlerin bir bölümü ile Çatalcalı Ali Ağa komutasındaki toplam 7.000 kişilik bir kuvveti Modon Kalesi’nin yardımına gönderir. Bu kuvvetler Manyat geçitlerinde karşılarına çıkan isyancıları imha eder ve Kalamata üzerinden Modon Kalesi’nin imdadına yetiştiler.

Sayıca üstün olan isyancılarla çok kanlı çarpışmalar cereyan eder, ancak kaleden çıkan 300 kişilik bir kuvvetin isyancıları arkadan

According to Catherine and Count Orlov Navarin was an excellent base to be used for the wars in Navarin, Peloponnes and Balkans. But Modon fortress which was nearby had to be conquered too, for the safety of the settlement in Navarin. Insurgents supported by 36 cannons and 1.000 Russian soldiers reached a number of approximately 30.000 soldiers with all the paesants in the region who contributed.

Modon fortress contained a total of 800 soldiers. They still showed an excellent resistance against the attacks of the insurgents.

They showed the insurgents that they would not easily surrender from the first day on. Their heroic resistance lasted until the end of the month of May.

In the mean time Muhsinzade Mehmet Pasha with most of the troops in Tripoli and 7000 forces under the command of Ali Aga of Çatalca went to help the resistors forces in Modon fortress. These forces showed no pitty to the insurgents they encountered in the Maniote passages and made it on time to help Modon fortress over Kalamata.

Navarin Kalesi, Frederik de Wit, 1680 / Fort Navarin, Frederik de Wit, 1680

kuşatması ve topları ele geçirmeleri sonucunda savaş sona erer ve Modon Kalesi de böylece kurtulmuş, isyancılar büyük bir bozguna uğratılmış, Rusların topları ve cephanesi ise ele geçirilmişti. Kont Orlov bu yenilgi sonrası Katerina’ya “Bu şanssız günde karada muvaffak olma ümidini tamamen yitirdik.” diye yazmıştı.

Gerçekten de Modon mağlubiyeti, Yunanistan’ın güneyinde karaya çıkarılan ve aslında sayıca yetersiz olan Rus kuvvetlerini çok zor durumda bırakmıştı. Osmanlı tehlikesi hem karada hem de denizde bulunmaktaydı. Mora’da isyan eden tüm Manyatlar temizlenmiş, ele geçirilen kaleler teker teker terk edilmek zorunda kalınmış ve tüm Rus askerileri ve isyancılar Navarin Kalesinde toplanmıştı.

Mayıs ortalarında, Navarin Limanı’nda bulunan Rus gemilerini muhasara etmeye niyetlenen Türk Filosu’nun yaklaşmış olduğu haberi gelir. Bu esnada Rusların ikinci Filosu olan Tümamiral Elphinstone emrindeki gemiler Akdeniz’de bulunuyordu.

Durumun zorlaşması ve Osmanlı Donanması’nın da bölgeye intikal etmesi sonucu Kont Orlov emrindeki Rus Donanması 7 Haziran 1770 günü Navarin’i boşaltacak, Mora Yarımadası tekrar Osmanlı egemenliğinde kalacak, isyancılar amaçlarına ulaşamayacaklar, asıl önemlisi ise İmparatoriçe ve danışmanlarının planları bozulmuş olacaktı.

The battles against the insurgentes who were superior in number turn into a blood bath, but the forces inside the fortress who were around 300 constitute a siege against the rebels from behind by coming out of the fortress and taking possession of their cannons. The war ended Modon fortress was saved, rebels were defeated, Russian cannons and ammunitions seized. Count Orlov wrote to Catherine in a letter after the defeat; “We lost all our hopes to succeed on land on this cursed day” .

With the defeat in Modon the Russian forces which landed in the south of Greece, and which were very few in terms of men, got into some real bad condition. The threat of Ottomans was both at land and sea. There were no more Maniotes rebelling in Peloponnes and all the fortresses that were previously seized, now were abandoned. All the Russian troops and insurgents gathered in Navarin fortress.

Around mid May a warning message was received telling that the Turkish Fleet now prepared to siege the Russian ships in Navarin Harbor. At the time the ships under Commodore Elphinstone’s command which constituted the second Russian fleet was in Mediterranean.

Upon the complication of the conditions and the arrival of the Ottoman Navy in the region the Russian Navy under the command of Orlov evacuated Navarin, Peloponnes was again Ottoman territory, the insurgents could not succeed, and most important of all the plans of the Empress and her advisors was completely failed.

Palamento Kalesi, 1715 - 1822 yılları arasında Osmanlı Egemenliği Altında Kalmıştır.

Palamento Fortress, was under Ottoman rule between 1715 - 1822.

• 3.3    Anabolu ve Suluca
  
  Muharebeleri

Anabolu Muharebesi ( 28 Mayıs 1770 )

• 3.3 Battle of Anapoli and Battle of Suluca

Battle of Anapoli ( May 28, 1770 )

Menekşe Muharebesi sonucunda her iki Donanmanın bir birinden ayrılması ve havanın kararması neticesi gözden kaybolmaları üzerine, Rus gemileri yelkenlerini camadan vurarak gece boyu Anabolu Körfezi’nde gezinirler. Kaptan-ı Derya Hüsamettin Paşa ise açık denizde muharebe yapmak istemediğinden uygun ve tahkimatlı bir liman olan Anabolu limanını tercih eder. Sahilde 3 kaleye sahip bu liman Mora yarımadasında gemiler için en güvenli limanlardan biri olarak görülmekteydi.

Hüsamettin Paşa tüm donanmayı kalelerdeki topların da himayesinden faydalanmak maksadıyla liman girişine pruva nizamında demirletir. Kalyonların bordası açık denize bakacak şekilde ve birbirlerine oldukça yakın, baştan ve kıçtan demir atılarak, azami sayıda gemi topunun da açık denizden gelecek bir düşmana karşı koyması sağlanmıştı. Ancak bu tertiplenme, avantajlarının yanında bazı riskleri de beraberinde getirmekteydi. Muhasamat esnasında demiri kesilen ve yanan bir gemi kolaylıkla nizamdaki diğer gemilerin üstüne düşebilir ve böylece diğer gemilerinde savaş dışı kalmasına veya yanmasına sebep verebilirdi.

After the battle of Menekse the two Navies became distant from each other, and as the dusk came the Russian vessels rolled up their sails and sailed inside the Gulf of Anapoli during the night. In the mean time Grand Admiral Husamettin Pasha did not want to fight out in the open sea therefore he preferred to stay inside the Anapoli harbor where it was more preserved. This harbor contained 3 fortresses at the coast, and it was one of the safest on the Peloponnes Peninsula.

Husamettin Pasha ensured that the entire navy moored at the entrance of the harbor in ship heading order so that those could use the support of the cannons at the fortresses. The galleons were lined near each other with boards of facing the open sea, they were moored both from stern and fore. That way the maximum number of cannons on board could confront the enemy. But this kind of a line-up had its risks along with its advantages. A ship burning, or tearing apart during the combat could easily fall on another vessel and cause it to burn or stay out of the battle.

28 Mayıs 1770 Pazartesi günü sabahın ilk ışıklarıyla birlikte her iki donanma birbirlerini yeniden görür. Körfezin iki farklı yakasında, karşı karşıya bulunmaktadırlar. Sabahleyin frişka bir rüzgar o anda Osmanlı lehine esmekteydi ancak 26 parça gemiden oluşan ve Rus Donanmasına karşı en azından sayısal olarak üstün durumda olan Kaptan-ı Derya Hüsamettin Paşa bu avantajını kullanmayı düşünmemektedir.

Saat 09.00’da sükunet hakimdi, 11.00 civarı frişka bir rüzgar çıkar.

Saat 12.30 da, ilerlemesini kolaylaştıracak şekilde esen rüzgarı da hesaba katan Elphinstone seyir halinde hücum etmeye karar verir. Eğer mümkün olursa havan toplarını kullanarak limandaki Osmanlı Donanması’nı yakmayı planlıyordu.

Çok yüksek olan ilk tabyayı geçmelerinde Ruslarda mevcut havan topları önemli rol oynadı. Bu tabyaları geçerken Ruslar yoğun bir ateş açarlar ve buralardaki topçuların bir anlık bataryalarından ayrılmalarına sağlarlar ve bundan istifade ile önünden geçerler.

Artık iki filo birbirinin ateş menziline girmiştir. Karşılıklı olarak toplar ateşlenmiş, güllelere hedef olan gemilerde hasarlar meydana gelmeye başlamıştır. Rus Filosu, Osmanlı Filosu ile karşılıklı topçu düellosundan sonra tekrar dönmüş ve volta atarak karşılıklı topçu muharebesine devam etmiştir. Bu arada Rusların kalelerin önünden geçtikleri anlarda kaledeki topçularda toplarını ateşliyorlar ancak atılan gülleler, gemileri hareketten sakıt bırakacak boyutlarda ciddi bir hasar oluşturamıyordu.

Karşılıklı ateşlerin şiddetlenmesi sonucu Osmanlı Riyale gemisi olan Ziver-i Bahri gemisi Pruva direği, civadra ve açavela yelkeni ile donanımı hasar görür. Rus kalyonlarında da ciddi hasarlar meydana gelmeye başlar.

Atılan iki voltadan sonra, hem yelkenle seyir yapıp hem de savaşmak zorunda kalan Rus Donanması Osmanlı Donanması karşısında özellikle personel açısından zorlanmaya başlamıştı. Osmanlı gemilerinde tüm personel top başındaydı, buna karşılık Rusların personelinin büyük kısmı yelkenler ile ilgilenme durumundaydı. Elphinstone savaş taktiğini değiştirerek demirli olarak top muharebesine girme kararı verir. Rus gemileri, Osmanlı gemilerinin karşısında ama kale bataryalarının dışında demir atar.

On Monday May 28, 1770 at dawn the two navies were about to confront again. They were on different sides of the gulf facing each other. A fresh breeze in the morning was in a direction which could be to the advantage of the Ottomans but Grand Admiral Husamettin Pasha did not consider using this. His fleet of 26 vessels outnumbered the Russian fleet anyway.

At 09.00 o’clock all was quiet, around 11.00 a cool breeze started.

Elphinstone decided to attack approximately around 12.30, after he saw that the wind turned to his advantage. He was planning on burning the Ottoman fleet inside the harbor by using the mortar bombardment.

The existing mortars played an important role for the Russians to eliminate the first bastion which was extremely high. Russians opened heavy fire when passing by the bastions at that region, and they ensured that the men utilizing the cannons at these bastions momentarily left their positions. This tactic helped them bypass these bastions somewhat easier.

As both fleets were within firing range, the shooting started in both directions, the targeted vessels started getting damages. Following the cannon duel with the Ottoman fleet the Russian fleet made another turn and the shooting continued.

Anabolu limanı ve arka plandaki Bokia Ada Kalesi / Anapoli harbor and Bokia Island Fortress

Artık şartlar eşittir. Bundan sonra iş tamamen topçu personelinin maharetine kalmıştır. Toplarını daha seri olarak doldurabilen ve daha dikkatli nişan alabilen bu mücadeleden galip çıkacaktır. Bir bordadaki tüm toplarıyla mezeborda ateşi icra eden gemiler, diğer bordadaki toplarını kullanabilmek maksadıyla hemen pürmeçe tutuyorlar ve aksi borda toplarını ateşliyorlardı.

Karşılıklı top düellosu yaklaşık dört saat sürecekti. Elphinstone’nun tuttuğu günlüğe göre bu muharebede Osmanlının iki perkendesi batırılmıştı. Osmanlı kalyonlarından bazılarının ise gabya ve babafingo çubukları kırılmıştı. Rus havan toplarının attığı mermilerle bazı düşman gemilerinde yangın çıkmış ancak kısa sürede söndürülmüştü.

Elphinstone hatıralarında ayrıca şu ifade bulunmaktadır. “ Osmanlı Kalyonlarında 220 libre ağırlığında taş atabilen bir tür top bulunuyordu. Atılan güllelerden birisi Ne Tron Menya’nın güvertesine düşmüş, bir top arabasını parçalamış, üç parçaya ayrılarak birçok denizciyi yaralamıştı. “

Aslında kalyonlarda bu ağırlıkta taş gülle atabilen bir topun mevcut olmaması gerekmektedir. Bu ağırlıktaki bir top hem geminin dengesini menfi yönde etkileyecek hem de doldurma güçlüğü nedeniyle çatışma süresince sadece bir kez ateşlenebilecektir.

İki Geminin Top Düellosu / Gunnery duel of two ships

In the mean time as the Russians passed in front of the fortress the infantry started firing their cannons, but the bullets that were fired did not seriously harm the vessels, at least not enough to put them out of the battle or immobile.

As a result of the increased shooting from both sides the Ottoman Commodore’s ship Ziver-i Bahri was damaged on the foremast and bobstay. Russian galleons were also seriously damaged.

After two turns the Russian fleet had to navigate and fight at the same time, and this put them in a difficult position against the Ottoman Navy, particularly in terms of personnel. The whole crew were on cannons on the Ottoman side, on the other hand most of the Russian personnel had to be occupied with the sails. Elphinstone changed his tactics and decided to go into battle with the ships anchored. Russian ships moored in front of the Ottoman ships, but just outside the firing range of the cannons in bastions.

As the conditions of both fleets were somewhat equalized the artillery men had to show their skills. The winner had to be the one who charged their cannons faster, and who hit the target more accurately. The vessels who were firing by salvo bombing with all their cannons, then they were mooring chain spring in order to use their cannons on the other board.

The duel lasted for about four hours. According to Elphinstone’s diary Ottomans lost two destroyers during that fight. On some of the Ottoman galleons the topgallant masts and topmasts were broken. Fire started on some enemy vessels due to the mortar shooting by the Russian cannons, but those were extinguished very fast.

Anabolu Limanı, Palamento Kalesi ve Bokia Ada Kalesi, Pınargenti, 1573, Kudüs Üniversitesi Kütüphanesi

Anapoli Harbor, Palamento Fortress and Bokia Island Fortress, by Pinargenti, 1573, Library of Jerusalem University

Bokia Ada Kalesi / Bokia Island Fortress

Gazavatı Hasan Paşa bu muharebeden bahsederken “Kaptanei Hümayun Gazi Müşarünileyhin endaht eylediği toplardan iki adet küffar kalyonu rahnedar ve ve şikest olduğundan cidale fasıla verilip” demekte, Sisam Mektubunda ise ” Kafirin iki kebir gemisi ile 3 ambarlısı biinayetullalı gark rütbesine gelmiştir “ denilmektedir.

Rüzgar kalmaya başlamıştı. Saat 18.00 da Elphinstone rüzgarın kesilip limanda hareketsiz kalacağından korkarak gemisinin demirini keser ve yelkenlerini fora ederek filosunun diğer gemileri ile beraber limandan çıkar. Burada Elphinstone çok doğru bir karar vermişti, akşam Rus gemilerinin limanda kalması halinde Osmanlı kadırgaları ve perkendeleri tarafından imha edilme tehlikesi vardı.

Limandan çıkan Rus Filosu Spetse Adası açıklarında volta atarak hem Saratov kalyonunu bekliyor hem de Osmanlı Filosunun hareketlerini gözlemliyordu. Gece yarısından sonra 02.00 civarı Saratov da filoya katılmıştı. Elphinstone daha önce Amiral Spiridov’dan talep ettiği takviyenin geleceğini umarak sabaha kadar volta atmaya devam eder.

29 Mayıs 1770 günü sabahı Elphinstone bir Yunan teknesi ile, o anda yaklaşık 70 mil uzaklıktaki Navarin Limanı’nda bulunan Amiral Spiridov’a bir mektup daha gönderir.

Elphinstone also wrote in one his memoirs: “Ottoman ships contain a certain kind of cannon which can shoot a bullet that weighs approximately 220 lbs. One of those fell on the board of Ne Tron Menya, destroyed one cannon barrow, and fell into three pieces which wounded three of the sailors. “

In fact galleons should be carrying such a cannon which could fire a bullet as heavy as that. This weight could both negatively effect the balance of the vessel, and it could only be fired once due the complication in its filling process.

When Gazavati Hasan Pasha mentioned this battle he explained: “Two of the cannonballs thrown by the Veteran Imperial Admiral hit two galleons of the enemy, caused damage and then there was cease fire”, in his letter from Samos he wrote ” The two large size ships of the enemy and a three decker galleon were submerged by the Grace of God “.

The wind had stopped blowing. At approximately 18.00 Elphinstone was afraid his ship was going to stay immobile inside the harbor, therefore he had the anchor chain cut, and opened sail along with the other ships in his fleet and left the harbor. Elphinstone made a correct decision, since his fleet could be risking destruction by the Ottoman fleet in case they stayed inside the harbor at night.

29 Mayıs 1770, Svyatoslav Napoli de Romania Körfezi

Efendim,

Dün size, içinde bulunduğum durumu ve şu an demirlemiş olan Türk ^losunun durumunu aktarmak için bir subay gönderdim. Yine ben bir subayı bu mektupla birlikte bir Yunan gemisiyle size gönderiyorum.

Elimde çoğu Türklerin olmak üzere yedi geminin Idesa ve Andres adalarından ayrıldığına dair raporlar var. Dolayısıyla bunlar ötekilere katılırlarsa, durum bizim için iyi bir eşleşme olmaktan çıkar. Şayet talep ettiğim şekilde takviye gelirse, ya da her iki ^lomun da birleşmesi sağlanırsa Türklerin tüm deniz gücünü yerle bir edebiliriz. Ege Denizindeki tüm adaların da düşmesiyle birlikte, İstanbul’a bir saldırı denemesi söz konusu olabilir.

Benim kaptanımın gemide gördüğü aksaklıklar dışında pek bir şeyden söz edecek kabiliyeti olmadığını göz önüne aldığımda, özellikle genel anlamda hizmetin kalitesi açısından, saldırılar esnasında kesinlikle beni anlayacak bir kaptana ihtiyaç duyuyorum. Bu sebeple sizin ^lonuzdan Kaptan Roseborough’nun benim kaptanım olarak görevlendirilmesini talep ediyorum. Destek gelene kadar düşman gemilerinin hareketlerini gözetlemeye devam etmeyi düşünüyorum. Takviye maksadıyla gelen bir Rus gemisi gördüğüm takdirde parola olarak, pruva baba^ngo çubuğuna standart sancak toka edeceğim, bunun karşılığında da Rus gemisinin de grandi direğine İngiliz Bayrağı çekmesi gerekmektedir.

Ekselansları Amiral Spiridov’un desteği altında olma onurunu taşıyorum.

John Elphinstone

Elphinstone Günlüğü’nde Anabolu Limanı’nda demirli olan Osmanlı Filosu’nun, gemileri, top adetleri ve personel sayısı hakkında şunlar yazmaktadır;

“ Üç kalyon ve iki fırkateynden oluşan filom tarafından, Anabolu Bataryaları himayesinde demirlemek zorunda bırakılmış olan Osmanlı Donanması şu şekildedir. “

The Russian fleet which left the harbor was sailing around the Spetse Island, and expecting the arrival of the galleon Saratov. In the mean time they were observing the actions of the Ottoman fleet. Saratov joined the fleet after midnight at around 02.00. Elphinstone continued sailing around hoping that the support he previously requested from Admiral Spiridov would arrive.

In the morning of May 29, 1770 Elphinstone sent another letter to Spiridov, who was approximately 70 miles away, by a Greek boat.

May 29, 1770, Bay of Svyatoslav

Napoli de Romania

Sir;

I have sent an of^cer to you to explain the situation that the Ottoman ^eet and we are inside right now. Now I am sending this of^cer to you again this time with a Greek ship.

I have reports in my possession showing that seven vessels have left the islands of Idesa and Andres of which the majority were Turkish ships. Consequently, the participation of these will not constitute a positive match on our behalf. In case the support I am asking arrives or the joining of my two ^eets becomes real we can destroy the complete naval power of the Turks. With the fall of the islands in the Aegean, even an attack against Istanbul can be possible.

I also request a captain who can duly understand me particularly during our attacks, for the sake of service quality, considering he can not tell me anything other than technicalities on the ship. Therefore I demand the appointment of Captain Roseborough from your ^eet as the captain of my ship. I am planning on observing the actions of the enemy vessels until support arrives. I will unfurl a standard ^ag on the fore topgallant mast when I see a Russian ship arriving for support, the Russian ship must unfurl an English ^ag in return on his main mast.

Bearing the honor of being under the support of his excellency Admiral Spiridov.

John Elphinstone

Cafer Beyin	Gemileri	Kaptan Paşanın	Gemileri
Top Sayısı	Personel	Top Sayısı	Personel
84	580	84	800
84	580	84	800
22	220	84	800
22	210	64	580
20	200	54	470
22	218	54	480
20	210	54	480
3 kadırga	190	54	480
274	2408	50	430
632	5660	50	430
906 Top.	8.058 Top.	632 Top.	5.650 Top.

On kalyon ve yedi perkendeden bahseden Sisam Mektubunda olduğu gibi Osmanlı kaynakları da bu kuvveti aynen doğrulamaktadır. Bahse konu üç kadırgadan biri, her zaman için Kaptan-ı Derya’yı takip eden Baştardadır. Burada dikkati çeken asıl husus Elphinstone’nun başlangıçta yazdığı ifadedir.

Beş gemiden oluşan kendi gemilerinden bahsederken “ SQUADRON “ yani “ Filo “ , toplam 17 parçadan oluşan Osmanlı gemileri için ise, “ FLEET “ yani “ Donanma “ deyimini kullanmasıdır.

Osmanlı o anda Ruslardan üç kat daha güçlü olmasına rağmen, bir de Anabolu sahil bataryalarının korumasına sığınmıştır. Elphinstone bu durumu haklı olarak kendisine bir övünç kaynağı yapmakta ve bu hususu vurgulamaktadır.

Hakikaten Anabolu Muharebesinde, Osmanlı gemilerinde mevcut yaklaşık 900 topa karşılık Rus Filosu sadece 280 topa sahip bulunuyordu. Bu rakamlara bir de kalelerdeki topları ilave ettiğimizde farkın daha da açılacağı aşikardır. Böylesine ezici kuvvet üstünlüğüne

Limanı Kontrol Altında Tutan Palamento Kalesi Topları Palamento Fortress Cannons That Controlled the Harbor

Ships of Cafer Beigh Ships of Grand Admiral

Number of Cannons	Number of the Personnel	Number of Cannons	Number of the Personnel
84	580	84	800
84	580	84	800
22	220	84	800
22	210	64	580
20	200	54	470
22	218	54	480
20	210	54	480
3 galley	190	54	480
274	2408	50	430
632	5660	50	430
Total 906	Total 8.058	Total 632	Total 5.650

Elphinstone wrote the following in his diary on the vessels, number of cannons, and the number of personnel of the Ottoman fleet inside the Anapoli harbor;

“The Ottoman fleet which was forced to moor under the protection of the Anapoli bastions by my fleet which consists of three galleons and two frigates is comprising of:“

As in the letter of Samos where the presence of ten galleons and seven brigantins were mentioned, the Ottoman sources have also verified the inventory on their power. One of the three galleys is the bastarde (galley reale) which always follows the Grand Admiral. The matter that is more interesting here is what Elphinstone wrote in the beginning.

As he mentioned his own ships which were a total of five he used the word “ SQUADRON “ which is a “ company of 4 -6 ships “ , and for the Ottoman ships which were a total of 17 vessels he used, “ FLEET “ meaning “Armada“.

Ottomans were three times as strong as the Russians but still they sought the protection of the batteries at the coast of Anapoli. Righteously Elphinstone was bragging about this, and kept on emphasizing it.

In fact during the Anapoli Battle Ottomans had approximately 900 cannons in their ships, Russian Fleet only had 280. The difference grew even bigger with the addition of the cannons in the fortresses. It is hard to find a logical explanation to why a Grand Admiral with such overwhelming power took cover inside a harbor instead of attacking the enemy and gaining an expected victory, it is also hard to understand how he explained this to the people around him.

sahip bir Kaptan-ı Derya’nın düşman üzerine saldırarak kesin sonuçlu bir muharebe yapmak yerine nasıl olup ta limana sığındığını ve bunu çevresindekilere nasıl izah ettiğini anlamak ve mantıklı bir açıklama bulmak oldukça güçtür.

Anabolu Limanı’nda düşmandan daha az zayiat vermiş olması, Hüsamettin Paşa’ya, kullandığı taktiğin daha emniyetli olduğu kanısını vermişti. Başka bir deyimle Hüsamettin Paşa liman muharebeleri yapmayı öngörüyordu. Kendisine üstün olduklarını ve demir alarak düşmanın üzerine gidilmesini önerenlere ise, gemilerin sayısının önemli olmadığını, topçu personelinin eğitim eksikliğinden dolayı düşmanın üzerine gitmek istemediğini ileri sürmektedir.

Cafer Bey’in Filosu’nda bulunan ancak, bir çatışma esnasında oluşan kargaşa anında kaçmayı başaran Andrew Somenika isimli bir Yunanlı, Filodaki tüm gemilerin özelliklerini ve Kaptanlarının isimlerini Elphinstone’na bildirir. Adalardan gelen başka bir Yunanlı ise, bu anlatılanları teyit edecek, ilave olarak ise tüm Osmanlı gemilerinin, nerelerde inşa edildiği, yaşları, komutanları, topları ve özellikleri ilgili tüm detaylı bilgileri aktaracaktı.

Mora Komutanı Muhsinzade Mehmet Paşa 29 Mayıs 1770 günü sabahı gemi komutanlarını yanına çağırarak, onlardan demir alarak düşmanla çatışmaya girmek üzere denize açılmalarını ister. Ancak Kaptan-ı Derya Hüsamettin Paşa, gemilerde çok hasar olduğunu yaptıkları muharebelerde çok fazla kullanılması nedeniyle barutlarının azaldığını ileri sürerek bu harekatı desteklemediğini belirtir.

Muhsinzade Mehmet Paşa’nın ısrarları üzerine limandan çıkma kararı alınır. 30 Mayıs 1770 Perşembe sabahı limandan çıkılarak güney batı rotasında Menekşe Burnu’na doğru seyredilir. Karadan denize doğru esen rüzgar Osmanlı için oldukça uygundu ve hızla Rus Donanması’na doğru yol almaya başladılar.

Amiral Elphinstone Saat 08.00’da muharebe düzeni almak üzere nizama girilmesi emrini verir. Ancak Saratov’da bulunan Komodor Barsch nizamdaki mevkiini terk eder ve saat 11.00 da gemisindeki İngiliz Kılavuz kaptan Mc’ Boyd ile Svyatoslav’a bir mesaj gönderir.

Mesajında Barsch; Türklerin yaklaşmakta olduğunu, üstelik kendi filolarından daha üstün olduklarını ve Amiral Elphinstone çekinmiyor olsa bile, kendisinin gemisiyle birlikte uzaklaşarak kurtulacağını bildiriyordu.

Husamettin Pasha thought his tactics were safer since his fleet had less damages than the enemy’s after the Anapoli battle. In other words Husamettin Pasha planned battles inside the harbor. He claimed that his artillery men lacked training and that was why he did not want to attack the enemy, and that the superiority in the number of vessels actually did not matter.

A Greek slave named Andrew Somenika who escaped from Cafer Beigh’s vessel at a chaotic moment during the battle, informed Elphinstone of all the characteristics of the Ottoman ships, and the names of their captains. Another Greek from the islands confirmed these, and in addition he gave the information on where the Ottoman ships were built at, their ages, information on their captains, the cannons, and specifications.

Commander of Peloponnes Muhsinzade Mehmet Pasha called, and told the captains of the ships on May 29, 1770 that they should heave up anchor and sail to attack the enemy. But Grand Admiral Husamettin Pasha, claimed that the ships had many damages, and their ammunition was used out after the battle they have been through, and said that he did not support the idea of such an operation.

After the insistence of Muhsinzade Mehmet Pasha they decided to leave the harbor. On Thursday May 30 1770 in the morning, they departed from the harbor to sail in southwest direction towards the Cape of Menekse. The wind blowing from the land in the direction of the sea was very appropriate for the Ottomans and they sailed very fast towards the Russian Fleet.

Admiral Elphinstone ordered the fleet to take the battle position at 08.00 o’clock. But Commodore Barsch of the vessel named Saratov left his position and sent a message to Svyatoslav’ via the British pilot Mc’ Boyd at 11.00.

In his message Barsch wrote; that the Turks were getting near, and they were superior in number, and even though Admiral Elphinstone was not afraid of them he was leaving to save himself.

Elphinstone was aware that his chances of fighting the Ottoman Navy were even lower since he lost the power of Commodore Barsch’s ship. The Russian Fleet turned and headed towards Navarin.

Anabolu Limanı, Coronelli 1686, The Jewish National University Lİbrary

Anapoli Harbor, Coronelli 1686, The Jewish National University Library

Elphinstone Komodor Barsch’ın gemisinden de ümidini kesince artık Osmanlı Donanması ile bir muharebe etme olasılığının oldukça zayıflamış olduğunun farkındadır. Rus Filosu dönerek rotasını Navarin’e çevirir.

Burada yine ilginç bir husus yer almaktadır. Bu seferde Rus Donanması emir komuta zincirinde sorunlar yaşanmaktadır. Fakat komodor bunu yapabilirdi ve haklı sayılırdı. Çünkü Rusların Savaş Kurallarına göre bir gemi kaptanı kendinden güçlü bir kuvvete saldırmasını emreden komutanını dinleyip dinlememekte serbesttir.

Hüsamettin Paşa da aksi yönde esen sert rüzgarı bahane ederek Osmanlı Filosunun rotasını Kuzeybatıya döndürür. Artık iki filo birbirinden uzaklaşmaya başlamıştır. 1 Haziran 1770 Cuma günü öğle vakti Rusfilosu St. ANGELO Burnu 12 mil mesafede bulunmaktaydı. Osmanlı Filosu ise Suluca (Spetse) Adasına demirlemişti.

Anabolu Savaşı’nda olanlar tahminen Hasan Paşa’nın gemisinde bulunan bir denizci tarafından Padişaha hitaben yazılan bir mektup ile detaylı olarak anlatılmıştır. Sisam Mektubu olarak bilinen bu mektubun orijinali Topkapı Müzesindedir.

There was another interesting matter at that point. This time there were some issues in the hierarchic chain of the Russian Fleet. But Commodore would not be held responsible for what he did, and he had the right to do what he did. Based on the Russian rules of war a ship captain had the right not to obey his commander who orders to attack a fleet which had more power than of his.

Husamettin Pasha too changed the route towards northwest with the excuse that gusty winds started blowing in the opposite direction. Then, the fleets started getting distant from each other. On Friday, June 1, 1770 at noon the Russian fleet was 12 miles away from cape of St. ANGELO. The Ottoman fleet moored at Suluca (Spetse) island.

The happenings of Anapoli Battle were roughly explained in detail by a sailor in the ship of Hasan Pasha in a letter he wrote to the Sultan. The original of that letter known as the Samos letter is in the Topkapi Museum.

Mataban Körfezi, Fraderick De Wit, 1680 / Gulf of Mataban, Frederick De Wit, 1680

Suluca Muharebesi

Battle of Suluca

Haziran ayının ikinci günü hava aydınlanırken tüm Rus Filosu St. Angelo Burnu ile Sergio Adası arasındaki geçitten geçmişti. Saat 09:00’da 4 kalyon 1 fırkateyn ve 1 nakliyeden oluşan 6 gemi Mataban Körfezi’nde görülür. Bunlar Theodore Orlov ve Amiral Spiridov emrindeki filodur.

Fakat ilk karşılaşmada filo komutanları müthiş bir kavgaya tutuşmaktan başka bir şey yapamamışlardı. Savaş Meclisi’ne katılan Theodore ORLOV, öfkeye kapılmış amiralleri bir türlü disiplin altına alamamıştı. Spiridov, Elphinstone’dan müşterek filoyu rehberlemesini ister.

Spiridov 22 Nisan 1770 günü Mataban Burnu’na çıkarılmış olan Rus askerlerini almak üzere gelmişti. Rus askerleri orada bulundukları sırada kendilerine verilen emir gereği Kont Orlov’un kuvvetleri ile birleşemeyeceklerini anladıklarından bu durumu Rus Amirale bildirmişlerdi.

Rus askerlerinin durumu hakikaten oldukça ümitsiz görünüyordu. Başarılı olamadıkları takdirde, Türklerden görecekleri cezadan korkan Mora Rumları Ruslara içtenlikle yardım etmiyorlardı.

At the break of dawn on the second day of June the entire Russian fleet sailed through the passage between Cape of St.

Angelo and Sergio Island. At 09:00 there were 4 galleons, 1 frigate, and 1 freight ship in the Gulf of Mataban. This is the fleet under the command of Fyodor Orlov and Admiral Spiridov.

But the fleet commanders did not do anything else but fight each other at the first meeting. Fyodor ORLOV who participated in the Council of War could not control the angry admirals. Spiridov, asked Elphinstone’s guidance for the combined fleet.

Spiridov arrived to Cape Mataban on April 22, 1770 to pick up the Russian soldiers who were previously landed there. The Russian soldiers were ordered before they should not be joining Count Orlov’s troops, and explained this situation to the Russian Admiral.

The situation that the Russian soldiers were inside looked very helpless. The Peloponnesan Greeks who were afraid the Ottomans would punish them if their plans failed, did not want to help Russians.

Komutan amirale gönderilen haberci geri gelmiş, gemilerin kendilerini almak için hareket edeceğini bu yüzden askerlerin hemen deniz kıyısına geri gelmesi gerektiği haberini getirmişti. Ruslar geri çekilmeye hazırlanırken, onlara güvenerek silaha sarılmış olan Manyatlar da büyük bir öfke hakimdi. Türklerin elinden kurtulabilmek için dağlara çekiliyorlardı.

Askerler sahile geldiklerinde kendilerini bekleyen gemilere binerler ve Manyatları kaderleri ile baş başa bırakırlar. Elphinstone, Spiridov’a eğer Türklerin peşine düşerek onlarla savaşmak isterse kendisinin ve filosunun onun emri altına girebileceğini söyler.

Amiral Spiridov filoya kendisinin komutan olması teklifini kabul etmez ve Elphinstone’un rehberliğe devam etmesini ister. Rus Amirali, Elphinstone tarafından çekilecek işaretlere bakacak, o da gemisinden aynı işaretleri arkasındakilere iletecekti. Bu maksatla Spiridov’un gemisine de Elphinstone’a ait özel işaret sancaklarından birer takım verilir.

3 Haziran 1770 Pazar günü Elphinstone rehberliğinde Rus Filosu Anabolu Körfezi’nde ilerlemektedir. Ancak Spiridov Filosu oldukça geride kalır ve gözden kaybolur. Saat 10.00’da Elphinstone Osmanlı Filosu’nu Spetse Adası yakınında seyrederken görür. Amiral Spiridov Filosu’na düşmanın görüldüğü ve daha fazla yelken basmaları işaret edilir, ama Spiridov filosundan 5,5 ssat süreyle her hangi bir cevap alınamaz. Spiridov Filosu, yelkenleri iki kat camadana vurulmuş ve babafingo çubukları çekilmemiş olarak seyiR yaptığından aradaki mesafe de süreli artmaktadır.

4 Haziran Pazartesi 10.00’da Elphinstone, Sulucalar ( Spetse adaları ) civarında Osmanlı Filosu’nu tespit eder ve derhal düşmana doğru ilerlenmesi emrini verir. Bu işaretler Spiridov’un Filosu tarafından tekrarlanmaz ve herhangi bir reaksiyon gösterilmez. Bunun üzerine Elphinstone Yüzbaşı Mc. Kenzie’yi bir filika ile Spiridov’un sancak gemisine göndererek, düşmanın görüldüğünü, verdiği işaretlere uyulmasını ve ivedilikle diğer gemilere iletilmesini talep eder. İki donanma arasında yaklaşık beş saatlik bir mesafe vardı.

16.00 da Elphinstone Filosu önde Ne tron menya, Saratov, Nadezhda ve Afrika gemileri olmak üzere Osmanlı gemilerine oldukça yaklaşmıştı. Spiridov Filosu hala oldukça gerilerden takip ediyordu.

The messenger who was sent to the commanding Admiral returned and despatched the message that the ships were going to depart to pick them up therefore the sailors should immediately come to the shore. As Russians prepared to retreat, the Maniotes who were armed with the thought that Russians were going to support them, became very angry. They started retreating towards the mountains to escape the Turks.

As soon as the soldiers arrived to the coast they were immediately embarked to the ships, and they left the Maniotes alone with their own destiny. Elphinstone, told Spiridov he could fight under his command if he wanted to chase and fight the Turks.

Admiral Spiridov did not accept the offer of becoming the commander of the fleet. He wanted Elphinstone to continue his guidance. The Russian Admiral was to observe the codes that Elphinstone was going to send to him, and send the same codes to the ships behind him. For this purpose Spiridov’s ship was equipped with the same set of code flags as of Elphinstone’s.

On Sunday June 3, 1770 the Russian fleet advanced inside the Gulf of Anapoli with the guidance of Elphinstone. But the fleet of Spiridov stayed behind, and disappeared. At 10.00 o’clock Elphinstone saw the Ottoman fleet cruising near the Spetse island. A code was sent to Admiral Spiridov’s fleet in the sense that the enemy was seen and they should swell their sails, but no respond came from Spiridov’s fleet for 5,5 hours. Since the fleet of Spiridov cruised with their sails rolled up two times, and with topgallant masts not set-up, the distance between them grew constantly longer.

On Monday June 4 at 10.00 o’clock Elphinstone located the Ottoman fleet around Sulucalar ( Spetse islands ) and immediately ordered to move towards the enemy. These codes were not repeated by the fleet of Spiridov. There was not even any reaction. Upon this event Elphinstone sent Lieutenant Mc Kenzie to the flagship of Spiridov with a boat, to inform them that the enemy was seen, that they should obey the orders given, and immediately inform the other ships. There was approximately a distance of five hours between the two fleets .

Suluca ve Menekse Muharebeleri / Battle of Suluca and Menekse

Kaptan-ı Derya Hüsamettin Paşa, Anabolu Limanı’ndan çıktıktan sonra önce Rus Filosu’nun arkasından gitmiş, bilahare sert havayı ileri sürerek rotasını çevirmiş ve Suluca ( Spetse ) Adası’na demir atmıştı. Cezayirli Gazi Hasan Paşa burada demirde kalmayıp hareket etmek ve düşmanı bularak muharebeye girmek istiyordu, ancak çabaları bir sonuç vermedi.

İki gün süreyle burada yatan Hüsamettin Paşa Rus Filoları’nın birleştiğini ve kendilerini aradığını haber alınca, bir muharebeye girmemek maksadıyla, demir alarak bir an önce bölgeden uzaklaşmaya karar verir.

At 16.00 Elphinstone’s fleet neared the Ottoman fleet with the ships Ne tron menya, Saratov, Nadezhda and Africa in the front. Spiridov’s fleet was still following from far behind.

Grand Admiral Husamettin Pasha left the Anapoli Harbor, chased the Russian fleet, but considered that the weather conditions were unsuitable for sailing and changed his route and decidedly moored at the Suluca (Spetse) Island. Cezayirli Gazi Hasan Pasha did not want to stay moored there, he wanted to fight the enemy, but his struggle ended without a solution.

Ancak Kaptan-ı Derya uzaklaşmaya vakit bulamadan Rus Filosu tarafından tespit edilmiş, artık çatışma kaçınılmaz olmuştu. Bu sırada Çamlıca ( Hydra ) Adası güneyinde genel doğu istikametinde ilerliyorlardı. Derhal muharebe düzenine geçildi. Cezayirli Gazi Hasan Paşa’nın forsunu taşıyan Burcu Zafer ve Patrona Ali Bey’in forsunu taşıyan Hasn-ı Bahri kalyonları ile Rusların Ne tron menya ve Saratov kalyonları arasında güneş batıncaya kadar üç saat karşılıklı top düellosu yapıldı. Bu sırada Hüsamettin Paşa ve Spiridov’un gemileri uzakta kalmışlar ve muharabeyi seyretmekle yetinmişlerdi.

Aradaki mesafe fazla olduğundan bu atışlar etkili olamıyordu. Akşam olunca rüzgar tamamen kesilmiş, gemiler oldukları yerde kalmıştı. Osmanlı kadırgaları ve refakatteki diğer çektiriler derhal kalyonlar üzerine gider ve yedekleyerek Körfez dışına çıkarırlar. Osmanlı Filosu’nun yeni rotası Termiye (Kythnos) Adasıdır.

Gazavatı Cezayirli Hasan Paşa bu muharebeden, “Muhsinzade küffarın ardına düşün diye ibram hasebile tekrar haini takip ederk Menekşe Burnu’na varıldıkta have gayet müşdet olup havanın şiddeti ile rüzgar Sulucalara düşürülüp lengerendaz olup iki gün anda ikamet üzere iken badehu fuglacılar küffar donanması yine zuhür etti diyu haber verdiklerinde düşmanın donanmayı menhusasına sekiz kıt’a gemi dahi mülhak olup cem’an onyedi pare gemi ile İslam donanması üzerine avdet idüp… ikindi vakti tekrar mülaki ve mukabil olduklarında cümleden akdem Kaputanei Hümayun uslubu sabık üzere onyedi pare küffar gemisine ejder misali hücum edip guruba değin cenk ve cidal olup “ şeklinde bahsetmektedir.

Gece hareketsiz kalıp iki Filo birbirinden ayrılınca Elphinstone tercümanını alarak Spiridov’un gemisine gider. Spiridov’a, çok parlak bir zaferin elde edilme şansını kaçırdıklarını vurgulayarak, her türlü avantajın kendilerinde olduğunu, söz verdiği halde yelkenlerini fora etmemekle ve işaretlerini tekrarlamamakla Spiridov’un hatalı davrandığını ve bunun nedenini anlayamadığını söyler.

Kont Theodor Orlov devreye girerek kendisinin de neden böyle olduğunu anlamadığını ve yelkenlerin açılmadığına

During the two nights that Husamettin Pasha had spent at this location he was informed that the Russian Fleets were united, and they were searching the Ottoman fleet. He then decided to heave up anchor and sail away from the region, in order to avoid a battle against them.

But Grand Admiral was detected by the Russian fleet before he even got a chance to go far, and a clash became unavoidable. At that moment they were moving towards east in the south of the Camlica ( Hydra ) Island. Order of battle was immediately taken. The galleon Burcu Zafer was carrying the pennant of Cezayirli Gazi Hasan Pasha, and another galleon Husn-i Bahri carried the pennant of Patrona Ali Beigh. These two were in a duel of cannons against the Russian galleons Ne tron menya and Saratov, for three hours, until the sun went down. In the mean time the ships of Husamettin Pasha and Spiridov were far away, and those ended up watching the battle.

The guns were not really effective since the distance between them was too far. The wind stopped blowing in the evening and the ships were at the same position as earlier. The Ottoman galleys and the other accompanying galleys moved directly towards the galleons and towed them outside the gulf. The new route of the Ottoman fleet was the island of Termiye ( Kythnos ).

Gazavati Cezayirli Hasan Pasha mentioned this battle as well; “Muhsinzade ordered to chase the enemy ^ercely and when we arrived to the Cape Menekse the weather was severe the winds moved us towards Sulucalar we anchored for two days to get rest. Afterwards the watchmen reported that the enemy ^eet showed up again. Eight more ships had joined to the cursed navy of the enemy. They attacked the Islamic navy with a total of seventeen ships... in the evening they gathered and confronted again. Then the Flagship naturally attacked the seventeen ships of the enemy like a dragon ”

As the fleets stayed idle, and away from each other Elphinstone went to Spiridov’s vessel taking with him his interpreter. He mentioned to Spiridov that a very bright victory was missed, they had all the advantage, and that Spiridov acted faulty by not filling his sails, and not repeating the codes, and he could not understand why he behaved this way.

Osmanlı ve Rus Filolaları Karşı Karşıya / Confrontation of Ottoman and Russian Navies

bizzat şahit olduğunu ifade eder ve gelecekte Elphinstone tarafından verilen işaretlerin muhakkak tekrarlanacağına dair garanti verir.

Bu söz üzerine Elphinstone gece yarısı gemisine döner ve rüzgarın çıkmasını beklemeye koyulur. Sabaha kadar hemen hemen hiç rüzgar yoktu, yaprak kımıldamıyordu. 5 Haziran 1770 Salı sabahı güzel bir frişka rüzgar esmeye başladığından Elphinstone düşmanı tekrar kovalamak için klasik emirlerini verir. Emri bu sefer ilk defa olmak üzere Amiral Spiridov da tekrar eder. Gereksiz yere çok fazla barutun harcandığı son muharebeden ders alan Elphinstone genel emrinde küçük bir değişiklik yaparak “Tabanca menziline girilmeden angaje olunmayacaktır” işareti çekmiştir

Cezayirli Hasan Paşa, Hüsamettin Paşa’nın devamlı düşmandan kaçan ve muharebeye girmeyen bu kararlarından hoşlanmıyordu.

Bu sırada Ruslar 5 mil rüzgar altlarında bulunuyordu. Rüzgarın oldukça uygun olduğunu görünce dayanamayan Hasan Paşa, bir çavuş göndererek düşman üzerine varılıp cenge şuru etmek için Kaptanı Derya’dan izin ister ancak “ İznim yoktur, eğer itaat etmeyip giderse ben karışmam kendi bilir” cevabını alır.

Rus Filosu ise yaşanan emir komuta sorunlarına vegemilerdekiözellikleRuspersonelinisteksizliğine rağmen halen Osmanlı Filosu’nu takiptedir. Zaman zaman ilginç olaylar yaşanmaktadır.

Count Theodor Orlov also contributed this conversation, asserting that he also did not understand the reason for such behavior, that he personally witnessed at the time when the sails were not unfurled, and that he personally guaranteed in the future the codes sent by Elphinstone shall be repeated.

Upon this promise Elphinstone returned to his ship at midnight and waited for the wind. There was not any wind until the morning not a leave had moved. On Tuesday June 5, 1770 in the morning a fresh breeze started blowing, and Elphinstone gave his classical orders to chase the enemy. This time for the first time Admiral Spiridov repeated the order. Unlike the last battle where they had spent too much gunpowder Elphinstone made a small change and sent the code meaning “No guns shall be fired before we make sure that we are inside the firing range”.

Cezayirli Hasan Pasha never actually liked the decisions of Husamettin Pasha which made them run away from the enemy or did not let them fight the enemy.

At the time Russians were about 5 miles away in leeward direction. Hasan Pasha could not resist it any more when he felt that the winds were suitable to start an attack, and he sent a sergeant to the Grand Admiral to ask for permission for starting the battle. But the respond he received was “ No permission for this. If in case he decided to go after them that is his problem”.

• 6 Haziran 1770 sabah 08.00 da Elphinstone Albay Roxborogh’u bir■ filikayla Spiridov’a gönderir ve bayrak gönderleri yerine babafingo çubuklarının hisa edilerek daha fazla yelken yapılmasını emreder. Buna karşılık Spiridov’un cevabı şu şekildedir:

Tüm direkler kırıldı, yelkenlerini ise fareler yedi.

• 7 Haziran 1770 günü, Ruslar iki günden beri takip ettikleri Osmanlı Filosu’nu Terniye ile Para ( Paros ) adaları arasından artık gözden kaybederler.

Ancak Rus Filosu’nda emir komuta sorunları artık bir ölçüde aşılmıştır, çünkü Spiridov Albay Roxborough ile gönderdiği mesajında, Elphinstone’un müşterek Rus Filosu’nun Komutanı olmasını kabul ettiğini ve bundan sonra verilecek tüm emirlere uyacağını ve filosuna ileteceğini yazmaktadır.

Elphinstone yapılan savaşlar ve intikaller süresince emirlerine uymayan ve devamlı sorunlar çıkaran Komodor Barsch’ın Menekşe Muharebesi’nde kılıcını İngiliz Kılavuz Kaptana verip kamarasında tüm muhasamat süresinde dua ettiğini de duyunca onu görevinden alır ve rütbesini er yapar. Filonun en kıdemli komutan yardımcılardan Stephane’ı onun yerine atar. ( Rusya’da general seviyesindeki subayları er rütbesine düşürmek ve maaşını buna göre vermek genellikle uygulanmakta olan cezalardandır.)

Rus gemilerinde artık lojistik sorunlar ön plana çıkmaya başlamış, su azalmış, hijyenik koşullar ve yeterli besin alınamamasından dolayı hastalıklar artmış, harekatı etkileyecek boyutlara ulaşmıştı.

Svytaslov’da seksen personel iskorbüt hastalığı ile boğuşmaktaydı. Gemi doktoru bunların yarısının on günlük ömrü kaldığını söylüyor ve bir an önce karaya çıkarılarak tedavilerinin yapılması gerektiğini beyan ediyordu.

Gemilerde görev yapan Yunanlılar Eğriboz Körfezi, girişinde Raptile Limanı’nda çok iyi su kayanakları olduğunu öğrenince Elphinstone rotasını buraya çevirir. 9 Haziran 1770 ’de Raptile Limanına demir atarlar. Halkın da yardımıyla gemilere su alınır, aynı zamanda gemilerin altı da temizlenir ve tüm armalar doldurulur. Burada 3 Türk kalyonu ile 20 erzak dolu teknenin Specia Adası civarında görüldüğünü ve şu anda Eğriboz civarında olmaları gerektiği haberini alırlar.

The Russian fleet on the other hand was still chasing the Ottoman fleet regardless of the problems in the chain of command and particularly the unwillingness of their personnel. Interesting events were often experienced.

On June 6, 1770 in the morning at 08.00 Elphinstone sent Lieutenant Roxborogh to Spiridov on a boat, and told to hoist away the topgallant masts instead of the flag masts, in order to fill the sails more. Spiridov’s response in return was:

All masts are broken, Sails were eaten by rats

On June 7, 1770, the Russians let go of the Ottomans, which they followed for two days between Terniye and Para ( Paros ) islands.

But the problems in the Russian chain of command were somewhat resolved, cause Spiridov told Elphinstone in the message he sent with Lieutenant Roxborough that, he approved of it that Elphinstone was the commander of the united Russian fleet, and that he would be obeying all orders, and repeating these to his own fleet.

When Elphinstone heard that Commodore Barsch who never obeyed his orders during wars and the campaigns and constantly became a nuisance, surrendered his sword to the British pilot, and stayed in his cabin during the battle and preyed, he dismissed him of his position, and made him a regular soldier. He assigned the senior■ officer present afloat Stephane at his place. ( It was common punishment practice to lower the rank of the officers in the level of Generals to the level of soldiers and pay his salary in accordance with that.)

Logistics problems started to become major issues in the Russian ships, the water became scarce, diseases increased due to lack of hygenic conditions, and sufficient alimentation. The supplies were so low that it had begun to negatively effect the operation.

In Svytaslov eighty persons from the crew were fighting scurvy. The physician of the ship claimed half of these had less than ten days to live, and no time should be waisted to take them to the land for treatment.

When the Greeks working in the ships found out that there were many water resources at the entrance of the Gulf of Egriboz in Raptile Harbor.

Napoli Di Romania (Anabolu) / Napoli Di Romania (Anapoli)

İngiliz Amiral forsunun Three Saints kalyonuna toka edilmesini emreder ve gece yarısı yanına Effingham Earl’ü, iki oğlu, Albay Roxborough ve Albay Pelikalim’ı alarak bu gemiye geçer. Svyatoslav’u su ikmalini yapması için geride bırakır.

Filonun geri kalan altı gemisiyle seyre kalkarlar. Gün boyu seyrederler Eğriboz Körfezi’nde Cavalieri adacığı yakınına gelirler. Elphinstone grandi direğine Türk bayrağı çeker ve kaptanlarına da kendisine uymalarını, Türkleri taklit etmelerini emreder.

Amiral Elphinstone’un filosu henüz hazır olmadığından bu gemiler Amiral Spiridov’un filosundan alınmıştı. Amiral Elphinstone bu keşif işinde hayal kırıklığı yaşadı. Çünkü haber verilen yerde (Volie) istihkamı önünde yatan küçük bir Ragusa teknesinden başka bir şey bulunamamıştı.

10 Haziran 1770 Pazar günü 16.30 da tüm kaptanlar talimat almak üzere sancak gemisine toplanır.

Elphinstone kaptanlarına, ateş gemisi yapmak üzere patlayıcı ve yanıcı madde doldurulmuş botları hazırlamak için tedbirler almalarını, eğer düşmana gemilerle yaklaşamazlarsa bunları üzerlerine göndererek sürpriz bir şekilde yakmayı planladığını anlatır.

Elphinstone turned his route towards that direction. On June 9 1770 they moored in the Raptile Harbor. Water was transported into the ships with the help of the local people, the hull of the ships were cleaned, and all of the riggings were filled. There they were informed that 3 Turkish galleons and 20 freight ships were seen around the Specia Island and they should be in the environs of Negroponte at the time.

The British Admiral ordered that his pennant had to be hoisted on the Three Saints galleon, and at midnight he took with him Effingham Earl, his two sons, Lieutenant Roxborough and Lieutenant Pelikalim and moved on that ship. Svyatoslav was left behind for water supply.

The remaining six ships kept on cruising. They cruised all day long. They arrived near Cavalieri island in the Negroponte Gulf. Elphinstone hoisted Turkish flag on his main mast and ordered the other captains to do the same and to imitate the Turks.

Since Admiral Elphinstone’s fleet was not ready yet, these ships were taken from the fleet of Admiral Spiridov. Admiral Elphinstone was disappointed due to the result of the naval inspection and reconaissance. The reason was they have found only a Ragusa boat in the region that they have reported, in front of the Volie fortification.

Navarin Kalesi Gravürü / Engraving of Fort Navarin

Rus Filosu 11 Haziran Pazartesi akşam 19:00 civarı Eğriboz Limanı girişindeki kaleye yanaşırken kaleden üzerlerine ateş açılır. Sayıları oldukça az olan kale muhafızları daha sonra atlarla ve koşarak kaleden uzaklaşırlar.

Rus Filosu 20.00’de demir atarlar ve sahile içinde otuz kadar askerin bulunduğu iki filika gönderirler. Bir tanesi sahile kadar iskandil atacaktır. Sahile çıktıklarında eğer kale terk edilmiş ise iki roket atarak işaret vereceklerdir. Kaleye çıkarlar terk edilmiş olduğunu görürler ve işaretlerini verirler. Kalede bırakılan üç pirinç top ile bir havan topunu da yanlarına alarak gemilerine dönerler.

• 12    Haziran sabahı taze yiyecek bulmak üzere Mora tarafına birkaç bot gönderilir. Burada otlayan besili öküzleri görürler ve 19 adet öküzü gemilere getirirler. Halkın da yardımıyla gemilere su alınır. Aynı zamanda gemilerin altı da temizleniyor ve gerekli onarımlar yapılıyordu..

• 13    Haziran Çarşamba günü sabah 9’da Rus Filosu limandan ayrılır. Elphinstone bir kez daha şansını denemek istemektedir. Amiral Spiridov’un gemisine gider ve bundan sonraki harekat hakkındaki niyetlerini sorar.

On Sunday June 10, 1770 at 16.30 all captains gathered in the flag ship to be instructed.

Elphinstone explained the captains that they should be taking the necessary precautions in the preparation of the fire ships by filling the boats with explosives and inflammables, and if they could not get near the enemy ships they should be sending these boats over the enemy ships, and burn them when they did not expect or foresee that.

The Russian Fleet approached the fortress at the entrance of Negroponte Harbor on Monday June 11 at about 19:00 but they fired at them from the fortress. The guards who were only a few, ran away on horseback or on foot.

Russian Fleet moored at 20.00 hours and sent two boats to the fortress with thirty soldiers. One of these took soundings until they reached the shore. As they reached the shore and saw the condition of the fortress, they fired two rockets to show that it was abandoned. They returned to their ship after taking the three brass cannons and one mortar that were left in the fortress.

Navarin Kalesi / Fort Navarin

Spiridov Navarin’e dönmek istemektedir ve Elphinstone’a kendilerine katılmasını teklif ederler. Ancak Elphinstone tamamen farklı düşünüyordu. Türk Filosu’nun Sakız Adası’nda olması gerektiğine inanmakta olduğundan, iki kalyon ile takviye edilmek ve bilahare düşmanı takip etmeyi arzuluyordu. Ancak Spiridov takviye teklifine olumsuz cevap verir.

Bunun üzerine gemisine dönen Elphinstone, Kont Orlov’a emir subayı Kont Razoymesky ile 14 Haziran 1770 tarihli bir mektup gönderir. Zea Adası açıklarında bulunduğunu, düşman takip etme niyetinde olduğunu ve takviye alıp alamayacağını sorar. Ancak Elphinstone yine olumlu bir yanıt alamayacaktır.

• 15    Haziran öğle vakti Elphinstone Filosu Zea Adası Limanı’na girer ve şehrin yöneticilerinden parası karşılığı taze yiyecek ve meyve talep edilir. Akşam üstü Amiral Spiridov tarafından, Sakız Adası’na istihbarat için gönderilen St.Nicolai Firkateyni komutanı Albay Pollikatim gelir ve Sakız Adası’nda Türk gemilerini görmediğini söyler. Ancak Elphinstone bu habere kesinlikle inanmıyordu çünkü geminin Sakız Adası’na gitmeyip hep Zea Adası civarında dolaştığını biliyordu, zaten raporu da çelişkilerle doluydu.

A few boats were sent to Peloponnese in the morning of June 12 to get some fresh food. They saw the fleshy oxes which greased there and brought 19 oxes onto the ships. Water was brought into the ships with the help of the people. Also the hulls of the ships were cleaned and the repair works were done.

The Russian fleet departed from the harbor in the morning of Wednesday 13 at 9 o’clock. Elphinstone wanted to try once more. He went to Admiral Spiridov’s ship and asked about their intent on the coming operation.

Spiridov wanted to return to Navarin and offered Elphinstone to join them. But Elphinstone completely thought differently. Since he thought that the Turkish fleet was supposed to be in the Chios Island, he needed the support of two galleons to keep chasing the enemy. But Spiridov gave a negative response to the support demand.

After this Elphinstone returned to his ship and sent a letter dated June 14, 1770 to Count Orlov via flag lieutenant Count Razoymesky. He was asking whether he could get some support since he was near the shores of Zea island and wanted to chase the enemy. But Elphinstone still did not receive a positive response.

Eğriboz Limanı ve Kalesi / Fortress and Harbor of NEGROPONTE

• 18    Haziran Pazartesi tüm filo demir alır. Sabah altıda Korent Körfezi’ne girer. Atina harabeleri artık uzaktan seçilebilmektedir. 20 Haziran 1770 Çarşamba günü Navarin rotasında seyrederken gece yarısı Elphinstone’a Kont Tedor Orlov’dan bir mesaj gelir.

Kont, Navarin’in havaya uçurulduğunu ve Kont Aleksi Orlov’un gemileriyle birlikte kendilerine katılmak istediğini, bu yüzeden filoyu Paros Adası’na götürüp götüremeyeceğini sormaktadır.

21 Haziran Perşembe günü Elphinstone filosuna yeni bir emir vererek Paros Adası’na rotayı belirler. Daha önce de Ruslara istihbarat getiren bir Yunan teknesi sancak gemisine yanaşır ve kaptana gelerek Rusların Navarin’i bir kargaşa içinde terk ettiklerini sahilde ve kalede bulunan tüm malzemelerini Türklere bıraktıklarını, kendi birliklerine dahi bir ikaz vermeden kaleyi gece havaya uçurduklarını, bu arada kendi topçularından 30, Yunanlardan ise 80 kişinin de kalede havaya uçtuğunu bildirir. Türkler ayrıca Komodor Greig’ın gemileri tarafında kaleye yerleştirilen 8 adet 24 poundluk topa da el koymuşlardır.

On June 15 around noon Elphinstone’s Fleet entered Zea Island Harbor and requested fresh food and fruits from the city’s governor against payment. Lieutenant Pollikatim who was sent by Admiral Spiridov to the Chios island in the evening for intelligence, returned and informed him that the Turkish vessels were not harbored at Chios island. But Elphinstone definitely did not belive this because he knew that the ship did not go to the Chios island, but instead it cruised around the Zea island, and his report was full of inconsistencies.

On Monday June 18 the entire fleet heaved up anchor. At six o’clock they arrived in the Gulf of Korent. The ruins of Athens could be seen from the spot they were at. On Wednesday June 20, 1770 Elphinstone received a message from Count Tedor Orlov at midnight.

The Count wrote that Navarin was completely blown up. Count Orlov wanted to join them with his fleet and whether he could lead the fleet to Paros island.

On Thursday June 21 Elphinstone ordered anew to his fleet and defined the route to Paros Island.

Eğriboz Adası PİRİ REİS Kitab-ı Bahriye İstanbul Deniz Müzesi DB:988 / Negroponte Island, Piri Reis, Kitab-ı Bahriye , Istanbul Naval Museum

Rus gemileri kalenin tahliyesi için Navarin’e yanaştıklarında ise bu toplar Rusları bombalamaya başlar. Bir tanesi Kont Aleksi Orlov’un gemisinin grandi direğini parçalar ve subay kabinlerinin olduğu kıç tarafı harabeye çevirir. Bunlar Kont Alexis Orlov’a refakat eden İngiliz doktor Blair tarafından doğrulanır. (Doktor Blair 1798’de İngiliz Donanmasının Baş Hekimi olacaktır.)

Ruslar Navarin’i dört nakliye gemisi ve kalyonlarla gelen yaklaşık 700 ton malzeme ve yiyeceği bırakarak terk ederler. Bu malzeme tüm filolar için iki yıl yetecek miktardaydı ve değeri 70.000 sterlindi. Ayrıca çok önemli miktarda ekmek ve üç gemi dolusu un da bırakılanlar arasındaydı.

Bu arada Hüsamettin Paşa komutasındaki Osmanlı Filosu önce Sisam Adası’na doğru seyretmiş ve güneyinden geçerek 9 Haziran 1770 tarihinde Sisam Kanalı’na demir atmıştır. Burada 12 gün yatan Filo 21 Haziran 1770 günü demir alarak kuzeye doğru yükselir ve Sığacık yakınında Çayağzı önüne demir atarlar. Bir gün burada yatıldıktan sonra tekrar demir alınırak Sakız Kanalı’ndan içeri girer ve Sakız doğusunda, Liman ağzına demirlenir.

A Greek boat which previously brought some information to the Russians, approached the flag ship. The captain informed that Russians left Navarin in a panic. In addition they left all their belongings and supplies inside the fortress and at the shore to the Turks, they also blew off the fortress at night without even informing their own troops. In the mean time 30 of their artillery men died along with 80 Greeks. Turks also confiscated 8 24 pound cannons placed by Commodore Greig inside the fortress.

When Russian ships approached Navarin for the evacuation of the fortress these cannons started firing at the Russians. One of these bullets destroyed the main mast of Count Alexei Orlov’s ship and the officers’ cabins on the stern were also destroyed. Those were verified by the British Doctor Blair who accompanied Count Alexei Orlov. (Doctor Blair became the Master Doctor of the British Navy in 1798).

Russians left Navarin by also leaving 700 tons of supplies and food that arrived with four freight ships and galleons. This would be sufficient for all the fleets for two years and was worth 70.000 sterling pounds. A serious amount of bread and three ships full of flou r were also among the supplies that were left.

Tri İerarçov - 1766, www.neva.ru

Flagship Of Count Orlov Tri Ierarha

22 Haziran 1770 Cuma günü Elphinstone Filosu Falconera Adası güneyi iki mil mesafede iken beş geminin kendilerine doğru geldiğini tespit eder.

Gemiler yaklaştıkça kalyonların birinin grandi zifosunda farklı bir forsun dalgalandığı görülür. Bu sadece Rus Deniz Kuvvetleri Komutanı tarafından çekilen bir Kayzer Forsu’dur. Kendisinin o anda Rusya’da olması gerektiğinden bu forsun Aleksi Orlov tarafından çekildiği kısa sürede anlaşılacaktır. Aslında Navarin’i aldığında Kont Alexis Orlov bu sancağı bir kez daha kullanmıştı.

Öğleden sonra Amiral Spiridov, Komodor Greig’in gemisinde bulunan Kont Orlov’u 13 topla selamlar, Kont da ona yine 13 top atarak cevap verir.

Biraz sonra da Amiral Elphinstone, Kont’a 13 topla resmi selamı verip aynı şekilde sancak gemisinden atılan top atışlarıyla karşılık görür.

Kont Orlov komutasındaki gemiler; Komodor Greig komutasındaki 66 toplu Tri Iyerarha, Albay Lupandin komutasındaki, 66 toplu Rostivlav, Bomb humbara gemisi ile bir İngiliz ve bir Danimarka nakliye gemisidir.

İlk kez olarak tüm Rus gemileri Paros Adası’nda bir araya gelmiştir. Kayzer Forsu’nun da çekilmiş olması da, artık emir komutanın kimde olduğu konusunda tartışmalara son vermiştir. Elphinstone Kayzer Forsu’nu çekmiş olmasından dolayı çok sevindiğini Kont Orlov’a söyler ve arzu ettiği takdirde kendi gemisine gelerek harekatın bundan sonrasına Svytoslav’dan komuta edebileceğini bildirir.

Kont Orlov daha sonra 1 Temmuz 1770’te İmparatoriçe’ye yazacağı mektupta şunları söyleyecektir;

In the mean time the Ottoman fleet under the command of Husamettin Pasha first cruised in the direction of Samos island, then bypassed it at its south and finally moored at the Samos Channel on June 9 1770. There the fleet rested for 12 days and heaved up anchor on June 21, 1770 to navigate in the northern direction. They moored near Sigacik in front of Cayagzi. After overnighting there they weighed anchor again and entered through the Chios Channel and moored to the east of Chios at the entrance of the harbor.

On June 22, 1770 Elphinstone’s fleet was two miles away from Falconera island when they saw five ships approaching them.

As the ships approached they saw that one of the galleons had a different pennant hoisting on the main mast. This was a Kaiser’s Pennant only hoisted by the Commander of the Russian Naval Forces. Since he should be in Russia at the time, it was understood very shortly that it was used by Count Alexei Orlov. Actually Count Orlov used that pennant once before when he seized Navarin.

In the afternoon Admiral Spiridov saluted Count Orlov in the ship of Commodore Greig with 13 salvo fire. Count saluted him back again with 13 salvos.

A few moments later Admiral Elphinstone also did the same and received the same response from the Count.

The ships under the command of Count Orlov; Tri Iyerarha with 66 cannons under Commodore Greig, Rostivlav with 66 cannons under Lieutenant Lupandin, a Bomb mortar vessel, a British and a Danish freight ships.

For the first time all Russian ships gathered in the island of Paros. With the Kaiser Pennant hoisted, it was the end of the arguments on whose orders should be followed. Elphinstone told Count Orlov that he was content that the Kaiser’s pennant was hoisted. He also told him he could come to his ship, Svytoslav, and command from there until the end of operation if he desired.

Count Orlov wrote a letter to the Empress on July 1, 1770;

Çok sayıda anlaşmazlık ve her iki ^loda çıkacak düzensizlik, huzursuzluk ve memnuniyetsizliği önlemek için ve disiplini koruyup iki ^lonun da aynı amaca yönelik hareket etmesini sağlamak amacı ile herkesin rızasıyla, benim bulunduğum gemiden gelen emirlere tabi olmalarını isteyip, Kayzer Forsu’nu ve iki ^lonun kumandasını üzerime almak durumunda kaldım. Tanrı izin verirse düşman donanmasını mağlup edeceğiz, o zaman Türk Devleti’nin içinde yaşayan kavimler ile mütte^k olup beraber hareket etmek için tüm olanakları kullanacağız. Donanmamız kazanır ise paraya da ihtiyacımız olmayacak, çünkü tüm Takımada’ya egemen olacağız ve Constantinople’de açlık baş göstermesini sağlayacağız. Deniz savaşında başarıya ulaşmadığımız veya Türk Donanması’nın iyi bir durumda olması halinde Takımada’da kışlama konusunda pek ümitli olmayacağım ve Akdeniz’e dönmek zorunda kalacağım.

Ertesi gün Kont Orlov, Mora’da yaralanmış olan Prens Dalgarousky’ı da yanına alarak Svyatoslav’a gelir. Kont, Elphinstone’ın kendisi için yaptığı hazırlıklardan ve güvertelerin temizliğinden çok etkilenir. Elphinstone’a filoyu yönetmeye devam etmesini kendisinin bir limana varana kadar Tri Iyerarha’da kalacağını söyler. Elphinstone tarafından kendisine verilen muharebe düzenini alarak gemiden ayrılır.

Rus gemileri Paros Adası’nda toplanmıştır. Yalnız St. Paul adında ve İngiliz Kaptan Preston tarafından komuta edilen altı toplu bir erzak gemisi dört günden beri ortada yoktur . Diğer gemiler burada eksik sularını ve yiyecek stoklarını tamamlarlar artık seyre hazırdırlar.

Sakız’da daha önce geride bırakılmış olan bir baştarda ve oniki çektiri ile buluşan Osmanlı Donanması ise 24/25 Haziran 1770 tarihinde ileri harekete geçerek Çeşme Limanı’na demir atmıştır. Hüsamettin Paşa tüm kaptanlarını sancak gemisine çağırarak Savaş Meclisi’ni toplar. Amacı bundan sonra yapılacak harekat hakkında herkesin fikrini almaktı.

Söz sırası kendisine geldiğinde Hasan Paşa Derya Kaptanına şunları söyleyecektir. “ Mademki düşman donanmasıyla muharebe yapmaya isteğiniz yok, öyleyse böyle bir durumda düşmanla zaman zaman karşılaşmamak için Çanakkale ya da İzmir müstahkem mevkiine gidip orada şerefsiz bir durumda oturup kalalım.”

As a result of many discrepancies and con^icts I decided to prevent chaos, unrest and unhappiness in both ^eets, and to establish discipline to make both ^eets act in accordance with our goal, and with the approval of all I asked them to follow my orders. In order to accomplish that I took over the Kaiser’s Pennant and both ^eets’ commandership. We shall beat the enemy Fleet with the help of God. Then we shall unite with the minorities inside the Turkish State and act together and take advantage of every possibility. If our Navy wins this war we won’t be needing any extra money because we will be dominating all the islands, which will eventually make Constantinople starve. In case we are unsuccessful in the maritime war or the Turks are in a better condition than we could foresee I can not hope to be spending the winter on the islands and shall be forced to return to the Mediterranean.

The following day Count Orlov along with Prince Dalgarousky who got wounded in Peloponnese, came to Svyatoslav. Count, was very impressed to see the cleanliness of the boards and the preparations of Elphinstone. He told Elphinstone to continue and command the fleet and that he would keep on staying on Tri Iyerarha until they reached a harbor. He received the instructions on the war order given by Elphinstone and left the ship.

Russian ships gathered on Paros Island. Only the freight ship with six cannons called St. Paul under the command of the British Captain Preston was lost for four days. The other ships completed the missing supplies and water, and got ready for the campaign.

The Ottoman Fleet which came together with a bastarde and twelve galleys previously left in Chios, moved to Cesme harbor on June 24/25 1770 and moored there. Husamettin Pasha called all of his captains to the flag ship and gathered the Council of War. His goal was to ask for everyone’s opinion on the forthcoming operation.

As he got the turn to say something Hasan Pasha told the Grand Admiral the following: “ Since you are not willing to fight the enemy navy, then stay in Canakkale or Izmir fortress in a dishonourable manner so that we do not confront the enemy here and there.”

Belki de Cezayirli Hasan Bey Derya kaptanına bu sözleri söylemekle onu tahrik edip muharebe yapmasını sağlamak istemiştir. Ancak Kaptan-ı Derya zaten ne zamandır böyle bir önerinin gelmesini bekliyordu, hiç vakit kaybetmeden Çanakkale’ye hareket emrini verecekti.

Elphinstone tarafından Kont Orlov’a verilen Rus Filosu Muharebe Düzeni yandaki tablodadır. İki kolonalı pruva nizamındaki gemilerde January kalyonu sancak kolonaya, Ne tron menya kalyonu ise iskele kolonaya rehberlik edecektir.

Maybe the intent of Cezayirli Hasan Pasha was to provoke the Grand Admiral to force him to a battle with the enemy. But the Grand Admiral had been waiting for a long time to hear such a suggestion. Immediately he ordered to depart for Canakkale.

The Combat Formation of the Russian Fleet given by Elphinstone to Count Orlov is on the table right. The ships which were in column order with their headings facing forward January galleon was to guide the starboard column, Ne tron menya galleon was to guide the port column.

Gemi	Top	Komutanı
January	66	Bexasoff
Ne Tron Menya	66	Besanchoff
Tri Ierarchov	66	Teinitifsky
Saratov	66	Polivanoff
Tri Iyerarha	66	Greig
Kont Orlov
Svyatoslav	66	Roxborough Amiral Elphinstone
Europe	66	Koleachoff
Rostislav	66	Lupandin
Africa	32	Cleopin
Yevstafy	66	Kruse
		Amiral Spiridov
Nadezhda	32	Steliphanoff
St. Nicolai	36	Polikochin
Grom Bomb	8
Pastellion	16
Kont Panin		Bodie
Kont Orlov		Arnold
Kont Chernichew		Dishington

Ship	Cannons	Commander
January	66	Bexasoff
Ne Tron Menya	66	Besanchoff
Tri Ierarchov	66	Teinitifsky
Saratov	66	Polivanoff
Tri Iyerarha	66	Greig
Count Orlov
Svyatoslav	66	Roxborough Amiral Elphinstone
Europe	66	Koleachoff
Rostislav	66	Lupandin
Africa	32	Cleopin
Yevstafy	66	Kruse
		Amiral Spiridov
Nadezhda	32	Steliphanoff
St. Nicolai	36	Polikochin
Grom Bomb	8
Pastellion	16
Count Panin		Bodie
Count Orlov		Arnold
Count Chernichew		Dishington

Rus Filosu Muharebe Düzeni

Kont Orlov 28 Haziran 1770 günü savaş meclisini toplar. Mecliste; Kont Orlov’lar, Tümamiral Elphinstone, Tümgeneral Prens Dolgarousky, Tümgeneral Hannibal, Komodor Greig ve Tümamiral Spiridov bulunmaktadır.

İlginç olan Amiral Spiridov’un St. Petersburg’dan ayrıldığından beri ilk kez üniformasını giymesi, gemisinden ayrılması ve üçüncü kez olmak üzere kamarasından dışarı çıkmasıydı.

Russian Fleet’s Combat Formation

Count gathered the war council on June 28, 1770. Both Count Orlovs, Rear Admiral Elphinstone, Major General Prince Dolgarousky, Major General Hannibal, Commodore Greig and Commodore Spiridov were in this assembly.

The interesting fact was that the Admiral Spiridov wore his uniform for the first time since he left St. Petersburg, that he left his ship and that he left his cabin for the third time since the beginning of the campaign.

Paros Adası Haritası Voyage Pittoresque Paris 1809 / Map of Paros Island, Voyage Pittoresque Paris, 1809

Konseyde Kont Orlov, Elphinstone’a ne yapmaları gerektiğini sorar. Elphinstone da aslında savaş meclislerinde fikrini söylemekten imtina ettiğini çünkü bunların genelde savaşmamayı tasvip etmek için kurulduğunu, eğer kendi önerilerini isterlerse şu anda görevlerinin düşmanı aramak, bulmak ve mümkünse imha etmek olduğunu söyler.

Bunun üzerine Kont düşmana hücum için bir planın olup olmadığını sorar. Elphinstone ise birazda alaycı bir tavırla cevaben Kont’a:

“ Eğer düşmanın şu anda bulunduğu mevki ve durumunu ve bizim o andaki durumumuzu ve rüzgarın yönünü söyleyebilirseniz, ben de size düşmana hücum için bir plan verebilirim, ancak bunlar olmadan imkansız olur” yanıtını verir ve Kont Orlov’a hitaben “bir kara subayı olarak daha önce hiç görmediğiniz bir yere bir hücum planı tasarlayabilir misiniz?” diye sorunca başka bir soruya gerek kalmadan bu konu kapanıverir.

Daha sonra Elphinstone Kont’u ve mecliste bulunanları kendisine Çariçe tarafından imzalı olarak verilen talimatlara göre hiçbir subayın kendisine kumanda etme yetkisi olmadığını ve tüm komuta yetkisinin kendisinde olduğunu, dolayısıyla Kont Orlov’un Kayzer Forsu’nu toka etmesinin de kendisini etkilemeyeceğini ancak bundan mutluluk duyduğunu, belki gelecekte verilecek işaretlere gerekli duyarlılığın gösterileceğini umduğunu söyler.

Bununla birlikte düşmanla karşılaşıldığını ve tekrar karşılaşma olasılığının yüksek olduğunu, bunun gerçekleşmesi için herşeyi göze alabileceğini ancak Amiral Spiridov emrinde çalışmayı kabul edemeyeceğini çünkü kendisinin bir korkak gibi davrandığını ve ülkesine ihanet ettiğini söyler.

Elphinstone geçmişte yaşadığı tüm olayları anlatmaya niyetlidir. Konuşmasına devam eder ve o ana kadar tüm filoyu kendisinin kumanda ettiğini ancak, Kont Alexis Orlov’un daha önce Kayzer Forsu’nu kendi gemisine çekeceğine söz vermesine rağmen bundan vazgeçtiğini öğrendiğini, düşmanla temas ettiklerinde çektiği işaretlere sürekli uyulmamasından dolayı rahatsız olduğunu, başkasının gafletleri ve kusurlarından dolayı kendi onurunu tehlikeye atmak istemediğini belirtir ve Kont Alexis Orlov’un bir kara subayı olarak tüm filonun komutasını almasını, ısrarlı bir şekilde talep eder. Aynı zamanda kendisine her zaman destek ve yardımcı olacağına söz verir.

In the council Count Orlov asked Elphinstone what they should do. Since Elphinstone held back from asserting his ideas in war councils he mentioned that these councils were actually made for the affirmation of not fighting, and if they wanted their opinion their duty was to chase the enemy find the enemy and destroy the enemy.

Upon this explanation the Count asked whether a plan for attacking the enemy existed or not. Elphinstone somewhat cynically answered him:

“ If you could tell us the location of the enemy their status, and our position at that time along with the wind condition then I could explain to you our plan, but without all these it is not possible to say something.”

And again directly to Orlov he said:

“As an of^cer who always fought at land, could you plan an attack to somewhere you have never seen before ?” and the case was closed for good without any further questions.

Later on Elphinstone, addressing Count and the other council members, told that according the signed instructions of the Tsarina no officer of the Russian Army had the authority to give him orders and that he had all the commandership authority, therefore the Kaiser Pennant hoisted by Count Orlov would not effect him, he was by the way contented to see that and hoped that the codes to be given in the future would also be respected.

In the mean time the Ottoman Fleet was confronted as he declared, and other confrontations were also inevitable and he would actually risk everything for that to happen. But he could not accept to be working under Admiral Spiridov.

Elphinstone had the intention to explain all the events he experienced in the past. He continued his speech and he added that he commanded the entire fleet until that moment, but he found out that although Count Aleksey Orlov previously promised he would be hoisting the Kaiser’s Pennant on his ship he changed his mind, because he was disturbed to see that his orders were not obeyed, and he did not want the dishonor due to the disobediance failures and losses of the others and he also demanded that Count Aleksey Orlov became the commander of the entire fleet as an army officer, and he insisted upon it.

Rus Filosu Liman Çıkışı, Ali Rıza İŞİPEK Özel Koleksiyonu

Russian Fleet Departing From Harbor, Oil on canvas, Private Collection of Ali Rıza ISIPEK

Aksi takdirde filosuyla derhal buradan ayrılacağını ve kendi talimatlarını uygulamak üzere bağımsız olarak hareket edeceğini ifade eder.

Daha sonra Elphinstone’un tüm filoya kumanda etmeye devam etmesi, Kont Orlov ile Amiral Spiridov’un verilecek tüm işaretlere uyması kararlaştırılır.

29 Haziran Cuma sabah erkenden Amiral Spiridov’un gemisinde, daha önce kırıldığı ve yelkenlerinin de fareler tarafından yendiği söylenen, babafingo çubukları ve serenleri hisa edilerek donatılır. Bilahare Spiridov’un forsu ilk kez toka edilir. Bu Elphinstone için sürpriz olur. Derhal Kont Orlov’a gider ve bu durumu şikayet eder, çünkü bir gün önce kararlaştırılana aykırıdır.

Son olaydan da anlaşılmaktadır ki, Rus Donanması’nda sorunlar halen bitmemiştir. İki amiral arasındaki çekişme devam etmektedir ve sona erecek gibi de görülmemektedir.

In the mean time he promised that he would always be supportive and of assistance to him. If not he would be departing immediately and acting independent to implement his own instructions.

Later on it was decided that Elphinstone was the commander of the entire fleet, Count Orlov and Admiral Spiridov were to follow all the orders and codes that were given by him.

On Friday June 29, early in the morning on Admiral Spiridov’s ship the topgallant masts that were said to be broken and the booms that were supposedly eaten by rats were hoisted away and refurnished. Later on Spiridov’s pennant was hoisted for the first time. This was a surprise for Elphinstone. He went directly to see Count Orlov to complain about this. Because this was apparently against the collective decision of the day before.

The last event showed that the problems did not come to an end in the Russian Fleet. The dispute between the two admirals was not over yet, and it did not seem as if it was going to end either.

BO LUM IV CHAPTER IV

Sakız Kanalı Muharebesi - 5

Temmuz 1770

Battle of Chios Channel – July 5, 1770

Paros Adası’nda demirlemiş olan Rus Filosu bir yandan sularını tamamlıyor, taze et, meyve ve sebze topluyor ve personelini dinlendiriyordu. Akşam yemeğinden sonra Rus Filosu’nun tüm komuta heyeti Grom gemisindeki havan toplarını denemek için bu gemiye gider. Burada birkaç gülle atılarak denemeler yapılır ve topların etkinliği tartışılır.

Tecrübelerin sona ermesini müteakip hep birlikte Kont Alexis Orlov tarafından kiralanan ve iki Türk kadın mahkumu getiren taşıma gemisine binilir. Bundan sonrasını Elphistone anılarında şu şekilde nakledecektir:

Kont ve kardeşleri beni onlarla tanıştırdığında, kadınlar yüzlerini göstermediler ve ben bu yüzden kadınların yerde oturdukları ve elleriyle yüzlerini kapadıkları odadan ayrıldım. Fakat Ruslar benim kadar insancıl değillerdi, ellerini yüzlerinden indirdiler ve saygısızlığın her türünü yaptılar. Kadınların çığlıkları ve insanlık dışı görüntüler kamaradan ayrılmama neden oldu. Bu bölüme bir perde germeliyim. Kont’un ellerine düşen bir Türk kadınına karşı bir kahramanmış gibi davrandığını daha önce kimse anlatmamıştı. Yanımda bulunan Ef^ngham Asılzadesi de bu barbarlık manzarasının bir şahidi olmuştur.

Amiral Elphinstone, Nadezhda Firkateyni kaptanı Pallevinofu, Saratof Kalyonuna kaptan yapar ve Saratov’un kaptan yardımcısı iken 7 Haziran günü Komodor Barch’ın yerine tayin etmiş olduğu subayı da, Nadezhda’nın kaptanlığına getirir.

• 1 Temmuz 1770 Pazar günü Rus gemileri gerekli olan her şeyi yanlarına almış olarak tekrar denize açılmaya hazırlanmışlardı.

Moored at Paros Island, the Russian Fleet refilled its missing water supply on one side, and at the same time collected fresh meat, fruits and vegetables. After the dinner the entire Commanders Council of the Russian Fleet went to the ship Grom to try out the new mortars. After firing a few bullets the effectiveness of the cannons was discussed.

Following the experiments they all went aboard the ship rented by Count Aleksey Orlov that also carried two enslaved Turkish women. The rest was explained by Elphinstone in his memoirs as follows;

As the Count and his brothers introduced me to them, the women did not show their faces, therefore I did not want to be inside that room where the women sat on the ^oor and covered their faces with their hands, and I left. But Russians were not as human as I have been, they lowered their hands from their faces by force and were involved in every kind of indecent actions against the women. The screaming of the women and the inhuman actions against them made me leave the berth. I believe I should separate this section with a curtain. No one told me before that the Count acted like a maniac against a Turkish women when she fell into his hands. The nobleman of Ef^ngham who was with me at the time witnessed this brutality.

Admiral Elphinstone appointed the captain of the Nadezhda Frigate Pallevinof as the captain of the galleon Saratof and the officer whom he appointed on June 7 instead of Commodore Barsch when he was the assistant captain of Saratov, as the new captain of Nadezhda.

Rus Filosu İntikalde / Russian Fleet

Sakız ve Midilli Adaları, 1698 / Island of Chios and Lesbos, 1698

Sakız Kanalı Muharebesi Gravürü / Relief of Chios Channel Battle

Osmanlı Filosu’nun bütün güçleri ile Anadolu Sahili ile Sakız Adası doğusu arasında onları beklemekte olduklarını ve bundan sonra kesinlikle limanlara sığınmayacakları ve savaşmak için kesin emirler aldıklarını öğrenirler.

Osmanlıların böyle bir emir aldıklarını öğrenince Kont Orlov, bütün filoya hemen demir almaları için emir verir. Gemilerdeki bütün hastalar İngiliz Kaptan Dishington komutasında bulunan Czerniçov gemisine konulup kaptanına da hiç durmadan Minorka (Mahon) Limanı’na gitmesi emri verilir.

Halbuki Rusların aldığı istihbarat tamamen yanlıştı. Osmanlıya savaşması için verilen bir emir mevcut değildi. Tam aksine, Hüsamettin Paşa Çanakkale’ye gidilmesi kararını vermişti.

Bu nedenle 4 Temmuz 1770 günü Çeşme’den hareket eden Filo, liman çıkışı Riyale kalyonu’nun mayıstra direği kırılması nedeniyle boca etmiş ve bugün Damla Suyu denen mevkiin önüne kıyıya 2 gomina mesafede iki sıra halinde demirlemiştir.

Kıyıda yüksek yarların üzerinde de Osmanlı Karargahı kurulmuştu. 5 Temmuz 1770 günü Hüsamettin Paşa’nın kıyıya yerleştirilen top tabyalarını teftiş amacıyla filoda bulunmadığı biliniyor.

Demirli Osmanlı Filosu’nun öncü gemisi Cezayirli Hasan bey komutasındaki Burc-u Zafer, dokuz ay önce çok iyi cins ağaçlardan

On Sunday July 1 1770, the Russian ships were prepared with every supply already embarked to navigate out in the open sea. They found out that the Ottoman Fleet were waiting for them in full power between the east of Chios island and the Anatolian coast, that they will not be seeking shelter in the harbors any more and received absolute directives to fight.

As soon as Orlov heard that the Ottomans received such directives he ordered the entire fleet to heave up anchor immediately. All the patients on the ships were put into the Czernichov which was under the command of the British captain Dishington, and he was ordered to go directly to Minorca Harbor (Mahon).

Actually the intelligence report received by the Russians was completely false. There were no commands that were passed on to the Ottomans to fight at all. Exactly on contrary Husamettin Pasha had ordered to go to Canakkale.

The Ottoman Fleet departed from Cesme on July 4 1770, but as a result of a broken main mast the galleon of Riyale tipped and the entire fleet moored in two lines, 200 fathoms from the shore at a location presently called Damla Suyu.

Ottoman headquarters were constituted at the shore above a high cliff. The records show that the Grand Admiral Husamettin Pasha was not with his fleet on July 5, 1770 for the purpose of inspecting the cannon emplacements.

yapılmış, noksansız donatılmış ve bronz toplarla silahlandırılmış bir kalyon ve Osmanlı filosunun diğer gemilerine nispetle daha iyi ve tecrübeli personele sahip bir savaş gemisiydi.

Kont Orlov, Komodor Greig’in gemisine başkomutanlık forsunu toka etmiş, Amiral Spiridov beyaz zemin üzerine mavi çizgili Komutanlık forsunu gemisinin grandi direği zifosuna, Amiral Elphistone ise mizana direğine çekmişti.

• 1 Temmuz sabahı sabah saat üçe doğru bütün filoya demir alma işareti verilir. Sakız Adası’nda bulunan Türk Filosu’nu bulmaya gidilecekti. Gece yansı Paros Adası ile Naxia (Nakşa) Adası arasındaki boğazda Rus Filosu rüzgarsız kalır. 2 Temmuz pazartesi günü frişka bir rüzgar çıkar, batıda Mikoni Adası güneyde ise Nakşa Adası görünüyor hava da poyrazdan esiyordu.

Ayın üçüncü Salı günü bütün filo orsa giderek rüzgar üstüne yükselir. Öğle vakti Sakız Adası’nın batı sahili ortası Yıldız - Poyraz kerteriz ediliyordu. 4 Temmuz 1770 Çarşamba günü Rus Filosu Sakız’ın Karayel (güney batı) burnundadır. Rüzgar yıldız poyrazdan esmekte Amiral Elphinstone ise tüm filoya rehberlik etmektedir. Kuzeye yükselen Filo Sakız Adası’nın karayel ucunu bordalar.

Öğleden sonra saat beşte karakol için ileri gönderilmiş bulunan Rus firkateynlerinden biri top atarak Osmanlı Donanması’nın görüldüğünü haber verir.

Akşamüstü yedi civarı yıldız poyrazdan esen hava frişka haline geldi. Bunun için Ruslar yarım saat kadar orsa alabanda bekleyip sonra

The leading ship of the moored Ottoman Fleet was Burc-u Zafer of Gazi Hasan Pasha, it was a galleon built only nine months ago with excellent trees, without any missing equipment and armed with bronze cannons. In comparison to the other ships of the Ottoman Aeet it was a battle ship, which had better and experienced personnel.

Count Orlov had the pennant of Commander in Chief on the ship of Commodore Greig hoisted, Admiral Spiridov hoisted the pennant with blue stripes on white background on the main mast’s flag pole, Admiral Elphistone hoisted it onto the mizzen mast.

On July 1 around 3 A.M. the entire Aeet was ordered by code to heave up anchor. The mission was to go and And the Turkish Fleet at the Chios Island. At midnight the wind stopped blowing in the channel between Paros Island and Naxia Island and the Russian Aeet had to stop. On Monday July 2 a fresh breeze started, the winds were from the northeastern direction and the islands of Mikonos and Naxia were clearly visible.

On tuesday, the third day of the month the Aeet cruised close-hauled and rose to windward. At noon a bearing was taken for the midst of the western coast of Chios in North-Norteast direction. On Wednesday July 4 1770 the Russian Fleet was at the Southern point of Chios. The wind was blowing from the North-Northeastern direction. Admiral Elphinstone was guiding the entire Aeet. The Aeet turned to the north keeping abreast with the northwestern tip.

5 Temmuz 1770, 11:30 / July 5 1770, 11:30

5 Temmuz 1770, 11:45 / July 5 1770, 11:45

bütün gece hafif rüzgar altında rüzgar üstüne volta vurdular. Böylece Sakız Adası’nın Poyraz Burnu’nu dönmek istiyorlardı. Elphinstone’nun planı rüzgar üstüne çıktıktan sonra pupa yelken doğrudan doğruya Osmanlı Filosu’nun üstüne gitmekti.

Burada Ruslar Sakız Adası’nın keşişleme burnundan içeriye girmiş olsaydı rüzgar altında kalacak ve Osmanlı Donanması için büyük bir avantaj olacaktı.

Ertesi sabah saat 3’te tüm Rus Filosu Koyun Adaları önüne kadar gelmişti. Amiral Spiridov ve gemileri biraz geride kalmıştı. Saat beş civarı genel takip için tekrarlanan bir işaret verildi, fakat Rostislav yelkenlerini camadana vurmuştu. Elphinstone bu olaya çok sinirlenecek ve Kont Orlov’a derhal durumu bildirecek ve kaptanın ivedilikle değiştirilmesi sağlanacaktı.

Saat 9’da Rus Komuta Heyeti savaş meclisi Kont Orlov’un gemisinde toplanır. Ancak Kont ile Amiral Spiridov daha önceden konuşmuşlar ve planlarını yapmışlardır.

İngiliz Amirali, Rus gemilerinin Osmanlı gemilerine paralel olarak demirlemelerini ve muharebenin de demir üzerinde bir topçu muharebesi biçiminde yapılmasını önermek istiyordu. Amacı Osmanlı Donanması’nı Rus Donanması ile kıyı arasına sıkıştırmak ve manevra olanaklarından yoksun bırakmaktı. Bu biçimde Rus Donanması’nın ateş gücünden daha fazla yararlanabileceğini umuyordu. Osmanlı Donanması’nın kıyıdan en çok yarım mil mesafede demirlemiş olması İngiliz Amirali’nin önerdiği fikrin başarıya ulaşabileceği umudunu vermişti.

5 Temmuz 1770, 12:00 / July 5 1770, 12:00

In the afternoon at five a frigate that was sent forward for patrol duty fired his cannon to inform that the Ottoman fleet was seen.

In the evening around seven the wind that blew from north-northeast turned to a fresh breeze. Due to that change the Russians waited for half hour heaved to or brought about, then tacked leeward windward all night. By doing so they wanted to turn the Northeastern cape of the Chios Island. Elphinstone’s plan was to go first windward, and then go in full sail over the Ottoman Fleet.

If the Russians went inside the channel passing by the southeastern cape there was a chance that they stayed on the leeward side and that would be a great advantage for the Ottoman Fleet.

At three in the morning of the next day Russians came in front of Koyun Adalari. Admiral Spiridov and his ships were a little behind. Around five a repeating signal was given for a general search, but Rostislav had reefed. Elphinstone became really mad when he saw that and immediately informed Count Orlov and the captain was replaced in no time.

At 9 Russian Commanding Committee gathered at Count Orlov’s ship. But the count already had made the plan with Admiral Spiridov.

The British Admiral wanted to suggest that the Russian ships moored in parallel with the Ottoman ships and wanted a cannon firing battle with all the ships moored. His objective was to force the Ottoman Fleet between the Russian Fleet and the coastline and leave them without a chance for manoeuvre. By this way he hoped that the Russian Fleet could have a more effective firing power. The fact that the Ottoman Fleet moored only half a mile from the coast gave them the hope that this plan could be successful.

Count Orlov did not agree with this suggestion and he suggested more of a battle during cruising. According to his plan the Russian Admiral Spiridov would be the leader of the attack with 3 galleons (Tri Svyatitelya, Yevsta fiy, Evropa) Count Orlov was to follow him with 3 galleons (S.Ianuariy, Tri Iyerarcov, Rostislav), Elphinstone was to give rearguard support.

Kont Orlov bu öneriye taraflı olmayarak, daha çok, seyir halinde bir muharebe yapmayı öngördü. Onun planına göre Rus Amirali Spiridov 3 kalyon (Tri Svyatitelya, Yevstafly, Evropa) ile hücumun öncülüğünü yapacaktı Kont Orlov 3 Kalyon (S.Ianuariy, Tri Iyerarçov, Rostislav) ile onu izleyecek, Elphinstone ise artçı görevi yapacaktı

Bu plana Elphinstone itiraz eder, onun düşüncesine göre bu hareket tarzı istenilen başarıyı sağlayabilecek gibi görülmüyordu ve onun yerine daha kesin bir zafer getireceğine inandığı kendi hücum planı teklif eder. Bu plan ana hatları ile şu şekildeydi ;

Amiral Elphinstone, düşman donanmasının rüzgar altında sahil bulunduğu halde sıkışıp yattığı dikkate alındığından, kendi gemisi ile ilerleyip pürmeçe tutmak sureti ile güneydeki en son geminin bordasına demirleyecekti. Filonun ikinci ve üçüncü gemisi de yine pürmeçe ile Osmanlıların ikinci gemisinin pruvasına ve kıç omuzluğuna demirleyecek ve sırayla bu şekilde devam edilecekti.

Elphinstone’nun bu planına göre Rusların dokuz kalyonu bütün kuvvetini güneydeki beş veya altı Osmanlı gemisi üzerine yönlendirmiş olacaktı. Bir hat boyunca demirlemiş olan diğer Osmanlı gemileri tam rüzgar altında olduklarından sahile düşme tehlikesini göze almaksızın kalkmaları söz konusu olmayacak dolayısıyla savaşa karışamayacaklardı.

Elphinstone rejected the plan. According to him this plan was bound to fail. Instead he offered an attack plan which would bring a definitive victory. The outline of the plan was;

Considering that the enemy fleet was stuck with the coast at its leeward side Admiral Elphinstone was to advance by mooring chain spring to the last ship at the south, and was to moor aboard the last ship. The second and third ships of the fleet again by mooring chain springs were to moor at the fore and quarter of the second Ottoman ship, and that would go on like this.

According to Elphinstone’s plan the nine galleons of the Russians were to concentrate their power on the five or six Ottoman ships at the south. The other Ottoman ships which were moored along a line were placed completely leeward, therefore they could not move anywhere without risking to go to the shore, that is why they could not be involved in a battle. They could not move anywhere and they could not help the other vessels in the south of the combat order which should be fighting against the Russian galleons which had more firepower than them.

Sakız Kanalı Savaşı, Ayvazovsky / Battle of Chios Channel, Ayvazovsky

Sakız Kanalı Muharebesi Gravürü / Relief of Chios Channel Battle

Böylece Osmanlı gemileri oldukları yerden kalkamayacakları gibi kendisinden daha fazla ateş gücüne sahip Rus Kalyonları ile savaşmak zorunda kalan nizamın güneyindeki gemilerine yardım edemeyeceklerdi.

Amiral Elphinstone’nun arz ettiği bu plan çok uygun görülmekle beraber Kont Orlov kendi kabul ettiği savaş planını değiştirmek istemez. Artık karar verilmiştir, bütün amiraller ve komutanlar kendi gemilerine giderler. Rus Donanması muharebe öncesi dua edilmesi için işaret çeker, kendilerine zaferi bahşetmesi için Tanrı’ya yalvarılacaktı.

Saat 11.00 da tüm Rus Filosu nizamdaki yerini almış ve Kont Orlov tarafından çekilen ve Hücum edilmesi anlamına gelen kırmızı işaret sancağı ile birlikte Amiral Spiridov rehberliğinde kuzeyden Sakız Kanalı’na inmeye başlamıştır. Rus Filosu demirdeki Osmanlı Filosu’na doğru yaklaşmaya başlamıştı.

Sonraları Kont Orlov o anı şöyle anlatacaktı:

O yapıyı görüp dehşete düştüm ve ne yapmam gerektiğini bilmiyordum; fakat İmparatoriçe Majesteniz’in askerlerinin cesareti, Büyük Katerina’ya layık birer kul olma gayretleri, üstün kuvvetlere rağmen beni hücum etme kararı vermeye ve kendimde cesaret bulmaya mecbur etti. Ölmek veya düşman yok etmek.

Although the plan offered by Admiral Elphinstone seemed very appropriate Count Orlov did not want to change the battle plan that he asserted. All the admirals and the commanders go to their vessels. Russian Armada sent a signal for preyer before the battle. They were going to prey the God to have the victory on their side.

At 11.00 o’clock the entire Russian fleet was in combat positioning and the Count Orlov hoisted the red signal flag which meant it was time to attack. The fleet started going under the guidance of Admiral Spiridov from north to Chios channel. The Russian fleet started approching the moored Ottoman fleet.

Later on Count Orlov explained that moment as follows:

As I saw that structure I was devastated and did not know what to do; but the courage of her Majesty the Empress’ soldiers, their struggle for being worthy for Catherine the Great, forced me to attack regardless of the superiority of their strength and ^nd courage in my own self. It was either dying or destroying the enemy.

Bu andan sonrasını, muharebe boyunca Kont Aleksi Orlov’un yanında bulunan Tuğamiral Samuel Karloviç Greig’in, Çeşme Savaşı’nda bizzat tuttuğu günlükten takip edelim :

Türk savaş durumu mükemmel idi. Gemiler arasındaki mesafeler iki gemi uzunluğundan biraz daha fazlaydı. Bunlar, Çeşme Körfezi ile Çeşme’nin kuzeyinde olan küçük, yassı ada arasında ve Kuzeybatı rüzgarda sağ kolu ve ön sırasını koruyan kıyının yakınlarında, Anadolu kıyısından da yarım mil kadar uzaklıkta hilal şeklini almışlardı.

Ön sırası, birbirine halatlarla bağlanarak rampa etmiş en büyük on kalyondan ibaretti. İkinci sıra yedi kalyon, iki 50 toplu karavela ve iki 40 toplu fırkateynden oluşuyordu. Gemiler ve karavelalar ön sıradaki kalyonların arasında ve yarım gomina kadar gerisinde duruyorlardı. Her kolda birer fırkateyn olmak üzere tüm kadırga ve şalopalar, donanma ile sahil arasındalar dı. Türklerin büyük ordugahı, sonradan esir alınanlardan öğrenildiği gibi, gemilerdeki ölü ve yaralıların takviyesini sağlamak için sahilde bulunuyordu. Türkler bu muharebenin uzun süreceğini düşünmüşlerdi.

Ruslar’ın savaş durumunu almalarından ve hücum planlarını yapmalarından sonra, sabah saat 11:00’da hücum emri verildi. Amiral Spiridov, öncü birlikleri ile derhal harekete geçti ve arkasından NNW serin rüzgarı ile ana kuvvetler onu takip ettiler.

We shall be following the story from the diary of Commodore Samuel Karlovich Greig who was with Count Aleksey Orlov throughout the battle :

The Turkish combat structure was excellent. The distance between the ships were a little bit more than the length of two ships. Those were between the Gulf of Cesme and the small, ^at island in the north of Cesme and nearby the shore that protects its front line and right wing when northwest winds blow. They are in the shape of a crescent moon half a mile from the Anatolian shore.

The front line consisted of ten galleons which were side by side and tied to each other by ropes. The second line consisted of seven galleons, two 50 cannon caravels, and two 40 cannon frigates. The ships and the caravels were among the galleons in the front line and approximately half a gomina behind them. Each wing contained one frigate, all the galleys and sloops were between the armada and the coast. The largest military camp of the Turks was at the coast as later found out from the enslaved, those were waiting at the coast to replace the dead and wounded in the ships. Turks believed that this battle would be taking a long time.

After the Russians took combat position and planned their attacks at 11:00 in the morning, strike order was given.

70 Toplu Osmanlı Kalyonu, Ottoman Galleon / 70 guns, Mehmet Raif Efendi

Osmanlı ve Rus Donanmaları Karşı Karşıya, 5 Temmuz 1770, P.C. CANOT

Battle between Ottoman and Russian Fleet, July 5^th P.C. CANOT

11:45’te “Evropa” adlı öncü gemisi top atışı mesafesine yaklaşmış ve düşman tarafından çok şiddetli bir ateş başlatılmıştı. Öncüler, tabanca atış mesafesine yaklaşana kadar karşı tarafa ateş açmadan dayandılar, sonra da düşmana karşı borda tarafını dönüp çok yoğun bir ateş açtılar. Ana kuvvetler de düşman gemilere karşı ateş açtılar ve 12:30’a gelindiğinde her iki taraf için de muharebenin en sıcak anları yaşanıyordu. Özellikle bizim öncüler ve ana kuvvetler çok yakın mesafede savaştılar.

“Evropa” adlı gemi, düşmana çok yaklaşarak yelkenlerini toplamış ve savaşa başlamıştı. Fakat “Yevsta^y” adlı gemi ona çok yaklaştığında, “Evropa” yeniden yelkenlerini açmak zorunda kaldı ve bu şekilde bir rüzgar altı düşman gemisinin önüne geçti. Bu nedenle Evropa kontra değiştirip az sonra da yeniden en şiddetli ateşe girip, Rostislav gemisinin arkasında yerini aldı.

Yevsta^y de, hızlı ve iyi yöneltilmiş ateşine devam ederken düşmana çok yakın mesafede, bir rüzgar altı düşman gemisinin önüne geçti. Bu nedenle gemisinin kontrasını değiştirmek istedi fakat armaların çoğu parçalandığı için bunu başaramayıp rüzgar altına yattı ve Hasan Paşa kumandasındaki Burc-u Zafer gemisinin üzerine düştü. Top ve tüfek ateşi bir süre daha şiddetli bir şekilde devam etmişti. Çok geçmeden Türk gemisi alev almış ve birkaç dakikada tüm gemi yanmaya başlamıştı.

Admiral Spiridov immediately took action with the advance forces and with the cool breeze of NNW the main units followed it. At 11:45 the advance ship “Evropa” approached cannon ^ring range and a heavy ^ring by the Ottoman Fleet started. The advance forces withstood without opening ^re until they arrived at the pistol ^ring range, then they turned their counter board side to the enemy and started a very dense ^ring. The main forces also opened ^re against the Ottoman ships and at 12:30 it was the peak hour of the battle for both sides. Especially our advance forces and main forces fought very close.

The ship “Evropa” got very close to the enemy, furled up its sails, and went into battle. But as the ship named “Yevsta^y” approached it “Evropa” unfurled its sails again. And by this way it went in front of an enemy ship at leeward side. Therefore Evropa changed its counter side and opened a very strong ^re again and located behind the ship named Rostislav.

Yevsta^y also continued its fast and well targeted ^ring and at very close range it passed in front of an enemy vessel on the leeward side. Therefore he wanted to change the direction of its counter side. But since most of its riggings were destroyed it could not manage it, and it stayed at leeward side.

Türkler bundan önce de gemiden suya atlayıp kurtuluyorlardı, şimdi ise yüzlerce kişi suya atlayıp gemilerini tamamen terk ettiler. Yangın, armalarda ve yelkenlerde çok hızlı yayılıyordu ve artık geminin tümü alev içindeydi. Rüzgar üstü tarafında bulunan Yevsta^y hemen alev almamış, Amiral Kont Theodore Grigoriyeviç Orlov ve birkaç subayın ^likalarla kurtulmak için vakitleri olmuştu. Alevler, birbirine takılan seren ve armaların üzerinden bir gemiden diğerine çabuk geçmişti.

It fell on Burc-u Zafer under the command of Cezayirli Gazi Hasan Pasha. Heavy cannon and ri^e ^ring continued for a while more. A few moments later the Turkish ship caught ^re and in a few minutes the whole ship was on ^re.

Turks were jumping into water to save their lives even before this has happened, and now hundreds jumped in the water and abandoned their ships. The ^re was expanding on the riggings and sails very fast the ship was completely on ^re.

Burc-u Zafer ve Yevstafiy Sancak Gemilerinin Çatışmaları / Battle Between Flagships of Burc-u Zafer and Yevstafiy

Osmanlı Filosu Çeşme Limanı’na Çekilirken / Ottoman Fleet Retreating To Çeşme Harbor

Türk gemisinin yanan grandi direği Yevsta^y gemisinin üzerine düştü ve bundan sonra birkaç dakikada Yevsta^y havaya uçtu. Yevsta^y Türk gemisinin üzerine düştüğünde donanmanın tüm kürekli gemilerine yardıma gitmeleri için sinyal verildi. Fakat şalopalar sadece in^lak etmiş gemisinin enkazında bulunmuş Kaptan Kruz ile bir süvari ve bir topçu subayını kurtarabildiler.

O arada Kont Alexis Grigoriyeviç, kardeşi Theodore’un gemiyle beraber havaya uçtuğunu düşünerek büyük endişe içindeydi. Neyse ki, Spiridov’la beraber amiral botuyla sağ salim Poçtalion adlı şalopaya ulaştığı sonradan ortaya çıkmıştı. Kont Alexis Grigoriyeviç bunu sonradan öğrenmiş ve bu nedenle muharebe boyunca kardeşi için son derece endişelenmişti.

Yevsta^y in^lak ettikten sonra Türk gemisi, yangının patlayıcı maddelerin bulunduğu mühimmat deposuna ulaşmasına kadar 15 dakika daha yandı, sonra da havaya uçtu. Bu da mühimmat deposunun yangına ne kadar dayanıklı olduğunu göstermekteydi.

Yevsta^y’i takip eden “Tri Svyatitelya” adlı gemi düşmana yaklaşıp borda bordaya yanaştı. Çok kararlı ve cesurca hareket etmişti, ancak Yevsta^y’in manevra yapamadığını görüp yelkenlerin toplanmış halde olması nedeniyle kendi gemisini hareket ettiremeden önce düşman gemilerin ortasına girerek rüzgar hattını kıç tarafıyla kesip dönüş yapmak zorunda kalmıştı. Şans eseri, iki bordasından da düşmana ateş ederken karşılıklı dizili gemilerin arasından geçip hiç bir gemiye yaslanmadı.

Yevsta^y which was windward did not immediately catch ^re and Admiral Count Fyodor Grigoriyevich Orlov and a few of^cers more had time enough to save their lives by hopping in the boats. The ^ames passed from one ship to the other over the masts and the riggings very fast.

The burning main mast of the Turkish vessel fell onto the ship Yevsta^y and in a few minutes Yevsta^y blew off. As Yevsta^y fell on the Turkish vessel signal was sent for all oared vessels to go and help. But the slopes could only save Captain Kruz found among the ruins of his blown ship and an artillery of^cer.

In the mean time Count Aleksey Orlov, was devastated thinking that his brother Fyodor blew off inside his ship. Luckily it was found that he made it to the slope Pochtalion along with Spiridov on the admiral’s boat. Count Aleksey Orlov could only ^nd that out after the battle therefore he was worried for his brother throughout the battle.

After the explosion of Yevsta^y the Turkish vessel burned for another 15 minutes until the ^ames reached the ammunition depot then it also exploded. That showed how much the ammunition depot was ^re-resistant.

The ship named Tri Svyatitelya which followed Yevsta^y approached the enemy and anchored. It acted in a very decisive manner and with courage but it saw that that Yevsta^y could not manoeuvre. Since its sails were furled it could not make any moves, and fell among the enemy ships it had to have the wind at its back and make a turn.

Sadece bir Türk gemisindeki sancak direğine bastonu ile çarpıp parçalamıştı. Tri Svyatitelya gemisinin arkasından gelen “St. Januariy” adlı gemi, düşman gemi sırası boyunca uzunlamasına hareket ederek şiddetli top ateşini yağdırıyordu. Tri Svyatitelya gemisi düşman hattına girdiğinde, hala seyir halinde iken, baş tarafıyla rüzgar hattını kesip kontra değiştirdi.

Tri Iyerarçov adlı gemi Sviatoy yanuariy gemisinin dümen suyunda seyrediyordu ve Kapudane Paşa gemisinin borda uzunlamasına yanaşıp demir halatı ile demir attı. Başlattığı yoğun top ve tüfek ateşi düşman gemisinin halatları kesmesine kadar devam etti. Fakat kargaşa ve telaş içindeki Türkler, büyük olasılıkla kıç topların bulunduğu bölmedeki sabitleyici halatı kesmeyi unutmuş olacaklardı ki, gemileri Tri Iyerarçov gemisine kıç tarafına döndü ve bu durumda yaklaşık 15 dakika kaldı. Bu da Tri Iyerarçov gemisinin, bir zayiat almadan, yan ateşi ile düşman gemisinde büyük bir tahribat yaratmasını sağladı.

“Rostislav” adlı gemi amiral gemisini takip ediyordu. Düşmana yaklaşır yaklaşmaz yelkenlerini topladı ve çok kararlı hareket etti. Bu sırada artçılar, öncüler ve ana kuvvetler kadar yakın mesafeden olmasa da arka tarafta kalan düşman gemilerine saldırıyordu.

Filolar şiddetli savaşa devam ederken, Yevsta^y, önceden de bahsedildiği gibi rüzgar altı düşman gemisine düşüp yandı ve rüzgar altı kalan Türk gemileri yangının sirayet etmesinden korkup halatları kestiler. Yelkenleri açıp tam bir karmaşa ve dehşet içinde Çeşme Limanı’na çekilmeye başladılar. Ruslar düşmanın çekilmeye niyetli olduğunu anladıklarında Kont Orlov, Tri Iyerarçov adlı gemisine halat kesme emri verip herkesin düşmanı takip etmesini istedi ve düşman Çeşme Limanı’na girene kadar takip etti. Türk gemileri tam bir bozgun içinde çekilirken birbiriyle çarpışıyor ve bundan dolayı bazıları cıvadralarını kaybediyorlardı.

Rus Donanması karmaşa ve panik içindeyken Türk gemilerine gönderilecek ateş gemileri bulunmuyordu ve Kont Orlov zaruretten donanmasına demir atma sinyalini verdi. Gemiler, düşmandan top atışı mesafesinde liman ağzında demir attılar. Orlov, Türk gemilerini karışıklık içindeyken bombardıman altında tutmak için “Grom” adlı bombardıman gemisine Komodor Greig’i gönderdi ve

Luckily as ^ring started from both of its boards it went through the ships which were lined facing each other, and did not have to lean against any ships.

It only broke the pike of a Turkish ship by hitting it with its jibbom. The ship called St Januariy that followed Tri Svyatitelya was cruising alongside the enemy ship line and was ^ringits cannons ^ercely. As Tri Svyatitelya entered the enemy line and in cruising condition it cut through the wind with its head and changed its tack.

Tri Iyerarcov was cruising in the wake of Sviatoy yanuariy and it approached to the ship of Kapudane Pasha and anchored with the anchor rope. The ^erce cannon and ri^e ^ring continued until the enemy cut the ropes and freed their ship. But the Turks found themselves in a chaos and panicked, and possibly forgot to let go of the fastening rope at the section where the stern cannons were located, that is why their ship it stayed tied to Tri Iyerarchov with its stern turned for 15 minutes. This helped Tri Iyerarchov to cause real damage on the enemy ship and without itself being damaged at all.

The ship named “Rostislav” was pursuing the admiral’s ship. As soon as they approached the enemy the sails were all furled up and they acted in a very decisive manner. In the mean time, it was ^ghting the enemy ships behind although it was not as close to the enemy ships as the advance and follow forces and the main forces.

As ^eets continued the ^erce battle, Yevsta^y, burned by falling onto the enemy ship at the leeward side as explained before. And the Turkish ships that stayed at the leeward side were afraid of the ^re and they cut the ropes. All their sails unfurled they escaped chaotically and in panic to the Cesme Harbor. When the Russians perceived that the enemy intended to retreat, Count Orlov ordered the ship named Tri Iyerarchov to cut the rope and all the ships to pursue the enemy. And he followed until the enemy entered the Cesme Harbor. As the Turkish ships retreated in defeat they bumped into each other and some lost their bobstays.

The Russian Fleet could not ^nd any of their ^re ships when the Turkish ships were in a chaotic and panicking mode and Count Orlov ordered his ^eet to moor due to exigency.

Sakız ve Çeşme Kitabı Bahriye, İstanbul Deniz Müzesi DB:988 / Chios and Chesme, Kitab-ı Bahriye, Istanbul Naval Museum

donanmayı takip eden Rum gemilerinin arasından en büyük dört tanesinin ateş gemileri olarak hazırlanması için emir verdi.

Müteakip muharebeye bir tür başlangıç olan meşhur “5 Temmuz Savaşı” bu şekilde bitmişti. Hücumdan itibaren düşmanın çekilmeye başladığı ana kadar en şiddetli savaş sadece 1,5 saat sürmüş, yarım saat süren kovalamanın ardından düşman donanması öğleden sonra saat iki sularında Çeşme Limanı’na sığınmıştı.

Amiral Elphinstone ise bu muharebeyi anlatırken Osmanlı Filosu’nun uzaktan önce taş gülle attığını söylemektedir. İngiliz Amirale göre Osmanlı kalyonlarının vasatlarında ikişer adet doksanla iki yüz poundluk gülleler atan top bulunmaktaydı.

Yevstafiy gemisinin infilak etmesine şahit olan Elphinstone burada tamamen Amiral Spiridov’u suçlu bulmaktadır. Anılarında bu olayı şu şekilde aktarır;

Düşman gemisinin Grandi direği Yevsta^y’nin pruva ve grandi direkleri arasına devrilince, gemi güvertede bulunan 700 kişiyle birlikte havaya uçtu. Öylesine mahvolmuştu ki sadece yanan kalaslardan başka geriye bir şey kalmamıştı. Derhal insanları kurtarmak için ^likalarımı gönderdim. Kurtarılanların arasında görevini son dakikasına kadar bırakmamış, cesur ve mükemmel bir subay olan geminin kaptanı Kruse da vardı. Eminim ki kararları kendi verebilseydi, bu gemiden bugüne kadar bu kadar şikayetçi olmazdım ve böyle bir kazada olmazdı.

Biz Svyatoslav’daydık ve merkezde Zafer Bey’in gemisine saldırı amacıyla bekliyorduk. Türkler, Svyatoslav ile birlikte benim ^lomun geldiğini görünce Çeşme Limanı’na doğru kaçmaya başladılar ve bizde onların peşinde ilerledik. Öğlen saat bir buçukta düşmanın yanan gemisi havaya uçtu. Duman yeterince kaybolduğunda, Kont Alexis Orlov, Prens Dolgarousky tarafından komuta edilen Rostislav ve Nadezhda fırkateyni dışında düşmanın peşine düşen başka kimse yoktu ve ertesi güne kadar da bize katılamadılar. Pruva tarafından düşmana ateş etmeyi sürdürdük, trinket yelkenimiz bu yüzden alev aldı, ama daha sonra söndürüldü. Limanın girişindeki batık kayaya çarpma korkusundan dolayı kaptan demir atmamız gerektiğini söyledi, biz ve diğer üç gemi ile birlikte öyle yaptık yoksa kendimizi batık kayalara bindirmiş olarak bulabilirdik.

The ships moored at the harbor entrance about at range distance of the cannons. Orlov, wanted to keep the Turkish vessels under bombardment therefore he sent Commodore Greig to the bombardment ship “Grom” and he also ordered that the four largest Greek ships which followed the ^eet be prepared as ^re ships.

The “Battle of July the 5th” which was the beginning of the battle that followed had ended this way. From the moment when the attack started, until the moment when the enemy started the retreat the most ^erce battle took only 1,5 hours. After half an hour of chasing the enemy ^eet took shelter in the harbor of Cesme.

When Admiral Elphinstone explained this battle on the other hand he said that the Ottoman Fleet ^rst ^red cannon balls of stone from long distances. According to the British Admiral the galleons carried at least two cannons ^ring stone cannon balls weighing between 90 to two hundred pounds.

Elphinstone who witnessed the explosion of Yevstafiy blamed Admiral Spiridov for that, as he explained in his memoirs;

When the main mast of the enemy fell between the main mast and the fore mast of Yevsta^y the ship blew up with 700 people on board. It was so much destroyed that there was nothing else left behind except the burned planks. I sent my life boats immediately to save the personnel. Among the saved there was also the brave and perfect of^cer, Captain Kruse who never quit his duty until the last second. I am sure that if he had the chance to decide on his own I would not be such a complainer about this ship from the ^rst moment and such an accident would never have happened.

We were in Svyatoslav and waiting at the center to attack the ship of Zafer Beigh. When the Turks saw the arrival of Svyatoslav along with my ^eet they started running away towards the harbor of Cesme, and we chased them. At one thirty in the afternoon the burning ship of the enemy blew up. As the smoke dissipated no one else chased the enemy except for Count Aleksey Orlov, Rostislav commanded by Prince Dolgarousky and the frigate Nadezhda and they did not participate till the next day. We kept on ^ring and ^ring at the enemy from the fore part. That was why our fore sail was caught in ^re, it was but extinguished later. Our captain told us we should anchor due to the risk of hitting the

Bu süre zarfında düşman Çeşme Limanı’na geçmeyi başarmış, fakat kargaşada bazı kalyonları muhtemelen karaya oturmuştu. Daha sonra gemilerinden üç tanesini özellikle de Zafer Bey’in gemilerini çok dar olan limanın ağzına bordaları liman girişine dönük olmak üzere konuşlandırdılar.

Yine Çeşme Savaşı’na iştirak etmiş olan başka bir İngiliz Subayı ise yazmış olduğu kitabında gemilerin yanmasını ve bilahare gelişen olayları şu şekilde kaleme almıştır;

Amiral Spiridov gemisini doğrudan doğruya Kaputane Ali Bey’in 100 toplu gemisi üzerine sevk etti. yaklaşırken bu geminin ateşinden başka dört Türk gemisinin daha ateşine maruz kalıyordu. Çünkü T durumuna düşmüş bulunuyordu. çok kısa bir süre içinde gemide yaklaşık 100 kişi vurulup ölmüştü. Fakat amiral tüfek ateşi menziline gelinceye kadar düşmanın ateşine karşılık vermedi. Bu menzile gelince düşmana birden büyük ölçüde ateş açtı ve bu ateş bir kez daha tekrar edildi. Türkler de bu atışlara karşılık verince Rus gemisinin armadasının büyük bir kısmı Türk gülleleri ile budandı.

Rus amirali böyle zor bir durumda kalınca, armadasını tamir etmek üzere savaş alanından çekilmek zorunda kaldı.

sunken rock at the entrance of the harbor. And so we did along with the other three ships, or else we could have found ourselves run into the sunken rocks.

In the mean time the enemy made it to the Cesme Harbor, but due to the panic and chaos some of the ships possibly ran aground. Later on they positioned three of their ships particularly the ones of Zafer Beigh at the very narrow harbor mouth with their boards turned to the harbor entrance.

Another British of^cer who wrote his war memoirs in his book explained the events that took place as follows;

Admiral Spiridov forwarded his ship directly over the ship of Admiral Ali Beigh, which was armed with 100 cannons. As it approached it was subjected to four other Turkish ships’ ^ring in addition to that one’s. Because it found itself in a T position. In a very short period of time 100 got killed on the ship due to the ^ring. But the admiral did not shoot back at the enemy until it was in ri^e ^ring range. As it was in the range ^ring at the enemy started and it was repeated once more. When Turks started ^ring back most of the riggings of the Russian ship were chopped down by the Turkish cannon balls.

Sakız Kanalı Muharebesi Gravürü / Relief of Chios Channel Battle

Bu çekilme ananda bir Türk güllesi mayistra sereninin sancak prasya donanımı kesip alınca bu kaçış da bir işe yaramadı, ikinci gülle de büyük bir talihsizlik eseri olarak grandi gabya yelkeninin rüzgar altı ıskotasını ikiye bölmüştü.

Artık Amiral Spiridov’un gemisi dümen dinlemiyordu ve rüzgar üstünde de bulunduğundan aynı zamanda hemen demirlememek gibi bir hata da yapıldığından bordası hizasında Kapudane Cezayirli Gazi Hasan Bey’in gemisi üzerine düştü.

Şimdi bu iki geminin askeri birbirleri ile karşı karşıya geldiklerinden iki misli bir güçle dövüşmekte idiler. Ruslar Türk gemilerine rampa olup onları güverteden geriye sürdüler geminin sancağını indirdiler, Türk gemisi adeta zapt edilmiş bir halde olup Rus amiralin şere^ni yükseltecekti. Fakat Rus gemisi tutuştu. Subaylar çok azimli çalıştılar gemi daha düşmana hücum ederken amiralin birinci yüzbaşısı olan Mösyö Fort adındaki bir Fransız centilmeninin yanağının bir parçası gülle atışı ile kopmuştu. Ancak savaşı bırakmaya razı olmadı ve adamlarına gayret vermeye devam etti. Kısa bir süre sonra da ikinci bir gülle sağ kolunu koparınca yere düştü hemen kendini toparlayıp ayağa kalkmaya çalışırken büyük bir şanssızlıkla üçüncü bir gülle gövdesini ikiye bölüverdi.

Bu iki gemi arasında süren savaş iki ^lonun da dikkatinin bu gemilere yönelmesini sağlamıştı. Türklerle Ruslar birbirilerine girmiş olarak 15 dakika kadar çarpıştılar, sonra kendisinin sancak kıç omuzluğundan bir alev ve duman sütunu yükseldi. Bir anda ortalık darmadağınık oldu. Şimdi bu gemilerdeki en cesurlar bile titremeye başlamıştı. Ateş her dakika çoğalıyordu. Karşı konulmaz bir haldeki alevler her dakika artıyordu. Alevler Amiral Spiridov’un gemisinin armasını, selviçelerini ve direklerini tutuşturdu.

Her iki geminin askeri de aynı tehdit altında kalınca birbirilerine karşı olan düşmanlıkları unutup karşılıklı ateş etmekten vazgeçtiler. Sadece ateş ve sudan nasıl kurtulabileceklerini düşünüyorlardı. Birçoğu kurtulmak ümidi ile denize atladılar. Korku ile şaşırmış olanlar öylece kalakalmış akıbetlerini bekliyorlardı.

Bir müddet sonra Paşa gemisinin grandi direği büyük bir alev sütunu halinde Rus amiral gemisinin üzerine düştü ve Rus gemisi o anda cephanesi tutuşmak üzere içindekilerle birlikte havaya uçtu. Biz havada çok korkunç bir manzara gördük.

When the Russian admiral found himself in such a problematic situation, he was constrained to leave the battle zone to repair the riggings on the ship. This retreat was not much of a help when a Turkish cannon ball hit and chopped the rigging at the starboard brace of the main yard. The second cannon ball unfortunately hit the leeward side sheet of the main topsail and divided it into two.

Admiral Spiridov’s ship could not be steered anymore and it was another failure not to have anchored since it was on the windward side therefore it slid on the ship of the Admiral Hasan Pasha.

Now that the sailors of both ships were face to face they fought with double effort. Russians got abreast the Turks’ vessels and made them back from the board, brought down their ^ags, the Turkish ship was going to be seized and it was to honor the Russian Admiral. But the Russian ship caught ^re. The of^cers worked real hard. When the ship attacked the enemy the ^rst Lieutenant of the Admiral Monsieur Fort who was a French gentleman, got hit by a cannon ball and he lost his cheek. But he did not want to give up the battle and continued his support for his men. A little while later a second cannon ball stroke his right arm, and he lost it, he pulled himself together and stood up but unfortunately a third one divided his body into two.

Due to the combat between these two ships the attention of both ^eets were on them. Turks and Russians fought very close and intense for a full 15 minutes, after that a dense smoke and ^ames rose up in the sky from his ship. All of a sudden it was chaos even the toughest ones in those ships were shivering. The ^ames increased each minute and no one could stop them. They burned the riggings, cordage and masts of Admiral Spiridov’s ship.

Since the sailors at both ships were under similar threat they forgot about hostilities for a moment and stopped ^ring. The only thing they were thinking at the moment was to escape the ^re and the sea. Most jumped into the sea with the hope that they were going save their lives. The ones who got scared stood there in shock, and waited for their end.

A while later like a big column of ^re the main mast of the Pasha’s ship fell on the Russian Admiral’s ship and the Russian ship’s ammunition caught ^re at that moment and blew up with everyone inside. There and then we saw a terrible scene up in the air.

Damla Suyu / Çeşme Savaşı’nın başlangıcı, 5 Temmuz 1770 / Beginning of Chesme Battle July 5^th, 1770

Damla Suyu / Çeşme Önünde Muharebe 5 Temmuz 1770 / Battle in front of Chesme July 5^th, 1770

Türk gemisi de şimdi bütünüyle alevler içinde ile idi. Kendisi öteki Türk gemilerinin rüzgarı üzerinde olduğundan onları da tutuşturma tehdidi yaratıyordu. Şimdi bütün ^lo korku ve telaş içinde kaldı. Her kaptan kendi gemisini kurtarmaya çalışıyor, bu panik içinde tehlikeler gerçek derecesinden on kat fazla gibi görülüyordu.

İşte bu korku ve telaş ile hemen demirlerini keserek rüzgar altındaki Çeşme Limanı’na girmek gibi uğursuz bir yanlışlık yaptılar.

Kitabın yazarı İngiliz Subay, gemilerin yanmasından sonra bir filika ile denizdeki yaralıları toplamaya tefrik edilir. O andaki denizde yaşanan bir nevi can pazarını ve en önemlisi de Cezayirli Hasan Paşa ile karşılaşmasını ise unutamayacağını söyleyen yazar bu anı şöyle anlatmaktadır;

Now the Turkish ship too was completely in ^ames. It also risked burning the other Turkish ships since it was on the windward side. The entire ^eet was in a chaos and panic state. All the captains tried to save their own ships only and the danger seemed ten times as bigger in this panic.

At this moment they made a very big mistake of cutting through their chains and enter the Cesme harbor at the leeward side.

The writer of the book the British Officer started helping to pick up the wounded sailors from the sea by a life boat. The writer wrote the life and death situation at the sea and his confrontation with Cezayirli Gazi Hasan Pasha as follows;

Türkler delirme derecesinde kızmış olduklarından ve yenilginin acısını çıkarmak istediklerinden kıyılardan ^likalar üzerine ateş ediyorlar ve yangından kendilerini kurtarmak üzere denize atlayıp sağ kalanların kurtulmalarını da engelliyorlardı. Çünkü ^likalar hemen bunların yardımına gelmezse mahvolacakları ortada idi. Türklerin bu hareketleri sandallardaki Rus subaylarını o kadar kızdırdı ki, suda çırpınan Türkleri almamaya karar verdiler. Onları ya tüfek veya tabanca ile vuruyorlar yada kürek ile kafalarını kırıyorlardı. Ruslar, mağluplara karşı gösterilmesi gerekenlerin hiçbirini uygulamayıp denizde buldukları Türklerin tamamını rütbelerine bakmaksızın öldürdüler.

Türk amiral gemisinin kaygılı fakat talihsiz kaptanı gemisinden çıkan son adam olmuş ve bu felaket ile bela arasında son derece kaygılı ve tahammüllü bir davranış sergilemiştir. Bu Türkün korkunç geleceği hiçbir zaman aklımdan çıkmayacaktır. Ve bu kitabımda şu satırları onun için yazdığımdan hiç de pişman değilim ve kimseye de mazeret göstermek istemem.

Filikamızla yanmakta olan Türk gemisine yakın bulunuyorduk ve gemi üzerinde 30 kadar denizci saydık. Yine o sırada gemiye yaklaşmış bulunan bir Rum teknesi de gördük. Bu Rum teknesi sahilde bulunanlar üzerine peşrev ve salkım gülle atarak onları dağıttı. Böylece Türkler artık sahilden ateş edemediler.

Tam bu sırada yakınımıza ^likası ile Yüzbaşı Mackenzie geldi. Bana denizden bir Türk çıkardıklarını, bu adamın kendisinin Türk Amiral Gemisi kaptanı olduğunu söylediğini ve Rusların onu denize atıp boğmak üzere bulundukları haberini verdi.

Bunu duyunca onu bana teslim etmesi için yüzbaşıya yalvardım. Yüzbaşı bütün Türklerin öldürülmesini, hiçbirinin canlı kalmaması için Kont Orlov’dan emir aldıklarını söyledi.

Yüzbaşı Mackenzie’ye konuyu yanlış anlamış olabileceğini, çünkü yiğit bir asker ve liberal duygulu bir komutan olarak tanınmış Kont Orlov gibi bir kişinin insanlığa aykırı böyle bir emir vermesinin mümkün olamayacağını, nitekim Amiral Elphinstone’nun bize mümkün olan herkesi kurtarmamız için emir verdiğini söyledim.

Biz yüzbaşı ile böyle tartışırken yüzümü çevirerek bu talihsiz Türk centilmenine bakıyordum.

Since the Turks became very mad and wanted to get back at them they started ^ring to the life boats from the shore and making sure that the ones who tried to save their lives by jumping into the sea did not stay alive. Because they knew if the life boats did not come to save them they were going to die any way. This time the Russian of^cers inside the life boats got very mad and they decided not to pick up the Turks who were struggling in the sea. They were ^ring them either with pistols or with ri^es or hitting their heads with the oars. Russians did not obey any rule they had to against the beaten side, and they killed each and every one of the Turks they found in the sea regardless of their rank or position.

The worried but poor captain of the Turkish Admiral Ship was the last man to abandon his ship and he acted in perseverance and concerned between this disaster and misfortune. I could never forget the horrible future of this Turk. And if I write these lines in my book for him now I do not regret it, and I do not want to make excuses to anybody.

We were in our boat and close to the Turkish ship that was burning and we counted approximately 30 sailors aboard. In the mean time we saw a Greek ship that approached the ship. That Greek ship ^red with grapeshots and cluster bombs against the ones at the coast, and scattered them. This way the Turks could not ^re back from the coast.

At that moment Lieutenant Mackenzie came in his boat. He informed me that they rescued a Turk from the sea, that he said he was the captain of the Turkish Admiral Ship, the Russians were about to throw him back into the sea to let him drown.

When I heard this I begged the lieutenant to leave him to me. The lieutenant said that Count Orlov ordered to kill all the Turks.

I told Lieutenant Mackenzie that this must be a big misunderstanding, that Count Orlov is an honorable man a brave soldier and a liberal. Therefore he could not have given such an inhuman order. And that Admiral Elphinstone gave the order to rescue everyone possible.

When we were arguing with the lieutenant I turned my ace to look at this unlucky gentleman. He knew that this discussion was about himself.

O bu tartışmanın kendisi için yapıldığını anlıyordu. O sağ kolu ile sol bacağından kurşun ile yaralanmış ve düşmanın elinde esir idi. Ancak böyle bir durumda bile asil ve yiğit bir tavır sergileyebiliyor ve etrafındakilerden o kadar yüksek görülüyordu ki, onun saygın bir kişi olduğuna inandım.

Tartışmamıza büyük ölçüde ilgili görülüyor, en ufak bir manalı harekette bana dönüyor, kendi hayatını kurtarmam için çalıştığımdan haberli olduğunu bana hissettiriyordu.

Fakat eyvah, benim bütün bu karşı koymam, yalvarmalarım boşa gitti. Çünkü sözlerim ile Yüzbaşı Mackenzie’in insanlık damarlarının insafa gelip esiri bana teslim edeceği sırada Rumlarla dolu bir sandal yanımıza geldi. Bu Rumlardan biri onun Türk olduğunu saçının kesilme biçiminden anlayınca birdenbire yüzbaşının ^likasına sıçrayarak yaralı esiri denize fırlattı. Başka bir Rum ise hemen aynı anda tüfeğini çevirip ona ateş etti. Kurşun Türk’ün omzunu derin bir şekilde yaralayarak geçti. Bu vahşet manzarası karşısında yüreğimin parçalandığım hissettim.

Sandalımı hemen onların sandalından uzaklaştırdım. Aynı anda yaralı Türk’e Fransızca olarak yanıma gelmesini kendisini kurtaracağımı haykırıyordum. Bu sözlerim ona kuvvet verdi, suda bana doğru döndü, sağ elini sudan çıkardı ve öper gibi ağzına götürerek hakkında gösterdiğim iyi niyete teşekkürünü bildirdikten sonra bütün kuvveti ile bize doğru yüzmeye başladı. Benim ^lika kürekçileri de ona doğru kürek çekmeye başladılar. Ben kendisini ^likaya çekmek için başa koşmuştum.

Fakat onun elini tutmuştum ki, bir korkak ve insanlıktan nasibini almamış olan yüzbaşı adamlarına yaralıya ateş edilmesi için emir verdi. Ben bu yüzbaşıyı savaşın en ateşli zamanında palavrada ırgatın arkasına saklanmış bulup kılıcımla korkutarak onu görevinin basına göndermiştim.

Atılan kurşun büyük bir şans eseri olarak vücuduna isabet etmedi. Boynunun bir yanına değip geçti. Bunun üzerine onun bir an önce ümit ve memnuniyetle dolu yüzü değişti ve elini şiddetle elimden çekerek dalgaların içine daldı. Bu hareket karşısında bütün ruhum sarsılmıştı.

Beni en çok üzen şey, işte bu kalleşlik etmiş olduğum, onu öldürtmeye çalıştığım duygusunun düşüncesine kapılacağı idi.

He had bullet wounds in his left leg and right arm and he was enslaved by his enemy. But even in such a situation he displayed nobility and courage. And he looked so much above everyone else around him, that I understood he was a respectful person.

He looked very interested in our discussion and even when he noticed a gesture he turned to me and had a hunch that I was trying to save his life.

But, oh God, no, all my resistance, my beggings were for nothing. Because as Lieutenant McKenzie had a moment of mercy and was about to deliver to deliver the prisoner to me, a boat ^lled with Greeks approached us. One of them understood that he is a Turk by looking at his hair cut. Jumped into the boat of the admiral pushed him into the water and shot him. The bullet wounded his shoulder. I was very heart broken to see this barbarity.

I immediately cruised away from them. In the mean time I was yelling at the Turkish captain in French to approach my boat and that I was going to save him. My words gave him some strength. He took his right arm from the water and showed me his appreciation by putting his hand to his mouth as if kissing his hand then with all the power he got left started swimming towards us. My boatsmen tried to approach him with oars, and I ran towards the fore to pull him into the boat.

But as soon as I held his hand the coward lieutenant who learned nothing about humanity ordered his men to shoot him. I have forced this man by scaring him with my sword during the most ^erce moments of the battle to go back to his position when he was hiding at the main deck behind the capstan..

The bullet of the gun ^red luckily did not hit his body. It just slipped his neck and missed. His face then was very hopeful and happy at ^rst, but he suddenly pulled his hand back and dived back into the waves in the sea. This action really touched my soul very deeply.

The thing that struck me most was that he would think that I was treacherous and was trying to get him killed. But I overcame that feeling very fast. This time I saw him on the surface of the sea and I could not move my eyes elsewhere. He again raised his hand to his lips and showed that he appreciated it.

Rus Yestafiy’nin infılakı, 5 Temmuz 1770 / Explosion of Russian Battleship Yevstafy July 5^th 1770

Ancak bu üzüntüm çabucak geçti. Şimdi onu tekrar denizin yüzeyinde görüyor, gözlerimi ondan ayırmıyordum. O da bana bakıp tekrar elini basına kaldırıp öpmek sureti ile bütün tavrı ile onu kurtarmak istediğimi anladığını anlatmaya çalıştı. Sonra döndü ve anladığıma göre deniz kıyısına doğru yüzmeye başladı. Ben de hızla gemimize geri dönmek için kürekçilere emir verdim.

Burada yine ilginç olan bir başka husus da, o anda Osmanlının dostu olan Fransa’nın bir subayının Yevstafiy’de görev yapıyor olmasıdır. Dolayısıyla tarihte Rus ve Osmanlı Donanmaları arasında cereyan ettiği bilinen bu savaşın aslında Osmanlı ve bir nevi Haçlı Donanması arasında geçtiğini söylemek her halde çok yanlış olmayacaktır.

Tüm gemilerin kılavuz kaptanlarının, Amiral ve komodorlarının, gemilerde görevli subaylarının İngiliz, Fransız, Yunan, Danimarkalı olduğu bir filoya bu sıfatı yakıştırmak kadar normal bir şey olamaz herhalde.

Osmanlı kaynaklarında Toprak ada Muharebesi olarak ta geçen bu çatışma ile ilgili olarak Gazavat-ı Hayrettin Paşa’da ise;

“Ka^rin kapudanesi ve mukaddem iki kehir sefaini birer alabanda endaht eyleyüp mürur eylediklerinde sefaini hümayunun mecmuu fekki lenger eyleyüp Çeşme limanına lengerendaz olduklarında düşmanın kapudanesi ve hazine kalyonu olup kibir ve hiyanetinden naşi ileriye sokulup Kapudanei Hümayunun endaht eylediği top danesi ile ka^rin dümeni şikest ve kapudanei Hümayunun üzerine düşüp Avni inayeti Bari ile alatı harp ve tüfekendaz ile cengi azim yalın kılınç yanar ateş gibi yürüyüş ve fethü nusret takarrüp ederken ka^rin kalyonu menhusası Kapudanei Hümayun tarafından atılan top danesi küffarın cepanesine isabet ve bilkülliye ihrakı binnar ve Kapudanei Hümayun kalyonu dahi ateş isabet ile ihrakı binnar oldukta Gazi müşarünileyh kurşun ve harbi ile mecruhen derya üryan çıkıp bir esbe binerek kasabai Çeşmeye gelip ” satırları yer almaktadır;

İngiliz ve Rus belgeleri ile Gazavat-ı Hayrettin Paşa’da verilen bilgiler genelde tamamıyla uyuşmaktadır. Aradaki tek fark ise Yestafiy’nin havaya uçma sebebidir ki, bu hususun o kadar önem taşımadığı değerlendirilmektedir. Çünkü her tarafında barut dolu olan, birbirine aborda olmuş iki geminin, karşılıklı olarak yakın mesafeden ateş açması ve gemilerin

Then he turned and as much as I could understand he started using towards the coast. I ordered the oarsmen to start rowing to go back to our ship.

Another interesting point here was that a French Of^cer from France which had good relationships at the time with the Ottomans was on duty in Yevsta^y. Therefore the battle which was known to be between the Russian and Ottoman Armadas was actually between some kind of a Christian Fleet and the Ottoman Fleet.

It is probably normal to call this ^eet the Crusaders Fleet where all the Pilots of the ships, Admirals and Commodores and other of^cers on duty were British, French, Greek and Danish.

Among other Ottoman sources which call this battle Toprak ada Muharebesi, the book Gazavat-ı Hayrettin Pasha explained in his own words;

“ when the enemy’s admiral’s ^agship, and the two ships that arrived previously, each ^red their guns from their boards once while they were cruising by, the imperial warships were all anchored at Çeşme harbor. The enemy’s admiral’s ^agship and treasury galleon moved forward. Our ^agship ^red the cannonball and the ball hit their rudder and broke it. Eventually it fell on the ^agship, and with the help of God, as the combat continued with the use of plain swords the ^agship ^red at the enemy’s galleon, the cannon ball hit the ammunition storage of the enemy and the ship was completely burned. Our ^agship also burned due to the ^re that spreaded, and the aforementioned Veteran was wounded due to a bullet hit. He then jumped naked into the sea and was embarked onto a boat and went to the town of Çeşme to ...”

What the British and Russian sources are actually not any different than the information given in the documents of Gazavat-ı Hayrettin Pasha. The only difference is the reason of the explosion of Yestafiy which was evaluated as unimportant. Because when two ships filled with gunpowder are so close to each other and there is firing going on in between at such close range, when fires are going on at various locations on both ships, there are sufficient causes for both ships to blow up any time. It is really not possible to tell whether it was due to the falling of the mast or due to the cannon

Sakız Adası 1703, Bakır Gravür / Chios Island 1703 Copper Engraving

muhtelif yerlerinde yangınların sürüyor olması, bu gemilerin her an havaya uçması için yeterli bir sebeptir. Dolayısıyla direğin düşmesi neticesi mi, yoksa top ateşi sonucu cephaneliğin havaya uçmasından mı, geminin infilak ettiğini tam olarak söyleyebilmek mümkün değildir.

İki tarafın da en iyi ve en kalabalık gemilerini kaybettiği bu muharebe sonucunda Rusların zayiatları, ölü ve yaralı olarak şöyleydi:

• •    “Yevsta^y” adlı gemide: Amiral Gemisi Kaptanı, 34 deniz ve kara subayı, 473 erbaş, deniz ve kara askerleri ölü,

• •    “Evropa” adlı gemide. 4 ölü ve birkaç yaralı,

• •    “Tri Svyatitelya” adlı gemide: l asteğmen ve 5 asker ölü, 12 yaralı,

• •    “Ne Tron Menya” adlı gemide: 3 ölü ve bir kaç yaralı.

• •    Toplam ölü sayısı 523 kişi

İlk gün sonucundaki Osmanlı kayıpları net olarak bilinememektedir. Ancak Rusların kaybına yakın bir zayiat verildiği tahmin edilmektedir.

SakızKanalıSavaşındaönsıradademirlibulunan kalyonlar tam olarak bilinememektedir. Sadece ilk geminin, Cezayirli Hasan Paşanın bulunduğu Burcu Zafer olduğu bilinmekte, dördüncü geminin Hüsamettin Paşa’nın bulunduğu Mukaddeme – i Şeref, yedinci geminin ise Cafer Beyin bulunduğu Ziver–i Bahri olabileceği değerlendirilmektedir.

ball firing that the ammunitions made the ship blow up.

At the end of the battle where both sides lost their best and most crowded ships the loss of the Russians as dead, and wounded were as follows:

• •    34 army and navy officers, 473 soldiers and sailors and the captain dead in Yevstafiy, the Flagship of the fleet

• •    4 dead and a few wounded in Evropa,

• •    1 third lieutenant and 5 sailors dead, 12 wounded in “Tri Svyatitelya”,

• •    3 dead and a few wounded in “Ne Tron Menya”.

• •    Total of 523 dead

The losses of the Ottomans at the end of the first day were not exactly known. But it was assumed to be close to the loss of the Russians.

The anchored galleons in the battle of Chios Channel are not exactly known. Upon evaluations the first ship was believed to be Burcu Zafer of Cezayirli Gazi Hasan Pasha, the fourth was Mukaddeme–i Şeref of Husamettin Pasha, the seventh was Ziver-i Bahri of Cafer Beigh.

Çeşme Savaşı

6 / 7 Temmuz 1770

Battle of Cesme July 6 / 7, 1770

Çeşme, bir mil genişliğinde, iki mil kadar uzunluğunda olan ve otuz parçadan fazla gemiye sahip Osmanlı Donanması’nı almak için boyutları çok ufak bir limandı. Bundan ötürü gemiler limana geldikleri zaman üst üste demirlemek veya birbirlerine aborda olmak zorunda kaldılar. Limanda iğne atılsa düşecek bir yer kalmamıştı. Bu durumda gemilerin toplarını rahatça kullanma olanakları olmadığı gibi Donanma, düşman için de çok rahat ve kolaylıkla yok edilebilecek bir hedef haline gelmişti.

Bu sıkışık limanda gemilerin bir tanesinde yangın çıkması, kolaylıkla öteki gemilerin de yanmasına neden olabilecekti. Üstelik düşman donanması da pek uzaklarda değildi. Eğer Osmanlı Donanması’nın, bu uygunsuz durumunu Ruslar anlar ve baskın yaparsa, bu Donanmaya daha ağır zayiat verdirebilirdi.

Ancak Kaptan-ı Derya Hüsamettin Paşa, düşmanla açık denizde muharebe yapmaya taraflı olmadığı için, bu tehlikeli durumu takdir edemiyor ve liman ağzına demirleyeceği kalyonların, liman tahkimatıyla işbirliği yaptığı takdirde gemilerini koruyabileceğini tahmin ediyordu.

Cesme was a harbor that measured two miles long and one mile wide, which was too small to contain the entire Ottoman Fleet which consisted of more than thirty ships. That was why the ships had to moor over each other’s anchor or come alongside each other when they arrived in the harbor. There was not even a single spot to harbor any ship anymore. By this way neither the ships had a chance to utilize their cannons nor the fleet had a chance for survival upon any possible enemy attack against the harbor, they all became easy targets.

A possible fire even in one single ship could easily cause the other ships to burn as well. In addition to that the enemy fleet was not that far away. In case the Russians found out about this vulnerable condition of the Ottoman Fleet, they would immediately attack and cause a heavy damage on them.

But the Admiral Husamettin Pasha did not intend to fight the enemy out in the open sea, therefore he could not perceive this dangerous condition and predicted that if the galleons that he was going to anchor at the entrance of the harbor cooperated with the harbor fortification he could save his ships.

Çeşme Liman Görüntüsü / View of Chesme Harbor

Çeşme Savaşı Gravürü Cour I. Otter, Augsburg 1771 / Relief of Battle of Cesme Cour I. Otter, Augsburg 1771

Limanın kuzey girişini oluşturan burnun üzerine, iç tarafta kalan gemilerden çıkarılan yirmi iki adet büyük topu yerleştirir. Karşısındaki burna da iki batarya kurulması emrini verir. Bu bataryadaki top sayısı daha sonra yapılan takviyelerle birlikte yirmi sekize çıkacaktır.

Birbirlerine baştan ve kıçtan bağlı olan altı kalyonu ise, bordalarındaki toplardan yarar sağlamak için liman ağzına demirletmişti. Diğer gemiler bu sıranın arkasında ve gemilerin arasında yer almıştı. Kürekli bastarda ve kadırgalar, limanın kuzey girişini oluşturan burnun arkasındaki koyda dizilmişti Cezayirli Hasan Beyin yaptığı bütün itirazlar Hüsamettin Paşa’yı ikna edememiş ve tasarladığı planı ısrarla uygulamıştı.

Ruslar o günün kalan saatlerini, tüm gece ve ertesi günün büyük kısmını dört ateş gemisinin hazırlanması ve gemilerin onarılması için kullandılar. Bombardıman gemisi o sırada, düşman gemilerini sürekli bombardıman altında tutuyordu fakat yangın çıkaramadı.

Osmanlı Donanması ile çok yakın mesafeden top düellosuna giren “Tri Iyerarha” gemisinde sadece bir yaralı vardı çünkü Osmanlı topları çok yükseğe yöneltilmişti; sadece direklere ateş edip direkleri, seren ve armaları parçalıyorlardı. Mizana direkleri parçalanmış, grandi direğinin bir tarafında sadece iki çarmık, pruva direğinde ise her iki tarafında da yedi çarmık sağlam kalmıştı.

He placed twenty two cannons that were taken from the ships which were closer to the shore, on the cape which constituted the the northern entrance of the harbor. He ordered to install two batteries on the cape across from that. The number of the cannons on that battery was to reach twenty eight with the additions made later.

The six galleons which were tied to each other fore and aft, were anchored at the harbor mouth in order to benefit from their cannons on their boards. The other vessels were placed in the back of that line and and in between the ships. The bastarde, and the other galleys were located inside the bay behind the cape which is the northern gate of the harbor. None of the objections made by Cezayirli Hasan Pasha could convince Husamettin Pasha, who insistenly carried out his plan.

The Russians used out all the remaining hours of that day, all night and most of the next day to prepare four fire ships and to repair their remaining vessels. The bomb vessel bombarded the enemy ship in the mean time but it could not cause any fire.

The ship “Tri Iyerarha” which was in close range cannon duel with the Ottoman fleet had only one wounded soldier. Because the Ottoman cannons were targeting a very high point; they were only firing at the riggings, and destroying the masts and the riggings. The mizzenmasts were destroyed, only two shrouds were left on one side of the main mast and seven shrouds on both sides of the fore mast.

“Ianuariy” ve “Rostislav” adlı gemilerde de, yakın esafede savaşmış olmalarına rağmen düşman toplarının yükseğe yöneltilmiş olması sebebiyle aynı şekilde ölü ve yaralı bulunmuyordu.

Rus gemilerinde en büyük hasar direklerde ve armalarda idi; özellikle “Tri Iyerarha” ve “Tri Svyatitelya” gemilerinde. Bu gemiler muharebeden hemen sonra çok hasar gören direkleri ve cıvadralarının onarımlarına başlamışlardı.

Bu arada Rus Savaş Meclisi de toplanmıştı. Meclisin gündemi, oluşan yeni durumu değerlendirmek ve halen bulunduğu sıkışık ve hücum eden taraf için bir çok avantajlar sağlayan bu konuşlanmadan istifade ederek Osmanlı Donanması’nı tamamıyla yok etmek üzere uygulanacak hareket tarzlarını belirlemekti.

Amiral Elphinston, Türklere karşı ateş gemilerinin kullanılmasını teklif etti. Aynı zamanda bu ateş gemilerinin hemen o gece, yani Türklerin içine düştüğü kötü durumdan toparlanmadan yapılmasını istiyor ve bu gemileri limana kendisinin götürmesini arzu ediyordu.

Fakat Tümgeneral Hanninal kendisinin aslında bir topçu ve Kara Kuvveti Komutanı olduğunu söyleyerek ateş gemilerini düşman üzerine götürülmesinin kendisine ait bir görev olduğunu iddia eder. Bu tartışmalar yüzünden ateş gemilerinin hazırlanması ertesi akşama kadar gecikecektir.

Düşman ve liman ağzının durumunun keşfi için gönderilen Komodor Greig, liman ağzının çok dar olması nedeniyle orada sadece üç gemi demirleyebileceğini ve bunların da tek sırada olamayacağını tespit etti. Bu sebeple Kont Orlov hücum için dört gemi tayin etti ve bu filonun komutanlığına Komodor Greig atandı.

Filosunda şu gemiler bulunmaktaydı ;

Kaptan Lupadin komutasındaki Rostislav Kalyonu,

Kaptan Klokaçov komutasındaki Evropa Kalyonu,

Kaptan Bezentsov komutasındaki Ne Tron Menya Kalyonu,

Kaptan Polivanov komutasındaki Saratov Kalyonu,

Kaptan Stepanov komutasındaki Nadezhda Fırkateyni,

Kaptan Kleopin komutasındaki Afrika Fırkateyni,

Grom Bombardıman Gemisi ve

Dört adet ateş gemisi.

Although they were involved in close range combat the ships named “Ianuariy” and “Rostislav” also did not contain dead or wounded personnel due to the wrongful aimed cannons of the Ottoman ships.

The most important damage on the Russian ships were on their masts and riggings; particularly “Tri Iyerarha” and “Tri Svyatitelya” were heavily damaged. On these ships the repairs of the masts and jim booms started right after the combat.

In the mean time the Russian Council of War gathered together. The agenda of the council was to reevaluate the conditions, and prepare an action plan in order to destroy the Ottoman Fleet by taking advantage of the conditions that they were currently in.

Admiral Elphinstone, offered the use of fire ships against Turks. In the mean time he wanted that these made right that night to take advantage of the condition that the Turks were in and he wanted to personally take these ships into the harbor.

But the Commodore Hanninal claiming that he actually was an artilleryman and the Commander of the Army, stated that it was his duty to take those ships into the harbor. The discussions lasted till the next evening which belated the preparation of fi re ships too.

Commodore Greig who was sent for the reconaissance of the status of enemy lines and harbor mouth found out that no more than three ships could anchor at the gate due to its narrow structure, and that these ships could not be lined on a single line. Therefore Count Orlov assigned four ships for the attack and Commodore Greig was appointed as this fieet’s commander.

The ships in his fieet were ;

Rostislav, galleon, under the command of Captain Lupadin,

Evropa, galleon, under the command of Captain Klokachov,

Ne Tron Menya, galleon, under the command of Captain Bezentsov,

Saratov, galleon, under the command of Captain Polivanov,

Nadezdha, frigate, under the command of Stepanov,

Africa, frigate, under the command of Captain Kleopin,

Grom, bomb vessel, and

Four ^re ships.